Ένα φάρμακο για τον καρκίνο του προστάτη που παρατείνει τη ζωή πρόκειται να διατεθεί σε χιλιάδες άνδρες στην Αγγλία μέσα στις επόμενες εβδομάδες, έπειτα από εκστρατεία ενός ασθενούς και μιας φιλανθρωπικής οργάνωσης.
Το φάρμακο αμπιρατερόνη (abiraterone) χορηγείται ήδη μέσω του δημόσιου συστήματος υγείας (NHS) στη Σκωτία και την Ουαλία από το 2023, όχι όμως στην Αγγλία και τη Βόρεια Ιρλανδία, παρά μόνο στις πιο σοβαρές περιπτώσεις.
Μέχρι σήμερα, το σκεύασμα συνταγογραφούνταν στο Ηνωμένο Βασίλειο, όταν η νόσος είχε ήδη κάνει μεταστάσεις στους ασθενείς.
Πλέον, όμως, θα είναι διαθέσιμο μέσω του NHS στην Αγγλία και σε ασθενείς υψηλού κινδύνου των οποίων ο καρκίνος δεν έχει ακόμη εξαπλωθεί, γεγονός που θα μπορούσε να σώσει εκατοντάδες ζωές.
Η Έιμι Ράιλανς, αναπληρώτρια διευθύντρια της οργάνωσης Prostate Cancer UK, χαρακτήρισε την απόφαση «μια ιστορική, σωτήρια νίκη για τους χιλιάδες άνδρες των οποίων οι ζωές θα σωθούν πλέον».
Η φιλανθρωπική οργάνωση εκτιμά ότι περίπου 7.000 άνδρες τον χρόνο θα λαμβάνουν πλέον τη θεραπεία, ενώ περίπου 1.470 από αυτούς θα αποφύγουν αργότερα τη δυσάρεστη είδηση ότι η νόσος τους έχει επιδεινωθεί.
Σύμφωνα με τους ίδιους υπολογισμούς, περίπου 560 ζωές θα σωθούν.
Σύμφωνα με το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Αγγλίας, το φάρμακο θα είναι διαθέσιμο μέσα στις επόμενες εβδομάδες, με περίπου 2.000 άνδρες που διαγνώστηκαν με καρκίνο του προστάτη τους τελευταίους τρεις μήνες να αποκτούν πρόσβαση στη θεραπεία, εφόσον κριθεί ότι έχει κλινικό όφελος για την περίπτωσή τους.
Η αμπιρατερόνη δρα αναστέλλοντας την εξάπλωση του καρκίνου, στερώντας από τα καρκινικά κύτταρα τις ορμόνες που χρειάζονται για να αναπτυχθούν.
«Σοκαρίστηκα και εξοργίστηκα»
Ο Τζάιλς Τέρνερ, από το Μπράιτον, διαγνώστηκε με επιθετικό καρκίνο του προστάτη τον Μάρτιο του 2023. Αργότερα εκείνη τη χρονιά απευθύνθηκε στο BBC News, αφού έμαθε ότι η αμπιρατερόνη χορηγούνταν από το NHS στη Σκωτία και την Ουαλία, αλλά όχι στην Αγγλία.
«Σοκαρίστηκα και εξοργίστηκα όταν συνειδητοποίησα ότι ο ταχυδρομικός μου κώδικας σήμαινε πως μου στερούσαν τη δωρεάν πρόσβαση σε μια θεραπεία που θα μπορούσε να μειώσει στο μισό τον κίνδυνο θανάτου μου και να μου δώσει τις καλύτερες πιθανότητες ίασης», δήλωσε στο BBC.
Τελικά επέλεξε να πληρώνει ο ίδιος για τη θεραπεία με το φάρμακο, με κόστος 250 λίρες τον μήνα.
Όπως είχε πει τότε, ένιωθε «πολύ τυχερός» που μπορούσε να το αντέξει οικονομικά, αλλά ταυτόχρονα αγανακτούσε για όσους δεν είχαν αυτή τη δυνατότητα.
Ο Τέρνερ ξεκίνησε έτσι μια εκστρατεία για την αλλαγή της πολιτικής.
Εκείνη την περίοδο, το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Αγγλίας ανέφερε ότι επανεξέταζε τη χρήση του φαρμάκου για ευρύτερο φάσμα ασθενών.
Ωστόσο, τον επόμενο χρόνο οι αρμόδιοι ενημέρωσαν την οργάνωση Prostate Cancer UK ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμα κονδύλια. Το ίδιο επανέλαβαν και υπουργοί στις αρχές του 2025.
«Τα υπέροχα σημερινά νέα είναι η κορύφωση όλων των αποφασιστικών και επίμονων προσπαθειών μας», δήλωσε ο Τέρνερ.
«Είμαι απερίγραπτα χαρούμενος που άνδρες σαν κι εμένα έχουν πλέον δίκαιη πρόσβαση στην πιο αποτελεσματική θεραπεία, ότι τόσες ζωές θα σωθούν και ότι τόσες οικογένειες θα γλιτώσουν από τον πόνο». Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι παραμένει απογοητευμένος από το γεγονός ότι χρειάστηκαν σχεδόν τρία χρόνια από τότε που έθεσε το ζήτημα για να υπάρξει αυτή η εξέλιξη.
Στοιχεία
Το επιχείρημα της οργάνωσης Prostate Cancer UK ότι το φάρμακο θα μπορούσε να παρατείνει τη ζωή πολλών ασθενών βασίστηκε στα ευρήματα της κλινικής δοκιμής STAMPEDE, που δημοσιεύθηκε το 2022.
Η μελέτη έδειξε ότι οι άνδρες που έλαβαν το φάρμακο παράλληλα με τη συνήθη θεραπεία είχαν αυξημένες πιθανότητες επιβίωσης.
Το Ινστιτούτο Έρευνας για τον Καρκίνο ανέφερε ότι η χορήγηση αμπιρατερόνης για δύο χρόνια μείωσε στο μισό τον κίνδυνο επανεμφάνισης του καρκίνου του προστάτη και περιόρισε τον κίνδυνο θανάτου κατά 40%.
Οι ερευνητές είχαν εκφράσει την απογοήτευσή τους επειδή το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Αριστείας στη Φροντίδα (NICE), δεν είχε εγκρίνει τη χρήση του φαρμάκου για ασθενείς που μόλις είχαν διαγνωστεί.
Τον Οκτώβριο του 2022, η αμπιρατερόνη έπαψε να προστατεύεται από πατέντα, πράγμα που σημαίνει ότι έληξε η νομική προστασία που παρείχε στην αρχική εταιρεία αποκλειστικά δικαιώματα παραγωγής και διάθεσης.
Από τη στιγμή που έγινε γενόσημο φάρμακο – με άλλες εταιρείες να μπορούν πλέον να το παράγουν και να το πωλούν – υπήρχε περιορισμένο οικονομικό κίνητρο για να ζητηθεί η έγκριση της συνταγογράφησής του σε ευρύτερη ομάδα ασθενών.
Οι υπουργοί και οι υγειονομικές αρχές στη Σκωτία και την Ουαλία βρήκαν τρόπο, στο πλαίσιο των υφιστάμενων πρωτοκόλλων, να ξεκινήσουν τη διάθεση του φαρμάκου μέσω του Εθνικού Συστήματος Υγείας.
Στην Αγγλία, όμως, δεν υπήρξε αντίστοιχη αλλαγή.
Το ΕΣΥ της Αγγλίας δήλωσε ότι, επειδή εξοικονομήθηκαν χρήματα από άλλα φάρμακα, είναι πλέον δυνατή η χρηματοδότηση της επέκτασης της διαθεσιμότητας της αμπιρατερόνης.
Παράταση καλής ζωής
«Η θεραπεία που παρατείνει τη ζωή και θα είναι διαθέσιμη μέσω του ΕΣΥ μέσα στις επόμενες εβδομάδες σημαίνει ότι χιλιάδες άνδρες θα μπορέσουν να ξεκινήσουν τη χρονιά τους με τη γνώση ότι έχουν περισσότερες πιθανότητες να ζήσουν περισσότερο και με καλύτερη υγεία.», δήλωσε ο κλινικός διευθυντής για τον καρκίνο στο ΕΣΥ της Αγγλίας, Πίτερ Τζόνσον.
Το ΕΣΥ θα συνεχίσει να εργάζεται σκληρά για να προσφέρει στους πολίτες τις πιο αποτελεσματικές και επιστημονικά τεκμηριωμένες θεραπείες, με αρκετά νέα φάρμακα για τον καρκίνο του προστάτη να έχουν ήδη εισαχθεί τα τελευταία πέντε χρόνια».
Αντιδρώντας στην είδηση, ο συνεπικεφαλής της κλινικής δοκιμής STAMPEDE, καθηγητής Γκερτ Άταρντ, από το Ινστιτούτο Καρκίνου του UCL, δήλωσε:
«Πρόκειται για μια εξαιρετικά ευπρόσδεκτη εξέλιξη για τους ασθενείς. Η έρευνά μας έδειξε ξεκάθαρα ότι η αμπιρατερόνη μπορεί να σώσει ζωές όταν χορηγείται νωρίτερα σε άνδρες με υψηλό κίνδυνο εξάπλωσης της νόσου.
Η χρηματοδότηση για αυτή την ένδειξη υπάρχει ήδη στη Σκωτία και την Ουαλία, οπότε είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι που το ΕΣΥ της Αγγλίας έλαβε υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα και θα καταστήσει πλέον αυτή την ιδιαίτερα αποτελεσματική θεραπεία διαθέσιμη σε τακτική βάση».
Η οργάνωση Prostate Cancer UK βρίσκεται σε επαφή με τους αρμόδιους φορείς στη Βόρεια Ιρλανδία, ώστε να διασφαλιστεί ότι θα ακολουθήσουν σύντομα το ίδιο παράδειγμα.
Με πληροφορίες από BBC
