Κωνσταντίνος Τζαμιώτης
Θα πέσει η νύχτα
Μεταίχμιο
Έπρεπε εδώ και χρόνια κάποιος να αναλάβει να γράψει το δικό μας έπος, ένα καθολικό μυθιστόρημα για όλη τη σύγχρονη ελληνική διαχρονία, τις πολιτιστικές έξεις, τα μεγάλα και τα μικρά γεγονότα που διαμορφώνουν τη σύγχρονή μας μυθιστορία. Ως συστηματικός παρατηρητής των κοινωνικών μας έξεων, ο Τζαμιώτης κατάφερε, στις 700 σελίδες του, μέσα από την ιστορία του «πατριάρχη» Λευτέρη Διαμαντόπουλου και με πεδίο εκκίνησης τον Θεσσαλικό Κάμπο, να καταθέσει με απόλυτη ενάργεια ένα μυθιστόρημα που μιλά για τη συλλογική μας μοίρα. Εκτός από τους ολοκληρωμένους χαρακτήρες, το βιβλίο προσφέρει και μια παραδειγματικά διαρθρωμένη αφηγηματική σύνθεση και μια γλώσσα που ανασυστήνει το κοινωνικό μυθιστόρημα με νέους, σύγχρονους όρους. Όχι μόνο το βιβλίο του 2025 αλλά και των επόμενων χρόνων – μια παρακαταθήκη για τους αναγνώστες του μέλλοντος.
Αμάντα Μιχαλοπούλου
Το ταξίδι της μιας μέσα στην άλλη
Πατάκης
Μια δυνατή αυτοβιογραφία, ένα άκρως πρωτότυπο autofiction που μπορεί να διαβαστεί ταυτόχρονα ως εξομολόγηση, ως πεζοποίημα, ως συμπαγές μυθιστόρημα, ως ένα συμβολικό, μετα-φεμινιστικό αφήγημα. Όπως και να έχει, το σίγουρο είναι ότι το επιτελεστικό στοίχημα κερδίζεται κατά κράτος, αφού η συγγραφέας καταφέρνει μέσα από ένα δύσκολο θέμα, που είναι αυτό της εσωτερικής συνομιλίας ανάμεσα στη γυναίκα-μητέρα, την Παναγία και τη γυναίκα παιδί –που ουσιαστικά συνιστούν τις ταυτόχρονες όψεις της γυναίκας–, να ανατρέψει όλα τα παραδεδομένα στοιχεία της αφήγησης. Όχι μόνο η πιο ώριμη δουλειά της Μιχαλοπούλου αλλά και μια πρόταση για το πώς θα γράφονται τα μυθιστορήματα στο μέλλον.
Χρήστος Αστερίου
Η εγγαστρίμυθη φάλαινα
Πατάκης
Ο τίτλος διόλου τυχαίος, αφού παραπέμπει όχι μόνο στο βιβλιοπωλείο «Κήτος», από το ομώνυμο, εκτεταμένο διήγημα –ή μήπως νουβέλα;–, αλλά και στη δημιουργία των πολλαπλών κόσμων που εγείρει η φασματική, διαχρονική παρουσία των φανταστικών πλασμάτων, όπως η φάλαινα του Μόμπι Ντικ. Γιατί μπορεί τόσο η ομώνυμη νουβέλα για τη μυστική, μαγική δύναμη που κρύβουν τα βιβλία και οι ιεροί ναοί τους, τα βιβλιοπωλεία όσο και οι υπόλοιπες άκρως ενδιαφέρουσες ιστορίες να αποδεικνύουν την ταυτότητα του Αστερίου ως ενός κατεξοχήν κοσμοπολίτη συγγραφέα, γνήσιου εκφραστή του μαγικού ρεαλισμού, αλλά ταυτόχρονα προσφέρουν πολλαπλό υλικό για το πώς μπορούν τα διηγήματα να κρύβουν τέτοια ατόφια δύναμη άπειρων συμβολισμών. Ωστόσο, το διήγημα που δεν βγαίνει από το μυαλό είναι ο μάλλον ρεαλιστικός «Σταθμός διοδίων» που περιγράφει τα άπειρα σενάρια που μπορεί να δημιουργήσει η φαντασία μιας γυναίκας κλεισμένης στο κουβούκλιο των διοδίων – που ουσιαστικά ταυτίζεται με την απύθμενη δύναμη της συγγραφικής φαντασίας.
Ελένη Στελλάτου
Ο καιρός των κρυστάλλων
Πόλις
Ανθρώπινα σώματα που μεταμορφώνονται σταδιακά σε πορσελάνη και κατόπιν σε καθαρό κρύσταλλο, λίμνες που καταπίνουν ανυποψίαστα αγόρια και νύφες που θρυμματίζονται σε συζυγικές αγκαλιές είναι μερικά μόνο από τα περιστατικά που αποκτούν διαστάσεις πανδημίας. Μοναχικός παρατηρητής όλων αυτών είναι ο Εμανουέλ Περόν, ένας φαρμακοποιός βγαλμένος ταυτόχρονα από το παρελθόν και το μέλλον, που έρχεται να ερμηνεύσει τα ανεξήγητα συμβάντα και να δώσει τη δική του εξήγηση: η θεραπευτική, όμως, οδός δεν είναι μονοδιάστατη, αφού απαιτεί ενσυναίσθηση και γνώση, και σε αυτήn τη διαδικασία είναι που στήνει η συγγραφέας ένα συναρπαστικό αφήγημα για τη σημασία τού να λέγεσαι άνθρωπος σε καιρούς χαλεπούς και τη σπουδαία αξία της τρωτότητας.
Θωμάς Κοροβίνης
Γράμμα στον αδελφό Γιώργο Ιωάννου που λείπει χρόνια στη Γκλαβανή
Εκδόσεις Άγρα
Παράλληλα με τη συγγραφική του δραστηριότητα, η οποία έχει δοκιμαστεί σε διάφορα ρεαλιστικά και φανταστικά σπαράγματα της πόλης που τροφοδότησε τις αφηγήσεις του, ο Θωμάς Κοροβίνης διαπρέπει στη σκιαγράφηση πορτρέτων-φόρων τιμής προς τους ομότεχνους και δασκάλους του. Ειδικά αυτό το άκρως συγκινητικό εξομολογητικό γράμμα στον ιδιοσυγκρασιακό αφηγητή των πιο ανέλπιστων αφηγηματικά ιστοριών, θαμμένων κάτω από τα βυζαντινά και ρωμαϊκά κατάλοιπα ή κρυμμένων σε ανίερα κρεβάτια, συνιστά ένα υποδειγματικό δείγμα ασπαίρουσας, ολοζώντανης γραφής. Σημαντικό ότι ο συγγραφέας Κοροβίνης δεν γράφει για να αναδείξει την παραγνωρισμένη δύναμη των ιστοριών του Ιωάννου κρατώντας –όπως θα έκανε ο τρελός του Ταρκόφσκι– για πάντα το κεράκι αναμμένο αλλά για να μας υπενθυμίσει, με απαράμιλλη τρυφερότητα, το χρέος που έχουμε να επιστρέφουμε σε αυτές τις «μικρές ποιητικές τραγωδίες του νεοελληνικού υπαίθριου κόσμου μας», όπως το έχει διατυπώσει με ακρίβεια ο ίδιος.
Κυριάκος Χαρίτος
Γράμματα στην Παναγία
Πατάκης
Τι μπορεί να αναφέρουν οι επιστολές ενός αναχωρητή που μπορεί να διεκδικήσει την αθανασία και ταυτόχρονα να σηκώσει στις πλάτες του το βάρος του κόσμου; Τίποτε άλλο από την αγωνία ενός γιου-θεανθρώπου, ανθρώπου ή υπέρτατου θεού, δεν έχει σημασία, που διεκδικεί το δικαίωμα στην αγάπη. Όποια κι αν είναι τα συμπεράσματα για το ποια είναι τελικά η ιδιότητα του υποκειμένου που συνέταξε τις επιστολές, το σίγουρο είναι ότι η απάντηση εντοπίζεται στην αγωνία για μια τρυφερότητα που δεν χωράει σε λέξεις, ξεφεύγει από αυτές, φωλιάζει στις σιωπές και μας συνοδεύει σαν θησαυρός ακόμα και όταν κλείσουμε το βιβλίο. Ένα βιβλίο που διαβάζεται σαν εξομολογητικό ποίημα ή σαν πολύτιμο προσευχητάρι.
Κωνσταντίνος Θεοτόκης
Ο Κατάδικος
Κείμενα
Δεδομένου ότι η πρώτη έκδοση του «Κατάδικου» από το Βιβλιοπωλείον Γεωργίου Ι. Βασιλείου αναφέρεται στο 1919, χωρίς να έχει προηγηθεί κάποια δημοσίευση στον Τύπο, όπως με την «Τιμή και το Χρήμα», ήθελε πολύ μεγάλη προσπάθεια και έναν ιδιαίτερο ζήλο ώστε να μπορέσουμε να έχουμε μια ολοκληρωμένη και πλήρως αποκατεστημένη έκδοση το 2025, για να διαπιστώσουμε τη δύναμη του ρεαλιστικού αυτού αριστουργήματος. Έχοντας, επομένως, ως οδηγό το χειρόγραφο που διέσωσαν τα Κείμενα το 1979, επιχειρήθηκε από τον συντοπίτη του συγγραφέα, Φίλιππο Βλάχο, με την αρωγή της Γεωργίας Παπαγεωργίου, η πλήρης αποκατάσταση του κειμένου, ως μέρος του αγώνα για τη συνολική διάσωση του έργου του Κερκυραίου συγγραφέα. Είναι συγκινητικό πως τόσα χρόνια μετά, ο γιος, Φοίβος Βλάχος, αναλαμβάνει να ανασυστήσει το σπουδαίο έργο που έχει γίνει γύρω από τα κείμενα του Θεοτόκη, επανεκδίδοντας μόλις πέρυσι μια επετειακή, αναθεωρημένη έκδοση των κειμένων του σε συνεργασία με την Αναγνωστική Εταιρία Κερκύρας.
Νάσια Διονυσίου
Μη γράφετε Αρθούρος
Πόλις
Εδώ και χρόνια οι Κύπριες συγγραφείς αναδεικνύουν την ατόφια ταυτοτική δύναμη που διατηρεί η λογοτεχνία στη χώρα τους, έχοντας πλήρη επίγνωση των χωροχρονικών δεδομένων και παρατηρώντας εκ νέου, με μοντέρνα –έως μοντερνιστική– ματιά, το αποτύπωμα και τα τραύματα της Ιστορίας. Σε αυτή την Κύπρια «γη των θαμμένων πόλεων, όπου τίποτα δεν διαρκεί εκτός από τους κήπους και τους τάφους» εντοπίζεται η αφήγηση που θέλει ως πρωταγωνιστή έναν εκκεντρικό Γάλλο ο οποίος δουλεύει ως επόπτης στην κατασκευή της κατοικίας του πρώτου Μεγάλου Αρμοστή, Γκάρνετ Γούλσλεϊ. Αυτός δεν είναι άλλος από τον σπουδαίο ποιητή Αρθούρο Ρεμπό, ο οποίος είχε όντως περάσει από την Κύπρο την περίοδο της αγγλοκρατίας για να εργαστεί ως επόπτης στην περιοχή Ποταμός. Διατηρώντας το προνομιακό δικαίωμα της έμπνευσης, έχει μεγάλο ενδιαφέρον η δημιουργική του επενέργεια στην ενορασιακή, σχεδόν, αφήγηση της Νάσιας Διονυσίου.
Νίκος Δαββέτας
Η δεσμοφύλακας
Πατάκης
Αν το αυτοβιογραφικό στοιχείο συνιστά μέρος της συγγραφικής πορείας του Νίκου Δαββέτα –βλέπε «Άντρες χωρίς Άντρες»–, η συγκεκριμένη αφήγηση ξεπερνά τα δεδομένα της προσωπικής ιστορίας και υπεισέρχεται στον χώρο του γενεαλογικού τραύματος που αφορά όχι μόνο τον ίδιο τον συγγραφέα αλλά όλους μας. Σίγουρα θέλει περίσσιο θάρρος, τόλμη και κουράγιο να μεταγράψεις σε δυνατό μυθιστόρημα την ιστορία της μητέρας σου, που δεν εξαντλείται μόνο στο δυσπρόσιτο επάγγελμα της δεσμοφύλακα την περίοδο της Χούντας, δίνοντάς της, μάλιστα, δικαιωματικά, μέσω της πρωτοπρόσωπης αφήγησης, τον πρώτο λόγο. Διατηρώντας μια αξιοθαύμαστη ισορροπία, ο συγγραφέας καταφέρνει να ανταποκριθεί με ικανότητα σχοινοβάτη στη λεπτή αυτή γραμμή που ορίζει ένα τόσο ευαίσθητο θέμα χωρίς να παρεκκλίνει στον συναισθηματισμό, χωρίς να εξωραΐζει, αλλά με την εγγενή ποιητικότητα που προστάζει το ασυνείδητο του ποιητή –όπως υπέγραφε παλιότερα– Νίκου Δαββέτα.
Γεωργία Συριοπούλου
Μπρέτσια (Περί της συγκολλητικής διάθεσης)
Μετρονόμος
Η αρχιτεκτονική των ιστοριών, η κρυφή αναμέτρηση με τους ίδιους τους έλικες της γλώσσας και η ρυθμική εναλλαγή του αργού με τον πιο ταχύ ρυθμό καθιστούν αυτήν τη συλλογή άξια προσοχής και την εικαστικό και μουσικό μια σαφώς (πολύ)οργανική συγγραφέα. Πρόκειται για ένα άκρως πρωτότυπο δημιουργικό συμπίλημα διαφορετικών αφηγήσεων, που αποδεικνύουν ότι η Συριοπούλου δεν είναι μόνο εξαιρετική ποιήτρια αλλά και μια ικανή αρχιτέκτονας των πολλαπλών εκφραστικών μέσων τα οποία μετέρχεται με άξια αρτιότητα. Όλα, άλλωστε, ξεκινούν από τη Μπρέτσια (Breccia), που στα ιταλικά σημαίνει «μπάζα», ενώ το brecciation αναφέρεται στη θραύση και επανασυναρμολόγηση του βράχου, που αναλαμβάνει να φέρει εις πέρας η συγγραφέας.
Βιογραφία
Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου
Ε.Χ. Γονατάς, Μικρές και Παράξενες ιστορίες
Πατάκης
Γραμμένο με επιμελημένη φροντίδα, τρυφερότητα και γνώση, το βιβλίο της φιλολόγου και ακαδημαϊκού δεν συνιστά απλώς μια μελέτη αλλά μια πολυδιάστατη, ποιητική βιογραφία για μια παραγνωρισμένη και σπουδαία προσωπικότητα των ελληνικών γραμμάτων. Ο ρέκτης της μικρής φόρμας μπορεί, όπως επισημαίνει η συγγραφέας, να άργησε να βρει αναγνώριση, αλλά πλέον, με αυτήν τη μελέτη, αποκτά μια ιδιαίτερη θέση στη διαχρονία της ελληνικής έκφρασης και σκέψης, μακριά από συγκεκριμένα ειδολογικά συμπεράσματα.
Οβίδιου Μεταμορφώσεις
Θεόδωρος Δ. Παπαγγελής
Gutenberg
Η επιλογή να εντάξουμε το συγκεκριμένο βιβλίο στην κατηγορία των ελληνικών μελετών της χρονιάς οφείλεται στο ότι η μετάφραση του μνημειώδους έργου φέρει το βάρος ενός Έλληνα πανεπιστημιακού που καταθέτει, για πρώτη φορά, πλήρως μεταφρασμένο το αξεπέραστο μνημείο της παγκόσμιας γραμματείας, αποδεικνύοντας ταυτόχρονα ότι πρόκειται για την πιο διάσημη ευπώλητη μυθολογική εγκυκλοπαίδεια της Δύσης. Τα πολύτιμα σχόλια του Παπαγγελή, εκτός από τη μετάφρασή του, καθιστούν το συγκεκριμένο έργο εκδοτικό γεγονός.
Αχιλλέας Χεκίμογλου
Αιχμάλωτοι στις ράγες
Παπαδόπουλος
Άλλη μια επεξεργασμένη μελέτη που ξεφεύγει από τα ακαδημαϊκά δοκίμια και τα δημοσιογραφικά βιβλία και προσιδιάζει στις ολοκληρωμένες έρευνες των ξένων, ανεξάρτητων μελετητών. Έπειτα από τη χρόνια ενασχόληση με τον εναέριο ελληνικό χώρο και την ιστορία της Ολυμπιακής, ο ερευνητής –και όχι μόνο δημοσιογράφος– Αχιλλέας Χεκίμογλου φωτίζει την άγνωστη ιστορία των ελληνικών σιδηροδρόμων μέσα από πολυετή έρευνα σε εκτενές αρχειακό υλικό. Ένα βιβλίο που πρέπει να διαβαστεί από όλους.
Χριστίνα Ντουνιά
Το όνειρο και το πάθος: Κ.Γ. Καρυωτάκης
Εστία
Με το βιβλίο αυτό επανασυστήνεται στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό –και όχι μόνο στους φιλόλογους– ο πιο παρεξηγημένος ποιητής του περασμένου αιώνα, που παραμένει –σήμερα ίσως περισσότερο από ποτέ– ακραία επίκαιρος. Έχοντας αναλάβει εξαρχής το έργο της αποκατάστασης του ονόματος του Καρυωτάκη στον ελληνικό χώρο, η πανεπιστημιακός Χριστίνα Ντουνιά αποσαφηνίζει πολλές παρερμηνείες γύρω από το όνομα και το έργο του.
Γιώργος Μητρόπουλος
Ο Νέρωνας και η Ελλάδα
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
Μεταδιδακτορικός ερευνητής της Αρχαίας Ελληνικής και Ρωμαϊκής Ιστορίας, διδάσκων στο ΕΚΠΑ, στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ο Γιώργος Μητρόπουλος καταθέτει μια πλήρως επεξεργασμένη μελέτη με εξαντλητική αναφορά στις πηγές για τον πιο πολυσυζητημένο, ίσως, Ρωμαίο Αυτοκράτορα στην Ιστορία. Αλήθειες και ψέματα, μυθιστορίες και πραγματικά δεδομένα διαχωρίζονται πλήρως στην ψύχραιμη αυτή μελέτη για τον παράφρονα αυτοκράτορα – ή μήπως όχι;
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
