Χιλιάδες επιχειρήσεις και νοικοκυριά στην Ολλανδία βρίσκονται σε αναμονή για σύνδεση στο εθνικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς οι διαχειριστές του συστήματος έχουν αναγκαστεί να περιορίσουν την παροχή λόγω κορεσμού. Πρόκειται για μια σοβαρή ένδειξη των προβλημάτων που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες με την επιτάχυνση της ηλεκτροδότησης για την πράσινη μετάβαση.
Σύμφωνα με την ένωση των Ολλανδών διαχειριστών δικτύου, Netbeheer Nederland, πάνω από 11.900 επιχειρήσεις περιμένουν σύνδεση, μαζί με δημόσιες υποδομές όπως νοσοκομεία και πυροσβεστικοί σταθμοί, αλλά και χιλιάδες νέα σπίτια.
Αξιωματούχοι και επιχειρήσεις κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: οι μεγάλες καθυστερήσεις στις συνδέσεις φρενάρουν την ανάπτυξη και απειλούν με μετεγκατάσταση επενδύσεων. Παρά τις επενδύσεις σε νέα καλώδια και υποσταθμούς, σε ορισμένες περιοχές της χώρας νέες συνδέσεις δεν αναμένονται πριν τα μέσα της δεκαετίας του 2030.
Παρότι το πρόβλημα είναι εντονότερο στην Ολλανδία, αναλυτές προειδοποιούν ότι είναι μόνο η αρχή για ολόκληρη την ΕΕ, η οποία επιδιώκει ταχύτατη απανθρακοποίηση μέσω μαζικής ηλεκτροδότησης. «Υπάρχει συμφόρηση και σε άλλες χώρες», τονίζει η Zsuzsanna Pató, ειδικός της ΜΚΟ RAP. «Η Ολλανδία λειτουργεί ως προειδοποιητικό σημάδι».
Ολλανδία: Απόλυτη εξάρτηση από το ρεύμα
Η Ολλανδία έχει κινηθεί ταχύτατα στην απεξάρτηση από το φυσικό αέριο, κλείνοντας το τεράστιο κοίτασμα του Groningen το 2023. Πάνω από 2,6 εκατομμύρια σπίτια έχουν εγκαταστήσει φωτοβολταϊκά, ενώ πολλές επιχειρήσεις στράφηκαν σε εναλλακτικές λύσεις μετά την ενεργειακή κρίση του 2022. Όμως, το ηλεκτρικό δίκτυο δεν αναβαθμίστηκε στον ίδιο ρυθμό, αναφέρει η εθνική εταιρεία δικτύου Tennet.
Η κυβέρνηση εκτιμά πως απαιτούνται επενδύσεις άνω των 200 δισ. ευρώ μέχρι το 2040 σε καλώδια και υποσταθμούς. Ένα μέρος θα καλυφθεί από την πώληση του γερμανικού τμήματος της Tennet, που εκτιμάται στα 20 δισ. ευρώ, όμως το μεγαλύτερο βάρος θα πέσει στους καταναλωτές μέσω αυξημένων χρεώσεων.
Η Ολλανδία έχει ήδη από τα υψηλότερα κόστη ηλεκτρικής ενέργειας στη Δυτική Ευρώπη. Οι τιμές είναι κατά περίπου 30€/MWh ακριβότερες από τη Γαλλία, σύμφωνα με το think tank Ember. Μέχρι το 2034, αναμένονται ετήσιες αυξήσεις στα τιμολόγια της τάξεως του 4,3% με 4,7% σε πραγματικούς όρους.
Για να μειωθεί η πίεση, οι διαχειριστές προσφέρουν εκπτώσεις για κατανάλωση εκτός αιχμής (π.χ. 11:00–15:00) και νέα συμβόλαια με δυναμική τιμολόγηση. Από 1η Απριλίου, μεγάλες βιομηχανίες μπορούν να επιλέξουν συμβόλαια με πλήρη διακοπή παροχής σε ώρες αιχμής έναντι χαμηλότερων τιμολογίων. Παράλληλα, η κυβέρνηση της Χάγης ξεκίνησε εκστρατεία ευαισθητοποίησης ζητώντας από πολίτες να φορτίζουν ποδήλατα και αυτοκίνητα εκτός του “δύσκολου” διαστήματος 16:00–21:00.
Ολλανδία: Βιομηχανία και τεχνολογία σε αναμονή
Ο δήμαρχος του Αϊντχόφεν, Jeroen Dijsselbloem, προειδοποίησε ότι η περιοχή Brainport (έδρα της ASML και άλλων τεχνολογικών κολοσσών) έχει χάσει επενδύσεις λόγω περιορισμένης παροχής. Δεν αναμένονται σημαντικές ενισχύσεις πριν το 2027.
Η περιοχή χρειάζεται πάνω από 100 μεσαίους και 4.000 μικρούς υποσταθμούς, ενώ λείπουν 28.000 τεχνικοί για την εγκατάσταση του νέου εξοπλισμού, σύμφωνα με την Netbeheer Nederland. Επιχειρήσεις όπως η Thermo Fisher υλοποιούν τα σχέδια τους με επενδύσεις σε μπαταρίες και φωτοβολταϊκά, για να αντιμετωπίσουν την αστάθεια. Η Tennet εξετάζει τρόπους να αυξήσει με ασφάλεια το φορτίο στο δίκτυο, ενώ σχεδιάζονται ενεργειακοί κόμβοι με κοινές υποδομές για πολλούς χρήστες. «Το Βέλγιο, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία έχουν ήδη σοβαρά προβλήματα», προειδοποιεί η εκπρόσωπος της Tennet, Eefje van Gorp.
Η ΕΕ επεξεργάζεται νομοθεσία για επιτάχυνση αδειοδοτήσεων και αναβάθμιση των δικτύων έως το τέλος του έτους. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν υπάρχουν άμεσες λύσεις. «Για να χτιστεί ένα δίκτυο απαιτούνται 5–6 χρόνια. Δεν υπάρχει μαγική λύση», σημειώνει η Pató. Η Ολλανδία δείχνει τι ακολουθεί: χωρίς επαρκή ηλεκτρική υποδομή, η ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης κινδυνεύει με μπλακ άουτ… και οικονομικά φρένα.
Με πληροφορίες από Financial Times
