Για τους λάτρεις των αστυνομικών
Κασετίνα Τζο Νέσμπο, «Το βασίλειο», μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης & «Ο Άρχοντας της Ζήλιας», μτφρ. Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Μεταίχμιο
Μια υπέροχη κασετίνα που δεν θα αφήσει ασυγκίνητο κανέναν λάτρη του σασπένς – όχι μόνο τους φαν του Τζο Νέσμπο. Πρόκειται, άλλωστε, για δύο πολύ ιδιαίτερα και διαφορετικά βιβλία, από τη γνώριμη σειρά των περιπετειών του Χάρι Χόλε, που αναδεικνύουν την ικανότητα του ροκ σταρ των αστυνομικών του Βορρά να διεισδύει στις ακραίες ψυχικές αντιδράσεις και να σέβεται τις απαρχές των αφηγήσεων ιστοριών του τρόμου που έχουν ως σημείο εκκίνησης τον Σαίξπηρ. Στην πρώτη περίπτωση, επτά διαφορετικές ιστορίες –μεταξύ των οποίων και μία με πρωταγωνιστή τον Έλληνα αστυνόμο Νίκο Μπαλή, ο οποίος αναλαμβάνει να διαλευκάνει ένα μυστήριο στην Κάλυμνο– αφορμώνται από όλες τις εκφάνσεις της ανθρώπινης ζήλιας, ενώ στη δεύτερη ο ευρηματικός Νορβηγός συγγραφέας ανατέμνει το φαινομενικά επιβλητικό βασίλειο των Όπγκαρντ, δηλαδή το κτήμα και την οικία του Ρόι και του Καρλ, δύο αδελφών σε ένα χωριό της Νορβηγίας, και των αδόκητων επιπτώσεων που φέρνει στη σχέση τους η παρουσία μιας γυναίκας.
Για όσους έχουν ιστορικές ανησυχίες
Μενέλαος Χαραλαμπίδης, «Δωσίλογοι» & »Η μακρά νύχτα της Κατοχής», Αλεξάνδρεια
Ο γνωστός ιστορικός ασχολείται εδώ και χρόνια με την περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου στη χώρα μας, με το ερευνητικό του πεδίο να εστιάζει ειδικά στην περίπτωση της ελληνικής πρωτεύουσας. Ανασύροντας από τις διαφορετικές πηγές όποιο στοιχείο είχε στη διάθεσή του, ο Χαραλαμπίδης κατάφερε να ανιχνεύσει το ποσοτικό και ποιοτικό μέγεθος της καταστροφής που προκάλεσε ο Β’ Παγκόσμιος στην Αθήνα και στα περίχωρα και να μελετήσει σε βάθος τις πολλαπλές επιπτώσεις στο έμψυχο και άψυχο υλικό. Τα συμπεράσματά του, ωστόσο, δεν είναι μόνο επιστημονικά, αφού ανατρέπουν χρόνιες πεποιθήσεις και υπερβολές –π.χ. σχετικά με το μέγεθος του λιμού–, αλλά και πολιτικά, καθώς σε αυτή την περίοδο εντοπίζει τη ρίζα των χρόνιων παθογενειών που μαστίζουν τον τόπο. Είναι ενδεικτικό ότι οι άμεσοι συνεργάτες των Γερμανών παρέμειναν, για πολιτικούς λόγους, ατιμώρητοι ενώ μόνο στην Ελλάδα δεν μελετήθηκε ποτέ με επιστημονικό τρόπο η καταστροφή που προκάλεσε ο πόλεμος. Επομένως, τόσο το μπεστ σέλερ ιστορικό βιβλίο του Χαραλαμπίδη Δωσίλογοι, όσο και το πιο πρόσφατο Η μακρά νύχτα της Κατοχής, με επιστημονικά κείμενα για τις καταστροφές την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου, το οποίο συνεπιμελείται με τον Σ.Ν. Δαρδανά, αποτελούν το καλύτερο δώρο για τους λάτρεις της Ιστορίας.
Με ένα κλασικό ξεχνιέμαι
Βικτόρ Ουγκό, «Οι Άθλιοι» (Α’ & Β’ τόμος), μτφρ. Ωρίων Αρκομάνης, Gutenberg
Μετά την έκδοση των δίτομων «Αθλίων» από τον ποιητή Γιώργο Κοτζιούλα και τη Σύγχρονη Εποχή, ήρθε η σειρά των εκδόσεων Gutenberg να συμβάλουν στην ιστορία των μεταφράσεων του ανυπέρβλητου έργου του Ουγκό. Πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά λογοτεχνικά βιβλία, όχι μόνο για τη συναρπαστική αφήγηση της νέας τότε τάξης πραγμάτων και της μεταμόρφωσης των άλλοτε καταδίκων σε αυτοδημιούργητους επαγγελματίες και των ανθρώπων της εργατικής τάξης σε δυνάμει αστούς, αλλά και για την ακριβή περιγραφή των συγκρούσεων και των μεταλλαγών των κοινωνικών συμπεριφορών από τη μια ιστορική περίπτωση στην άλλη.
Όσο η δικαιοσύνη θα καταδικάζει εκ των προτέρων τα πιο εξαθλιωμένα κομμάτια της κοινωνίας και όσο θα διαιωνίζονται οι αδικίες, τόσο τα καλλιτεχνικά δημιουργήματα και τα κλασικά έργα θα αναδεικνύουν τις αιώνιες αλήθειες. Γι’ αυτό και η ιστορία του πρώην κατάδικου Γιάννη Αγιάννη θα γοητεύει πάντα το αναγνωστικό κοινό, που οφείλει κάποια στιγμή στη ζωή του να διαβάσει το σπουδαίο αυτό έργο που συγκεντρώνει όλες τις ανθρώπινες αντιδράσεις σε ακραία τραγικές στιγμές. Είναι φυσικό, ως διαπρύσιος εχθρός του Ναπολέοντα, ο Ουγκό να γράψει το έργο ενόσω ήταν στη φυλακή και να το κυκλοφορήσει στο ουδέτερο Βέλγιο, στις Βρυξέλλες, το 1882. Παραδόξως, τόσους αιώνες μετά, παραμένει άκρως επίκαιρο και είναι από τα μεγάλα έργα που οφείλει να έχει κανείς στη βιβλιοθήκη του.
Για τον/την συνάδελφο
Αλ Πατσίνο, «Sonny Boy: Η επίσημη αυτοβιογραφία», μτφρ. Κατερίνα Μποσινάκη, Key Books
Μπορεί να έχουν περάσει χρόνια από τότε που ο Sonny Boy (παρατσούκλι του Πατσίνο από το ομώνυμο τραγούδι του Αλ Τζόλσον που κυκλοφόρησε το 1928) τριγυρνούσε στα στενά της Νέας Υόρκης αλητεύοντας με τους φίλους του, αλλά ο αυθορμητισμός του αιώνιου εφήβου δεν έχει χαθεί: φαίνεται στις ζωντανές περιγραφές του διάσημου σταρ που κερδίζουν ακόμα και τον πιο αδιάφορο αναγνώστη, ο οποίος θα νιώσει να παρασύρεται από την καταιγιστική αφήγηση μιας ζωής που μοιάζει να βγαίνει από ταινία. Ένα παιδί που στα έξι είδε τη μητέρα του να κάνει απόπειρα αυτοκτονίας στη φτωχογειτονιά του Μπρονξ και την ερασιτεχνική του ενασχόληση με το θέατρο στο σχολείο να μετατρέπεται σε εντυπωσιακή καριέρα, είχε δύο επιλογές, είτε να εκπέσει είτε να απογειωθεί – όπως συνέβη στην περίπτωση του Πατσίνο. Εγγονός ενός σοβατζή με καταγωγή από το Κορλεόνε –ακριβώς όπως στον Νονό–, έχει πολλά να πει για όλες αυτές τις τραγικές ή ευτυχείς συμπτώσεις της ζωής και να αποδείξει ότι δεν είναι τυχαία και ο οικείος Sonny Boy αλλά και ο διάσημος ηθοποιός του Χόλιγουντ.
Για τους λάτρεις της ποίησης
Κ.Π. Καβάφης, «Ποιήματα», δίτομη έκδοση, επιμέλεια: Eusebi Ayensa, Διόπτρα
Όλοι τυχαίνει να έχουμε κάποια ποιήματα του Κ.Π. Καβάφη στη βιβλιοθήκη μας, αλλά αυτό το δίτομο, πλήρως επιμελημένο έργο, από έναν πιστό μελετητή που έχει λάβει υπόψη του όλα τα ευρήματα και σχόλια του ποιητή στα δικά του ποιήματα, τα οποία βλέπουν για πρώτη φορά τη δημοσιότητα, κάνει τη διαφορά. Ο αναγνωρισμένος ελληνιστής και μεταφραστής του Καβάφη στα ισπανικά και τα καταλανικά Eusebi Ayensa μάς προσφέρει μια πλήρη έκδοση και ολόκληρο το ποιητικό έργο του Αλεξανδρινού, ακολουθώντας πιστά τα πρωτότυπα κείμενα και λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη τις διορθώσεις του, τόσο σε χειρόγραφα όσο και στις αυτοσχέδιες εκδόσεις που κυκλοφόρησε. Ο γνωστός ελληνιστής και συγγραφέας του περίφημου βιβλίου Constantinopoliada, αφιερωμένου στα χρόνια που πέρασε ο ποιητής μαζί με την οικογένειά του στην Κωνσταντινούπολη, φαίνεται να διερεύνησε όλες τις πτυχές του (ανοιχτού πλέον) αρχείου, που διασώζεται από το Ίδρυμα Ωνάση, καθώς και οτιδήποτε σχετικά με τον Καβάφη υπάρχει στο Αρχείο Παπουτσάκη του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου και στα Ιστορικά Αρχεία του Μουσείου Μπενάκη. Τα πρωτότυπα σχόλια του Ayensa στα ποιήματα του Καβάφη αποτελούν μια σημαντική ερευνητική φιλολογική κατάκτηση και μια προσφορά στους αναγνώστες, αφού προέρχονται από μια ενδελεχή βιβλιογραφική επισκόπηση και μια εμβάθυνση στο πρωτότυπο έργο του σπουδαίου Αλεξανδρινού. Ένα δώρο που θα εκτιμηθεί από όλους, όχι μόνο από τους λάτρεις της ποίησης ή του Κ.Π. Καβάφη.
Για τον σύντροφο/τη σύντροφο
Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, «Το φθινόπωρο του Πατριάρχη» & «Τα λέμε τον Αύγουστο», μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, Ψυχογιός
Εδώ και καιρό έχει παρατηρηθεί ένας ωραίος άνεμος ανανέωσης στις εκδόσεις Ψυχογιός, όχι μόνο όσον αφορά το περιεχόμενο των εκδιδόμενων βιβλίων με τη διεύρυνση των ωραίων λογοτεχνικών επιλογών, αλλά και ως προς την εμφάνιση, με την καθιέρωση καλαίσθητων, ματ εξωφύλλων. Ωραία και τα νέα της απόφασης της κυκλοφορίας του συνόλου του έργου κλασικών συγγραφέων, όπως ο Μάρκες, καθώς είτε είδαμε να κυκλοφορούν ακόμα και άγνωστα έργα του σε νέες μεταφράσεις, είτε να επανεκδίδονται παλιότερες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το κορυφαίο του αριστούργημα Το φθινόπωρο του Πατριάρχη, που είναι μια αποκάλυψη για όλες τις ακρότητες που μπορεί να διαπράξουν απολυταρχικά καθεστώτα και συγκεκριμένα ένας αμετανόητος Πατριάρχης, δηλαδή ένας δικτάτορας «μεταξύ 107 και 232 χρόνων». Όλα όσα περιγράφονται στο βιβλίο δεν μπορούν να μη φέρουν συνειρμικά στον νου διάφορες αντίστοιχες φιγούρες σε όλο τον κόσμο, γεγονός που καθιστά το βιβλίο άκρως επίκαιρο.
Αντίστοιχα το Τα λέμε τον Αύγουστο (που κυκλοφορεί σε σκληρόδετη έκδοση) είναι το τελευταίο και ανέκδοτο βιβλίο του Μάρκες, που αποκτά ειδικό ενδιαφέρον σήμερα, καθώς περιγράφει τις εμμονές και τις φοβίες της ηρωίδας, σαν βγαλμένες από τη ζωή την ίδια. Οι δύο αυτές εκδόσεις του Μάρκες είναι η καλύτερη πρόταση για δώρο, τόσο για τους πιο ενημερωμένους αναγνώστες του Κολομβιανού νομπελίστα όσο και γι’ αυτούς που έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με το έργο του.
Τζένι Έρπενμπεκ, «Καιρός» & «Σκύβαλα» (σκληρόδετες εκδόσεις),
Καστανιώτης
Επειδή το κριτήριο της επιλογής των δώρων είναι πάντα διαφορετικό από αυτό των προσωπικών αναγνωσμάτων, η Γερμανίδα συγγραφέας Τζένι Έρπενμπεκ ξεπερνά την περίπτωση της προσωπικής εκτίμησης και απευθύνεται σε ένα ευρύ φάσμα αναγνωστών: από τους λάτρεις της προσωπικής ιστορίας, την οποία προσφέρει σε γενναίες δόσεις στο αναγνωστικό της κοινό η συγγραφέας, μέχρι τους επίμονους ρέκτες των λογοτεχνικών πειραματισμών, οι οποίοι σίγουρα θα νιώσουν να παρασύρονται από τις εναλλαγές της αφήγησης, των περίτεχνων σχεδιασμών και των ρεαλιστικών, στην πλειονότητά τους, περιγραφών. Ακόμα και οι λάτρεις των ιστορικών μυθιστορημάτων θα νιώσουν να θέλγονται από τη νοσταλγική ενατένιση των παλιών καιρών της πρώην Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας και της Πτώσης του Τείχους, έστω κι αν πρόκειται για στιγμές γεμάτες σκληρότητα, όπως περιγράφονται στον Καιρό. Η προσωπική ιστορία της νεαρής Καταρίνας, η οποία νιώθει να παρασύρεται από τον κατά τρεις δεκαετίες μεγαλύτερό της δημοφιλή συγγραφέα Χανς, εξελίσσεται παράλληλα με την πορεία της άλλοτε κραταιάς Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας.
Όσον αφορά τη νέα, πρόσφατη έκδοση της συλλογής διηγημάτων με τον τίτλο Σκύβαλα, που ακολούθησε τη μεγάλη επιτυχία του Καιρού, σε αυτήν αναδεικνύεται μια σειρά από λιτές ιστορίες που αφορμώνται από τη συμβολική δύναμη που έχουν τα αντικείμενα ως φορείς νοημάτων και ειδικού βάρους. Ένα διπλό δώρο με πολλαπλή δύναμη και ακόμα περισσότερους αποδέκτες.
Για γατόφιλους
Dr Gareth Moore & Laura Jayne Ayres, «Γατόγριφοι», Μίνωας
Ένα δώρο που δεν μπορεί παρά να ξαφνιάσει και να παρασύρει τους απανταχού γατόφιλους, καθώς το δυναμικό ντουέτο του Γκάρεθ Μουρ και της Λόρα Τζέιν Έιρς κατάφερε να συνθέσει για πρώτη φορά με τέτοια επάρκεια 75 πρωτότυπους γρίφους με πρωταγωνιστές γάτες. Πρόκειται για ένα εγχείρημα άκρως πρωτότυπο, καθώς οι σπαζοκεφαλιές όχι μόνο φαίνεται να προκαλούν με τον πιο διασκεδαστικό τρόπο τους λάτρεις των αγαπημένων αιλουροειδών –και όχι μόνο–, αλλά παράλληλα διασκεδάζουν τους επίδοξους ντετέκτιβ όλων των ηλικιών. Ένα βιβλίο που υπόσχεται ώρες διασκέδασης και μυστηρίου με πρωταγωνιστές τις ακαταμάχητες γάτες.
Για φιλόζωους εν γένει
Jason Hribal, «Τα ζώα είναι μέρος της εργατικής τάξης», Oposito
Πέτρος Κατσάκος, «Ιστορίες χωρίς φωνή», Οκτάνα
Αν θέλουμε να πάρουμε στα σοβαρά την κουβέντα για τα ζώα, δεν μπορούμε να μη μιλήσουμε πολιτικά, αφού εκ των πραγμάτων η ύπαρξή τους συνεπάγεται μια σειρά από παραβιάσεις, ακυρώσεις, μη αναγνώριση δικαιωμάτων κ.λπ. Ευθυγραμμιζόμενος με αυτή την αντίληψη, ο Τζέισον Χράιμπαλ, στην άκρως πρωτότυπη αυτή εργασία, υποστηρίζει ότι τα ζώα αποτελούν αντικείμενα αιώνων εκμετάλλευσης και ότι είναι ικανά για αντίσταση. Μάλιστα τονίζει ότι τα ζώα έχουν φωνή, την οποία απλώς φιμώνουν με τη βία οι άνθρωποι (το ξέρουν και όλοι όσοι έχουν διαβάσει Κάφκα!). Σε μια αντίστοιχη γραμμή πλεύσης, το βιβλίο του Πέτρου Κατσάκου Ιστορίες χωρίς φωνή, που φέρνει στον νου τα δοκίμια του Γουάλας στην περίφημη εκείνη συλλογή που μας καλούσε να λάβουμε φιλοσοφικά υπόψη τον πόνο των αστακών όταν θυσιάζονται για το γεύμα μας, υιοθετεί τη φωνή των ζώων σε αυτό το ανήκουστο σύστημα εκμετάλλευσης. Τα ζώα καλούνται να αντιμετωπίσουν όχι μόνο τη σκληρότητα και τον παραλογισμό των ανθρώπων αλλά και τη διαρκή εκμετάλλευση, αφού είναι εμπλεκόμενα σε έναν αέναο πόλεμο χωρίς αντίπαλο. Πόσο μπορεί, για παράδειγμα, να αντισταθεί μια πολική αρκούδα όταν εξοντώνεται μέχρι θανάτου για το δέρμα της ή ένα ανυπεράσπιστο σκυλάκι που καταλήγει στο πιάτο ενός ανηλεούς Κινέζου; Δύο βιβλία που επιβάλλεται να δοθούν ως δώρο όχι μόνο στους ζωόφιλους αλλά στους ευαίσθητους πολίτες.
Για τον φιλότεχνο/-η
Αλέξης Ακριθάκης, «Γράφοντας τη ζωγραφική - Ημερολόγια 1960-1990»
Επιμέλεια: Θάνος Σταθόπουλος, Χλόη Ακριθάκη, Άγρα
Σκέψεις, εξομολογήσεις και διάφορες άλλες σημειώσεις, σκίτσα και ανολοκλήρωτα έργα συνιστούν την πιο μύχια περιοχή του Ακριθάκη, που μοιάζει πλέον να ζωντανεύει εκ νέου όχι μόνο μέσα από το έργο του αλλά και από όλον αυτόν τον αθέατο, μέχρι πρότινος, κόσμο, που έκρυβαν τουλάχιστον 120 τετράδια ή αλλιώς σημειωματάρια. Σε αυτά αποκαλύπτονται οι θεωρητικές σκέψεις και το καλλιτεχνικό εργαστήρι ενός ολοκληρωμένου καλλιτέχνη, καθώς ενώνονται τα διαφορετικά, ατάκτως ερριμμένα κομμάτια σε ένα άκρως γοητευτικό έργο που αποκαλύπτεται είτε ως θεωρητικό έρεισμα είτε ως παιχνίδι. Πρόκειται για ένα πολύτιμο υλικό που προσφέρεται σε ένα ιδιαίτερα επιμελημένο λεύκωμα από έναν διανοούμενο όπως ο Θάνος Σταθόπουλος σε συνεργασία με την κόρη του Ακριθάκη, Χλόη. Οι δυο τους αποφάσισαν να συγκεντρώσουν όλο το υλικό και να προχωρήσουν σε μια πιο εμπεριστατωμένη έκδοση και, όπως σημειώνουν στην εισαγωγή, σε μια πιο ποιητική προσέγγιση. Πολύτιμο δώρο για κάθε φιλότεχνο.
Για τους λάτρεις των λευκωμάτων
Λάκης Παπαστάθης, «Γενικό πλάνο»
Μουσείο Μπενάκη
Ένα λεύκωμα όχι μόνο για έναν αξέχαστο δημιουργό, διανοούμενο, σκηνοθέτη και κινηματογραφιστή, αλλά και για μια ολόκληρη εποχή και τη σχέση του ελληνικού σινεμά με τη διανόηση και την υψηλή τέχνη. Ειδικά ο Λάκης Παπαστάθης, που κατάφερε να ανακαλέσει με ιδιοσυγκρασιακό τρόπο τους άξονες της ελληνικότητας και της λαϊκότητας, έφτιαξε έναν κόσμο που συνιστά μια πυξίδα για όλους μας. Εκεί στηρίζεται και αυτό το πολύπτυχο λεύκωμα που ξεκινά από την αρχή της καλλιτεχνικής πορείας του Παπαστάθη ως κυρίαρχης παρουσίας στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης στις αρχές της δεκαετίας του ’70, και περνάει από τον Καιρό των Ελλήνων, τον Θεόφιλο, το Μόνον της ζωής του ταξείδιον, το Ταξίδι στη Μυτιλήνη και φυσικά από το εμβληματικό Παρασκήνιο, τις δημιουργίες δηλαδή της ζωής του. Όλα αυτά ανέδειξε η μεγάλη έκθεση «Λάκης Παπαστάθης. Αναζητώντας τη χαμένη εικόνα» που διοργάνωσε το Μουσείο Μπενάκη και το λεύκωμα που τη συνόδευσε ως ειδική έκδοση για το έργο του διανοούμενου και ανθρώπου του ελληνικού κινηματογράφου.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO
