Οι αεροπορικές επιθέσεις του Ισραήλ κατά του Ιράν απειλούν να πυροδοτήσουν μια περιφερειακή σύρραξη στη Μέση Ανατολή, με ενδεχόμενες σοβαρές επιπτώσεις στις παγκόσμιες πετρελαϊκές ροές. Οι επενδυτές ανησυχούν για το ενδεχόμενο το Ιράν να αντιδράσει κλείνοντας τα Στενά του Ορμούζ — ένα από τα πιο κρίσιμα πετρελαϊκά περάσματα στον κόσμο.
Η τιμή του πετρελαίου Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, σημείωσε άλμα 12% φτάνοντας στα $78,5 το βαρέλι τις πρώτες ώρες της Παρασκευής, μετά την είδηση ότι το Ισραήλ εξαπέλυσε δεκάδες επιθέσεις σε ιρανικές πυρηνικές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις, σκοτώνοντας τουλάχιστον δύο ανώτερους διοικητές.
Αργότερα, η τιμή υποχώρησε στα $75, καθώς έγινε σαφές ότι το Ισραήλ απέφυγε να πλήξει πετρελαϊκές υποδομές. Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν πως οι τιμές θα μπορούσαν να εκτοξευθούν εάν η Τεχεράνη απαντήσει στοχεύοντας ενεργειακές εγκαταστάσεις ή πλοία στο Στενό του Ορμούζ.
«Η αγορά παραμένει σχετικά ήρεμη επειδή το Ισραήλ δεν έπληξε πετρελαϊκές υποδομές, όμως για το Ιράν αυτό είναι το αχίλλειο τένοντα», δήλωσε ανώτατο στέλεχος μεγάλης πετρελαϊκής εταιρείας, τονίζοντας τον κίνδυνο επιθέσεων σε εγκαταστάσεις στον Περσικό Κόλπο ή σε δεξαμενόπλοια.
Περίπου 21 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα διακινούνται μέσω των Στενών του Ορμούζ από χώρες όπως το Ιράν, το Ιράκ, το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα — ποσότητα που αντιστοιχεί στο ένα τρίτο των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου παγκοσμίως.
Αν και το Ιράν έχει επανειλημμένα απειλήσει με κλείσιμο των Στενών, ποτέ δεν κατάφερε να διακόψει πλήρως τη διέλευση, κυρίως λόγω της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην περιοχή. Η Χελίμα Κροφτ, επικεφαλής στρατηγικής πρώτων υλών της RBC Capital Markets, επισημαίνει ότι η παρουσία του 5ου Αμερικανικού Στόλου στο Μπαχρέιν καθιστά δύσκολο το πλήρες κλείσιμο του περάσματος.
Ωστόσο, μια πιθανή απάντηση της Τεχεράνης, όπως επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια —παρόμοιες με αυτές της δεκαετίας του ’80 κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ— θα μπορούσε να διαταράξει σοβαρά την αγορά. Το πρόβλημα για το Ιράν είναι πως μια τέτοια ενέργεια θα έθετε σε κίνδυνο και τις δικές του εξαγωγές προς την Κίνα, που ξεπερνούν το 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Τον Απρίλιο και τον Οκτώβριο του 2024, οι συγκρούσεις ξεκίνησαν από το Ιράν, με το Ισραήλ να ανταποδίδει. Αυτή τη φορά όμως η σειρά αντιστράφηκε, γεγονός που, όπως σημειώνει ο Χόρχε Λεόν από τη Rystad Energy, ενδέχεται να επηρεάσει τις εκτιμήσεις των αγορών και τις προσδοκίες κινδύνου.
Αν το Ιράν προχωρήσει σε επιθέσεις που διαταράσσουν τη ροή πετρελαίου μέσω του Ορμούζ ή πλήξει στρατιωτικούς στόχους των ΗΠΑ ή κρίσιμες πετρελαϊκές υποδομές, η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να αυξηθεί κατά $20 ή και περισσότερο το βαρέλι.
Από την πλευρά του, το Ισραήλ θα μπορούσε να κλιμακώσει περαιτέρω, στοχεύοντας το νησί Χαργκ, μέσω του οποίου διέρχεται το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν — πηγή ζωτικής σημασίας για την ιρανική οικονομία και το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Παρά την τρέχουσα σχετική ηρεμία, οι επενδυτές προειδοποιούν πως οι τιμές είναι τεχνητά συγκρατημένες. «Η πραγματική τιμή του πετρελαίου μάλλον δεν είναι αυτή που βλέπουμε σήμερα», ανέφερε ανώτατος trader. «Αν λάβουμε υπόψη τα θεμελιώδη στοιχεία προσφοράς και ζήτησης, η τιμή θα έπρεπε να είναι χαμηλότερη κατά $10. Αν όμως ενσωματώσουμε τον γεωπολιτικό κίνδυνο, τότε ίσως πρέπει να είναι $10 υψηλότερη.»
Με πληροφορίες από Financial Times
