Τον Δεκέμβριο, η ομάδα του Αχμέτ άρχισε να διαλύεται μόλις συνειδητοποίησαν ότι οι ισλαμιστές αντάρτες, τους οποίους φοβούνταν χρόνια, είχαν καταλάβει τη συριακή πρωτεύουσα και είχαν ανατρέψει τον δικτάτορα Μπασάρ αλ-Άσαντ.
Φοβούμενος ότι θα βασανιζόταν ή θα σκοτωνόταν αν τον έβλεπαν με τη στολή του, την έβγαλε και έκανε ό,τι συνήθιζε στις δύσκολες στιγμές στο στρατό: άναψε ένα τσιγάρο και πήρε μισό μικρό λευκό χάπι Captagon από το έκτακτο απόθεμά του – ένα ιδιαίτερα εθιστικό διεγερτικό τύπου αμφεταμίνης.
«Μου έδινε την ενέργεια που χρειαζόμουν για να περπατήσω ώρες μέχρι το σπίτι. Μου έδινε επίσης το θάρρος — ή μάλλον την αυταπάτη — ότι θα μπορούσα να αντιμετωπίσω οποιονδήποτε αντάρτη αν χρειαζόταν», λέει ο Αχμέτ με πικρόγλυκο γέλιο. «Ποτέ στη ζωή μου δεν ήμουν τόσο ευγνώμων για τα ναρκωτικά».
Η διαθεσιμότητα του Captagon υπό τον Άσαντ ήταν αφθονη, καθώς κατά τη διάρκεια του 14ετούς εμφυλίου η Συρία χρηματοδοτούσε το καθεστώς με μια βιομηχανία 5 δισ. δολαρίων τον χρόνο, καθιστώντας τη χώρα μία από τις πιο παραγωγικές ναρκο-κρατικές περιοχές του κόσμου.
Ωστόσο, από εκείνον τον Δεκέμβριο, η χώρα βιώνει μια εντυπωσιακή ανατροπή: ένας ευρύς πόλεμος κατά των ναρκωτικών υπό τον νέο πρόεδρο Αχμέντ αλ-Σάραα, που επιδιώκει να διαλύσει την αυτοκρατορία που άφησε πίσω του ο Άσαντ.
«Η Συρία έγινε ένα μεγάλο εργοστάσιο Captagon», δήλωσε ο Σάραα στο Τζαμί των Ομμεϋαδών της Δαμασκού κατά την ανάληψη της εξουσίας. «Σήμερα καθαρίζεται από αυτό, με τη χάρη του Παντοδύναμου Θεού».
Τα αποτελέσματα ήταν άμεσα: η παραγωγή και η διακίνηση μειώθηκαν έως και 80%, σύμφωνα με εμπόρους, αστυνομικές αρχές, τοπικούς αξιωματούχους και ερευνητές, με τις αρχές να καταστρέφουν εκατομμύρια χάπια και να κλείνουν εργαστήρια Captagon σε προπύργια του καθεστώτος.
Όμως, όπως έδειξαν κυβερνήσεις στη Λατινική Αμερική και αλλού, η έναρξη ενός πολέμου κατά των ναρκωτικών είναι πιο εύκολη από την επιτυχία του. Οι παραγωγοί, οι διακινητές και οι διανομείς αντιστέκονται, αποφεύγουν συλλήψεις, συγκρούονται με τις αρχές και εκμεταλλεύονται τα κενά εξουσίας, ενώ η νέα κυβέρνηση προσπαθεί να εδραιώσει τον έλεγχο σε μια κατακερματισμένη χώρα.
Η ζήτηση παραμένει υψηλή: φθηνές εκδόσεις του Captagon πωλούνται ακόμη στη Δαμασκό για περίπου 30 σεντ το χάπι, ενώ οι υψηλής ποιότητας εκδόσεις φτάνουν έως και 30 φορές ακριβότερα σε Ιορδανία, Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ.
Το Captagon, που αρχικά παρασκευάστηκε στη δεκαετία του 1960 στη Γερμανία για θεραπεία κατά της κατάθλιψης, απαγορεύτηκε αλλά εξαπλώθηκε στη Μέση Ανατολή, χρησιμοποιούμενος από πάρτι, εργαζόμενους βάρδιας και αργότερα στα πεδία μάχης της Συρίας, όπου η έντονη ευφορία του ενίσχυε τους μαχητές για ημέρες.
Για το καθεστώς Άσαντ, αποδυναμωμένο από κυρώσεις και σύγκρουση, αυτό δημιούργησε μια ευκαιρία. Η Συρία έγινε περιφερειακό κέντρο, με το καθεστώς να διευκολύνει εισαγωγές πρώτων υλών και να παρέχει ατιμωρησία στους παραγωγούς.
Η σχέση του καθεστώτος με το Captagon ήταν τόσο βαθιά που η διακίνηση επικρατούσε στον στρατό και στις φιλο-ασαντικές πολιτοφυλακές. Ακόμα και οι στρατηγοί παρέχονταν χάπια δωρεάν ή τα έριχναν σε τσάι και γλυκά πριν τις επιχειρήσεις, για να αντέχουν οι στρατιώτες με πενιχρά εφόδια.
Η νέα κυβέρνηση και οι νεοσύστατες δυνάμεις κατά των ναρκωτικών διεξήγαγαν δημόσιες επιχειρήσεις σε όλη τη χώρα, κατασχέθηκαν πάνω από 200 εκατομμύρια χάπια μεταξύ Ιανουαρίου και Αυγούστου 2025, 20 φορές περισσότερα από όσα είχαν κατασχεθεί όλο το 2024.
Παρά τις επιτυχίες, οι έμποροι συνεχίζουν, χρησιμοποιώντας drone, ρουκέτες και τηλεκατευθυνόμενα μπαλόνια γεμάτα χάπια για διακίνηση στη γειτονική Ιορδανία. Οι νέες δυνάμεις πρέπει να αντιμετωπίσουν τη διαφθορά, τις συνδέσεις με πολιτοφυλακές και τις κοινωνικές ανισότητες που τροφοδοτούν τη διακίνηση.
Οι Σύροι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις συνέπειες της αυτοκρατορίας ναρκωτικών του Άσαντ: υπάρχουν μόνο τέσσερις κλινικές απεξάρτησης, με περιορισμένη περίθαλψη και ελάχιστα προγράμματα αποκατάστασης. Οι ελλείψεις Captagon οδηγούν πολλούς σε φθηνότερα αλλά πιο επικίνδυνα υποκατάστατα, όπως η κρυσταλλική μεθαμφεταμίνη.
«Το μήνυμα είναι σαφές: δεν υπάρχει ανοχή για τα ναρκωτικά στη νέα Συρία», λέει ο Αχμέτ. «Αλλά μετά από όσα περάσαμε, αυτό δεν αρκεί για να μας σταματήσει».
Με πληροφορίες από Financial Times
