Ύστερα από δεκαετίες αβεβαιότητας, νέα επιστημονικά δεδομένα έρχονται να δώσουν απαντήσεις σε ένα ερώτημα που για χρόνια προβλημάτιζε τόσο τους επιστήμονες όσο και τους φιλόζωους: τι ακριβώς προκαλεί τον χαρακτηριστικό πορτοκαλί χρωμα στις γάτες;
Δύο μελέτες που δημοσιεύθηκαν την περασμένη εβδομάδα στο επιστημονικό περιοδικό Current Biology από ανεξάρτητες ερευνητικές ομάδες του Πανεπιστημίου Στάνφορντ και του Πανεπιστημίου Kyushu στην Ιαπωνία, έδωσαν επιτέλους απαντήσεις. Αν και οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και πάνω από έναν αιώνα ότι το πορτοκαλί χρωμα στις γάτες κληρονομείται διαφορετικά από ό,τι σε άλλα θηλαστικά, οι νέες μελέτες εντόπισαν τη γενετική μετάλλαξη που ευθύνεται για αυτό το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, μελετώντας εκατοντάδες γάτες.
«Από την πρώτη στιγμή που αρχίσαμε να μελετούμε τη γενετική του τριχώματος, μας συνάρπασε η ερώτηση για το τι προκαλεί το πορτοκαλί χρώμα στις γάτες. Ξέραμε, βάσει της κληρονομικότητας, ότι ο μηχανισμός έπρεπε να είναι διαφορετικός απ’ ό,τι στους ανθρώπους, τους σκύλους, τα ποντίκια ή άλλα ζώα» δήλωσε ο Γκρεγκ Μπαρς, καθηγητής Γενετικής στο Στάνφορντ και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. «Αυτό που δεν γνωρίζαμε ήταν ο ίδιος ο μηχανισμός» δήλωσε χαρακτηριστικά.
Οι γάτες στο μικροσκόπιο: Τι αποκαλύπτει το DNA για το χρώμα του τριχώματος
Για να τον ανακαλύψουν, η ομάδα του Στάνφορντ ξεκίνησε συλλέγοντας εκατοντάδες δείγματα DNA από γάτες, επισκεπτόμενη εκθέσεις γατών από την Καλιφόρνια και το Μέριλαντ μέχρι και τη Βραζιλία. Οι ερευνητές προσέγγιζαν τους κηδεμόνες των χαριτωμένων τετράποδων για να συμμετάσχουν στην έρευνα, και οι περισσότεροι ήταν ενθουσιώδεις, σύμφωνα με τον Κρίστοφερ Κέιλιν, γενετιστή στο Στάνφορντ και κύριο συγγραφέα της μελέτης.
«Οι κηδεμόνες και εκτροφείς γατών είναι ιδιαίτερα δεκτικοί και πρόθυμοι να συμβάλουν σε γενετικές μελέτες», δήλωσε ο Κέιλιν. «Αγαπούν τις γάτες τους, τους αρέσει να μιλούν για αυτές και να στέλνουν φωτογραφίες, κάτι που αποτέλεσε επίσης σημαντικό κομμάτι της έρευνας. Αυτό το ενδιαφέρον έκανε πολύ εύκολη τη συλλογή δειγμάτων» σημείωσε.
Η διαδικασία συλλογής περιλάμβανε τη χρήση μπατονέτας στο εσωτερικό του στόματος της γάτας, τρίβοντας ελαφρά τα μάγουλα ώστε να ληφθεί μικρή ποσότητα DNA, εξήγησε ο Κέιλιν. Η λήψη στοματικού δείγματος από γάτα είναι πολύ πιο δύσκολη από έναν σκύλο, καθώς οι γάτες αντιστέκονται εντονότερα σε οποιοδήποτε αντικείμενο εισάγεται στο στόμα τους. Ωστόσο, οι ερευνητές έχουν αναπτύξει τεχνικές για να τις αποσπούν την προσοχή, όπως το ξύσιμο του κεφαλιού. Το να τους μιλούν καθ’ όλη τη διάρκεια φαίνεται επίσης να βοηθά.
«Αφού έχεις πάρει δείγματα από μερικές εκατοντάδες γάτες, ξέρεις πότε μπορείς να συνεχίσεις και πότε πρέπει να σταματήσεις αμέσως», σχολίασε ο Κέιλιν.
Καθώς η μελέτη εξελισσόταν, κηδεμόνες γατών άρχισαν να επικοινωνούν οι ίδιοι με την ερευνητική ομάδα για να συνεισφέρουν, αποστέλλοντας χτένες με τρίχες. Παράλληλα, αρκετές κτηνιατρικές κλινικές στειρώσεων προσέφεραν δείγματα ιστού από αδέσποτους πληθυσμούς γατών.
«Στο εργαστήριο, μπορέσαμε να εξάγουμε DNA από αυτά τα δείγματα και να τα συγκρίνουμε. Αλληλουχήσαμε συγκεκριμένα τμήματα του γονιδιώματος και συγκρίναμε τις γενετικές αλληλουχίες ανάμεσα σε πορτοκαλί και μη πορτοκαλί γάτες, αναζητώντας διαφορές που ίσως αποτελούν τη μετάλλαξη που ευθύνεται για το πορτοκαλί τρίχωμα», εξήγησε ο Κέιλιν.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν περίπου 200 δείγματα στη μελέτη, ενώ συνολικά έχουν συγκεντρώσει πάνω από 3.000 δείγματα για τις έρευνές τους. Μέσω της ανάλυσης του DNA, κατάφεραν να εντοπίσουν τη συγκεκριμένη αλλοίωση: ένα μικρό κομμάτι DNA που λείπει και ευθύνεται για τη μετάλλαξη του πορτοκαλί χρώματος, σύμφωνα με τον Μπαρς. Η μετάλλαξη αυτή ενεργοποιεί το γονίδιο ARHGAP36, το οποίο αρχίζει να εκφράζεται σε κύτταρα μελανογένεσης, όπου κανονικά παραμένει ανενεργό.
Γάτες και Γενετική: Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τη βιολογία των θηλαστικών
«Η μετάλλαξη σχετίζεται με την ίδια "διαδρομή" που ευθύνεται για τα κόκκινα μαλλιά στους ανθρώπους, αλλά το επηρεάζει με τελείως διαφορετικό τρόπο», σημείωσε ο Μπαρς. «Αυτό καθιστά τη μελέτη σημαντική. Το μονοπάτι αυτό είναι βασικό για τη δράση των ορμονών σε πολλούς κυτταρικούς τύπους, σε πολλά ζώα — και στους ανθρώπους. Διαπιστώσαμε ότι μπορεί να τροποποιηθεί με έναν εντελώς νέο τρόπο ώστε να επηρεάσει το χρώμα των τριχών. Θεωρούμε ότι αυτό έχει ευρύτερη εφαρμογή σε όλα τα κύτταρα και τους ιστούς».
Το γεγονός ότι τα δείγματα ελήφθησαν σε συνεργασία με την κοινότητα των φιλόζωων αύξησε την απήχηση της επιστημονικής ομάδας στο ευρύ κοινό, όπως ανέφερε ο Μπαρς: «Οι επισκέψεις σε εκθέσεις γατών και η συνεργασία με κτηνιατρικές κλινικές στειρώσεων είναι παραδείγματα του πώς η επιστημονική συνεργασία με την κοινωνία ενισχύει την επιστήμη και την επιστημονική παιδεία. Και το σημαντικότερο: καμία γάτα δεν βλάφθηκε».
Ο Κέιλιν έχει συμμετάσχει σε σχεδόν 100 εκθέσεις γατών, παρουσιάζοντας τα ερευνητικά ευρήματα, δίνοντας στους κηδεμόνες τη δυνατότητα να κατανοήσουν τι ακριβώς ερευνά η ομάδα. Η γενετική των χρωμάτων στις γάτες προσφέρει ένα αποτελεσματικό επιστημονικό εργαλείο για την ανακάλυψη νέων γνώσεων και αποτελεί ένα εξαιρετικό μέσο μετάδοσης επιστημονικών εννοιών σε μη ειδικούς. «Αποτελεί πραγματικά μια γέφυρα μεταξύ επιστήμης και κοινωνίας», κατέληξε ο Κέιλιν.
Με πληροφορίες από Guardian
