Ορυχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης που παράγουν κρίσιμα ορυκτά για την ενεργειακή μετάβαση της περιοχής καταγράφουν σημαντική αύξηση καταγγελιών για παραβιάσεις που αφορούν από εργατικά ατυχήματα μέχρι ρύπανση εδαφών, σύμφωνα με νέα έκθεση. Το 2024 οι καταγγελίες αυξήθηκαν τριπλάσια σε σχέση με τον μέσο όρο των προηγούμενων πέντε ετών.
Η μη κερδοσκοπική οργάνωση Business and Human Rights Resource Centre (BHRRC) κατέγραψε 270 καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και περιβαλλοντικών κανονισμών σε έργα εξόρυξης κρίσιμων μετάλλων σε 13 χώρες της Ευρώπης και της κεντρικής Ασίας το 2023, έναντι 92 το 2022.
Η ζήτηση για μέταλλα όπως ο χαλκός, απαραίτητος για καλώδια, και το λίθιο, που χρησιμοποιείται σε μπαταρίες αυτοκινήτων, αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά καθώς η Ευρώπη αναζητά εναλλακτικές λύσεις στα ορυκτά καύσιμα που ευθύνονται για την κλιματική αλλαγή.
«Δεν πρέπει να επιλέξουμε ανάμεσα στην πρόοδο για το κλίμα και την προστασία των ανθρώπων και των οικοσυστημάτων», δήλωσε η Ella Skybenko, ερευνήτρια της BHRRC και συν-συγγραφέας της έκθεσης. «Μπορούμε να πετύχουμε και τα δύο, αν κινηθούμε με σύνεση, ώστε ούτε οι άνθρωποι ούτε το περιβάλλον να πληρώσουν το τίμημα της ενεργειακής μετάβασης.»
Οι καταγγελίες βασίζονται σε δημόσια αναφερόμενα περιστατικά από μέσα ενημέρωσης και ΜΚΟ και αφορούν όλη την αλυσίδα εξόρυξης και επεξεργασίας των μετάλλων, από την εξόρυξη μέχρι τη μεταλλουργία και τον καθαρισμό.
Η μελέτη εντόπισε καταγγελίες σε 13 από τις 23 χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και κεντρικής Ασίας που μελετήθηκαν. Η Ρωσία συγκεντρώνει το 39% των καταγγελιών, ακολουθούμενη από την Ουκρανία και το Καζακστάν. Δεν καταγράφηκαν καταγγελίες για τις τέσσερις χώρες-μέλη της ΕΕ που συμπεριλήφθηκαν (Κροατία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία) ούτε για τη Μολδαβία και το Τουρκμενιστάν.
Οι παραβιάσεις υγείας και ασφάλειας ήταν οι πιο συχνές, αντιπροσωπεύοντας το 85% των επιπτώσεων στους εργαζόμενους, με επακόλουθα τα εργατικά ατυχήματα και προβλήματα υγείας.
Στις κοινότητες, οι παραβιάσεις περιβαλλοντικών προτύπων κάλυψαν το 38% των καταγγελιών, η ατμοσφαιρική ρύπανση το 27% και η ρύπανση εδάφους και υδάτων από 20% η κάθε μία.
Ο Diego Francesco Marin, ακτιβιστής του Ευρωπαϊκού Περιβαλλοντικού Γραφείου, χαρακτήρισε τα ευρήματα «ιδιαίτερα ανησυχητικά», επισημαίνοντας πως η καταπιεστική κατάσταση για δημοσιογράφους και ΜΚΟ σε πολλές χώρες πιθανώς οδηγεί σε υποκαταγραφή των περιστατικών.
«Οι αυξανόμενες καταγγελίες πρέπει να λειτουργήσουν ως προειδοποίηση για τράπεζες, κυβερνήσεις και επενδυτές που εξετάζουν ευκαιρίες στην περιοχή», τόνισε. «Χωρίς άμεση παρέμβαση, η κατάσταση θα χειροτερέψει με την επέκταση των εξορυκτικών δραστηριοτήτων.»
Οι προσπάθειες της ΕΕ για εξόρυξη κρίσιμων ορυκτών εντός της Ένωσης, παρά την ευρεία υποστήριξη για δράση κατά της κλιματικής αλλαγής, αντιμετωπίζουν έντονη αντίδραση από περιβαλλοντικές οργανώσεις. Η ένταση ενισχύθηκε από την ενεργειακή κρίση μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, που αποκάλυψε την υπερβολική εξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, καθώς και από τον έλεγχο της Κίνας στην αλυσίδα κρίσιμων μετάλλων.
Η Skybenko καταλήγει: «Οι εργαζόμενοι, οι κοινότητες και οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αντιμετωπίζουν πολλούς και αυξανόμενους κινδύνους — φαίνεται να ξεχνιούνται καθώς ο κόσμος αγωνίζεται να εξασφαλίσει τα μέταλλα για την επείγουσα μετάβαση σε καθαρή ενέργεια.»
Με πληροφορίες από Guardian
