Μπορεί να νομίζουμε ότι το κρασί, η μπίρα και τα κοκτέιλ είναι υπόθεση πολιτισμού, αλλά, όπως δείχνουν νέες έρευνες που παρουσιάζει η Wall Street Journal, η αγάπη μας για το αλκοόλ ξεκινά εκατομμύρια χρόνια πριν, στα δέντρα και τα δάση όπου ζούσαν οι πρόγονοί μας.
Πριν από περίπου 50 εκατομμύρια χρόνια, τα πρωτεύοντα θηλαστικά άρχισαν να αναζητούν φρούτα που είχαν αρχίσει να ζυμώνονται φυσικά και περιείχαν αιθανόλη (αλκοόλ). Τα ζουμερά, πεσμένα, ελαφρώς «χαλασμένα» φρούτα ήταν ενεργειακός θησαυρός: πολλοί υδατάνθρακες, πολλές θερμίδες και, μεταξύ άλλων, εμπεριείχαν μικρή δόση αλκοόλ. Όσοι πίθηκοι μπορούσαν να μυρίσουν καλύτερα την αιθανόλη, εντόπιζαν ευκολότερα αυτά τα φρούτα και είχαν εξελικτικό πλεονέκτημα.
Όλοι οι πίθηκοι μπορούν να μεταβολίσουν το αλκοόλ, αλλά γύρω στα 10 εκατ. χρόνια πριν συνέβη κάτι κρίσιμο: μια μετάλλαξη σε ένζυμο του πεπτικού συστήματος επέτρεψε στους αφρικανικούς πιθήκους, τον κοινό πρόγονο ανθρώπων, γοριλών και χιμπατζήδων, να διασπούν το αλκοόλ περίπου 40 φορές πιο αποτελεσματικά από άλλα είδη. Αυτό έκανε ακόμη πιο «συμφέρον» να βρίσκουν και να καταναλώνουν ζυμωμένα φρούτα.
Τι «έδειξε» η έρευνα για το αλκοόλ και τους πιθήκους
Σήμερα, επιστήμονες που μελετούν χιμπατζήδες στην Αφρική διαπιστώνουν ότι τρώνε καθημερινά πεσμένα, ώριμα σύκα και άλλα φρούτα, τα οποία περιέχουν μικρές αλλά σταθερές ποσότητες «αλκοόλ». Υπολογίζουν ότι η ποσότητα που καταναλώνουν αντιστοιχεί περίπου σε 1,4 «ποτά» την ημέρα, δηλαδή σαν «δυο ποτήρια κρασί» αν το μεταφράζαμε σε ανθρώπινο βάρος.
Οι πίθηκοι δεν κυκλοφορούν «μεθυσμένοι» στο τροπικό δάσος, καθώς ο οργανισμός τους (και κατ' επέκταση ο ανθρώπινος) είναι φτιαγμένος ώστε να διαχειρίζεται αυτές τις μικρές δόσεις χωρίς να προκαλούν περαιτέρω επιπτώσεις. Όμως η έλξη προς τη μυρωδιά και τη γεύση της αιθανόλης έχει χαραχτεί βαθιά στη βιολογία του είδους.
Όταν πριν από περίπου 10.000 χρόνια ο άνθρωπος άρχισε να καλλιεργεί δημητριακά και να ζυμώνει σκόπιμα φρούτα και σπόρους, το εξελικτικό μοτίβο «είμαστε προγραμματισμένοι να αγαπάμε» βρήκε ξαφνικά άφθονη προσφορά: όχι λίγη αιθανόλη σε ένα ξεχασμένο σύκο, αλλά ολόκληρα πιθάρια μπίρας και κρασιού. Έτσι, αυτό που κάποτε ήταν πλεονέκτημα επιβίωσης, δηλαδή το να εντοπίζεις και να εκμεταλλεύεσαι τις λίγες σταγόνες αλκοόλ στη φύση, στον σύγχρονο κόσμο μετατράπηκε σε αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν «ασθένειες της διατροφικής υπερβολής»: εθισμός, ηπατικές βλάβες, αλκοολισμός, περιγράφει η έρευνα.
Οι ερευνητές που παρατηρούν χιμπατζήδες μιλούν και για κάτι ακόμη: τις κοινωνικές πλευρές αυτής της συμπεριφοράς. Όταν στο έδαφος συγκεντρώνονται πολλά ώριμα, φρούτα με αλκοόλ, μαζεύονται περισσότερα ζώα, αυξάνονται οι επαφές, οι «γνωριμίες», αλλά και οι εντάσεις, κάτι που θυμίζει αρκετά τις ανθρώπινες βραδιές.
Με πληροφορίες από Wall Street Journal
