Οι εκστρατείες παραπληροφόρησης γύρω από την κλιματική αλλαγή ενισχύονται και αποτελούν πλέον κρίσιμο εμπόδιο στην αντιμετώπιση της περιβαλλοντικής κρίσης, σύμφωνα με νέα έκθεση της Διεθνούς Επιτροπής για το Πληροφοριακό Περιβάλλον (IPIE).
Η έκθεση διαπιστώνει ότι η κλιματική δράση παρεμποδίζεται και καθυστερεί συστηματικά εξαιτίας ψευδών και παραπλανητικών αφηγήσεων, που προέρχονται κυρίως από εταιρείες ορυκτών καυσίμων, δεξιούς πολιτικούς και ορισμένα κράτη. Η Διεθνής Επιτροπή βασίστηκε στην αξιολόγηση 300 επιστημονικών μελετών.
Το νέο πρόσωπο της παραπληροφόρησης για το κλίμα
Όπως αναφέρει ο Guardian, η παραδοσιακή άρνηση της ύπαρξης της κλιματικής αλλαγής έχει δώσει τη θέση της σε νέες αφηγήσεις που στοχεύουν στην υπονόμευση των λύσεων. Παράδειγμα, οι ψευδείς ισχυρισμοί ότι η πρόσφατη διακοπή ρεύματος στην Ισπανία οφειλόταν στην πράσινη ενέργεια. Τέτοιες αφηγήσεις ενισχύονται τεχνητά από bots και trolls στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Παράλληλα, ολοένα και περισσότεροι δημόσιοι λειτουργοί και θεσμικά όργανα στοχοποιούνται προκειμένου να αναβληθούν ή να ματαιωθούν πολιτικές για την αντιμετώπιση της κρίσης. Ο Δρ Κλάους Γένσεν από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, συντονιστής της έκθεσης, προειδοποίησε:
«Έχουμε πέντε χρόνια για να μειώσουμε τις εκπομπές στο μισό και μέχρι το 2050 να φτάσουμε σε μηδενικό ισοζύγιο άνθρακα. Αν δεν διασφαλίσουμε την ακεραιότητα της πληροφόρησης, απλώς δεν θα τα καταφέρουμε.»
Η ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κλίμα, Elisa Morgera, κάλεσε τα κράτη να πολιτικοποιήσουν την παραπληροφόρηση και το greenwashing εκ μέρους της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων, αλλά και των διαφημιστικών ή των ΜΜΕ που διακινούν σχετικό περιεχόμενο.
New report y the International Panel on the Information Environment reviews how powerful actors—including #Russia—spread #climate_disinformation: https://t.co/f3IgspQXyS
— Tamara Krawchenko 🌻🍉 (@T_Krawchenko) June 19, 2025
Με τον όρο greenwashing (ή «πράσινο ξέπλυμα») περιγράφονται οι επικοινωνιακές πρακτικές εταιρειών ή οργανισμών που παρουσιάζουν ψευδώς τις δραστηριότητές τους ως περιβαλλοντικά φιλικές, προκειμένου να καλλιεργήσουν θετική εικόνα ή να αποπροσανατολίσουν από τον πραγματικό τους αντίκτυπο στο κλίμα.
Οι εταιρείες ορυκτών καυσίμων είναι οι «νονοί του χάους του κλίματος»
Ο Αντόνιο Γκουτέρες έχει αποκαλέσει τις μεγάλες εταιρείες ορυκτών καυσίμων «νονούς του χάους του κλίματος», ζητώντας την απαγόρευση κάθε διαφήμισης από την πλευρά τους.
Wow. @UN Secretary General @antonioguterres on 🔥 just called the coal, oil & gas companies “the godfathers of climate chaos”👇
— Tzeporah Berman (@Tzeporah) June 6, 2024
"Climate change is the mother of all stealth taxes, paid by everyday people, vulnerable countries and communities. Meanwhile, the godfathers of climate… pic.twitter.com/R6n1oTNYTi
Η έκθεση αναφέρεται επίσης σε ακραίες θεωρίες συνωμοσίας, όπως ότι οι φωτιές στην Καλιφόρνια οργανώθηκαν δήθεν για να καταστραφούν υπόγειες στοές διακίνησης παιδιών.
Καταγγέλλεται ακόμη ότι η ρωσική κατασκοπεία αξιοποιεί οργανωμένα δίκτυα ψεύτικων προφίλ (γνωστά ως troll farms) για τη διάδοση παραπληροφόρησης, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ κατονομάζεται ως βασικός φορέας διάδοσης ψευδών αφηγήσεων γύρω από το κλίμα, με τις δηλώσεις του να αναπαράγονται από χιλιάδες λογαριασμούς στο διαδίκτυο.
Στην Ευρώπη, κόμματα όπως το AfD στη Γερμανία, το Vox στην Ισπανία και η Εθνική Συσπείρωση στη Γαλλία κατηγορούνται ότι υιοθετούν ρητορική που υπονομεύει την επιστημονική συναίνεση για την κλιματική κρίση.
Τα μέτρα που προτείνει η έκθεση
Η έκθεση προτείνει σειρά μέτρων, όπως:
- Ρύθμιση των ψηφιακών πλατφορμών (όπως προβλέπει ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες της Ε.Ε.)
- Υποχρεωτική διαφάνεια για τις εκπομπές και τη χρηματοδότηση των εταιρειών
- Ενίσχυση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης ώστε οι πολίτες να μπορούν να εντοπίζουν παραπλανητικό περιεχόμενο
Τέλος, οι συντάκτες της έκθεσης υπογραμμίζουν την έλλειψη επαρκούς έρευνας πέρα από τον αγγλόφωνο κόσμο, σημειώνοντας ότι από τις 300 μελέτες που αναλύθηκαν, μόλις μία αφορούσε την Αφρική.
Με πληροφορίες από Guardian
