Η κάποτε ακλόνητη στήριξη της Βενεζουέλας από τους δύο βασικούς της συμμάχους, Κίνα και Ρωσία, φαίνεται πλέον ολοένα και πιο αβέβαιη.
Για χρόνια και οι δύο χώρες στήριζαν την κυβέρνηση της Βενεζουέλας πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά, μια σχέση που ξεκίνησε υπό τον πρώην πρόεδρο Ούγο Τσάβες, μέντορα και προκάτοχο του Μαδούρο.
Ωστόσο, οι ειδικοί αναφέρουν ότι αυτή η στήριξη φαίνεται τώρα κυρίως συμβολική, με δηλώσεις υποστήριξης αντί για ουσιαστική στρατιωτική ή οικονομική βοήθεια την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ πιέζει τη χώρα.
Αυτή η αλλαγή συμβαίνει την ώρα που οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις, περιλαμβανομένου πυρηνοκίνητου υποβρυχίου, κατασκοπευτικών αεροσκαφών και 15.000 στρατιωτών, στην Καραϊβική.
Οι ΗΠΑ έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις σε πλοία στην περιοχή που, όπως υποστηρίζουν, εμπλέκονται στη διακίνηση ναρκωτικών, με αποτέλεσμα περισσότερους από 80 θανάτους, ενώ τις τελευταίες μέρες κατάσχεσαν και ένα δεξαμενόπλοιο στα ανοικτά της Βενεζουέλας.
Η κυβέρνηση Τραμπ δήλωσε ότι η στρατιωτική ενίσχυση και οι επιθέσεις στοχεύουν στη διακίνηση ναρκωτικών, και ότι το δεξαμενόπλοιο είχε τεθεί υπό κυρώσεις. Ωστόσο, πολλοί ειδικοί – και ο ίδιος ο Μαδούρο – πιστεύουν ότι ο πραγματικός στόχος της Ουάσιγκτον είναι η αλλαγή καθεστώτος.
Τι έχει αλλάξει τώρα που η Βενεζουέλα χρειάζεται περισσότερο στήριξη;
Ο καθηγητής Φερνάντο Ρέγιες Μάτα, διευθυντής του Κέντρου Κινεζικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Andrés Bello στη Χιλή, υποστηρίζει ότι η Βενεζουέλα έχει γίνει πολύ χαμηλότερη προτεραιότητα για το Πεκίνο και τη Μόσχα, ειδικά από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
«Δεν υπάρχει λόγος σήμερα ούτε για τη Ρωσία ούτε για την Κίνα να υπερασπιστούν ολοκληρωτικά τη Βενεζουέλα, δεδομένων των άλλων προβλημάτων τους, όπως ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και οι προσπάθειες της Κίνας να συνυπάρξει διεθνώς με τον πρόεδρο Τραμπ», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Από την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, η Μόσχα έχει δαπανήσει τεράστιους πόρους στη σύγκρουση, πιέζοντας τόσο τα οικονομικά όσο και τον στρατό της. Επιπλέον, έχει αντιμετωπίσει ευρείες δυτικές κυρώσεις.
Αυτό αφήνει λιγότερους πόρους για συμμάχους που στο παρελθόν επωφελούνταν από τη στήριξη του Κρεμλίνου, λέει ο καθηγητής Βλαντίμιρ Ρουβίνσκι, διευθυντής του Εργαστηρίου Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων (PoInt) στο Πανεπιστήμιο Icesi της Κολομβίας. Συρία και Ιράν, οι μακροχρόνιοι σύμμαχοι της Μόσχας στη Μέση Ανατολή, έχουν αντιμετωπίσει παρόμοιο μοτίβο πρόσφατα.
«Η Ρωσία δεν πρόκειται να ρισκάρει περισσότερες κυρώσεις από αυτές που ήδη έχει, και η Κίνα δεν πρόκειται να δεχτεί νέους δασμούς υπέρ του Μαδούρο», εξηγεί ο καθηγητής Ρουβίνσκι. Ο Μαδούρο φέρεται να ζήτησε στρατιωτική βοήθεια από την Κίνα και τη Ρωσία στα τέλη Οκτωβρίου, σύμφωνα με τους Washington Post.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Ριάμπκοφ, δήλωσε ότι «στηρίζουμε τη Βενεζουέλα, όπως και αυτή εμάς», ενώ κάλεσε την κυβέρνηση Τραμπ να αποφύγει την κλιμάκωση της κρίσης, όπως μετέδωσαν ρωσικά μέσα ενημέρωσης.
Μετά την αμερικανική κατάσχεση του δεξαμενόπλοιου, το Κρεμλίνο ανακοίνωσε ότι ο Πούτιν κάλεσε τον Μαδούρο για να επιβεβαιώσει τη στήριξή του. Όμως μέχρι στιγμής, η Μόσχα δεν έχει παράσχει ουσιαστική βοήθεια. Όπως και η Μόσχα, έτσι και το Πεκίνο δεν δείχνει κανένα σημάδι στρατιωτικής υπεράσπισης της Βενεζουέλας, καταδικάζοντας μόνο αυτό που αποκαλεί «εξωτερική παρέμβαση» και καλώντας σε αυτοσυγκράτηση. Οι ειδικοί λένε ότι η υπεράσπιση του Μαδούρο από την Κίνα θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις πρόσφατες διπλωματικές επιτυχίες Πεκίνου–Ουάσιγκτον, χωρίς να προσφέρει κάτι πέρα από ιδεολογική στήριξη.
Οι σχέσεις ΗΠΑ–Κίνας έχουν ιδιαίτερα τεταμένο υπόβαθρο από τότε που ο Τραμπ επέβαλε δασμούς σε πολλές χώρες. Ωστόσο, μια συνάντηση Τραμπ–Σι Τζινπίνγκ στη Νότια Κορέα στα τέλη Οκτωβρίου – που χαρακτηρίστηκε θετική και από τις δύο πλευρές – άνοιξε το δρόμο για νέες συμφωνίες και μείωση δασμών σε ορισμένα προϊόντα.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η οικονομική κατάρρευση της Βενεζουέλας και η επιδείνωση της βιομηχανίας πετρελαίου της έχουν αποθαρρύνει περαιτέρω την κινεζική στήριξη. Το Πεκίνο έχει μειώσει νέα δάνεια τα τελευταία χρόνια και επικεντρώνεται κυρίως στην είσπραξη παλαιών οφειλών.
«Πιστεύω ότι η Κίνα είναι πρόθυμη να διαπραγματευτεί με οποιαδήποτε κυβέρνηση αντικαταστήσει τελικά τον Μαδούρο, και θεωρεί ότι η υπερβολική στήριξη τώρα θα μπορούσε να φέρει αρνητικές συνέπειες όταν το καθεστώς πέσει», λέει ο καθηγητής Ρουβίνσκι.
Η Βενεζουέλα έχει αγοράσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια κινεζικού στρατιωτικού εξοπλισμού από το 2005. «Αυτή τη φορά, ο Μαδούρο είναι εντελώς μόνος» συμπληρώνει, πιστεύοντας ότι ο χρόνος του Μαδούρο «τελειώνει».
Με πληροφορίες από BBC
