Μια αποκαλυπτική έρευνα του BBC φέρνει στο φως την οργανωμένη κατάσχεση χιλιάδων κατοικιών Ουκρανών πολιτών από τις ρωσικές αρχές, καθώς η Μαριούπολη συμπληρώνει τρία χρόνια υπό ρωσική κατοχή.
Σύμφωνα με την έρευνα, τουλάχιστον 5.700 σπίτια έχουν εντοπιστεί για κατάσχεση από τις ρωσικές αρχές της πόλης, ενώ εκατοντάδες έχουν ήδη κατασχεθεί ή παραχωρηθεί σε πολίτες με ρωσικά διαβατήρια.
«Νόμιμη λεηλασία»: Πώς λειτουργεί το σύστημα στη Μαριούπολη
Η διαδικασία, όπως περιγράφεται στα έγγραφα που ανέλυσαν οι δημοσιογράφοι του BBC, περιλαμβάνει:
- Επιτόπιες αυτοψίες από επιθεωρητές
- Δήλωση ακινήτου ως «ασύδοτου» (безхозяйное)
- Απόφαση κατάσχεσης μέσω τοπικού δικαστηρίου
- Μεταβίβαση κυριότητας σε άτομα με ρωσική υπηκοότητα
Οι Ουκρανοί ιδιοκτήτες για να σώσουν την περιουσία τους πρέπει:
- Να επιστρέψουν στη Μαριούπολη μέσω Ρωσίας
- Να υποβληθούν σε ελέγχους ασφαλείας (γνωστούς ως «φιλτράρισμα»)
- Να καταχωρήσουν το ακίνητο σύμφωνα με το ρωσικό νομικό σύστημα
Η διαδικασία θεωρείται επί της ουσίας ανέφικτη και επικίνδυνη, αφού απαιτεί την αποδοχή της ρωσικής κυριαρχίας και έκδοση ρωσικού διαβατηρίου.
Κατεστραμμένη η Μαριούπολη, αβέβαιο μέλλον
Η πολιορκία της Μαριούπολης από τις ρωσικές δυνάμεις το 2022 διήρκεσε 86 ημέρες και κατέστρεψε σχεδόν το 93% των πολυκατοικιών της πόλης. Σύμφωνα με τη Human Rights Watch, πάνω από 8.000 άμαχοι σκοτώθηκαν — αριθμός που πιθανότατα είναι υποεκτιμημένος.
Η Ρωσία δηλώνει ότι έχει κατασκευάσει πάνω από 70 νέες πολυκατοικίες, αλλά το στεγαστικό πρόβλημα παραμένει οξύ. Το νέο πρόγραμμα παραχώρησης κατοικιών σε πολίτες με ρωσική υπηκοότητα φαίνεται να έχει διπλό στόχο: εσωτερική σταθερότητα και εθνο-πολιτιστική αφομοίωση της πόλης.
Μαριούπολη: «Σαν να σε χτυπούν ξανά και ξανά»
Η Γκαλίνα, πρόσφυγας από τη Μαριούπολη, περιγράφει πώς άγνωστοι ζουν ήδη στο διαμέρισμά της χωρίς τη συγκατάθεσή της.
«Αυτό είναι νομιμοποιημένη κλοπή περιουσίας», λέει.
Ο Πάβλο, που τραυματίστηκε κατά την πολιορκία και παρέμεινε στην πόλη, κατάφερε να διασώσει το σπίτι του μόνο αφού έβγαλε ρωσικό διαβατήριο.
Σε εφαρμογές Telegram με χιλιάδες χρήστες, κάτοικοι εκφράζουν σύγχυση και απόγνωση, δηλώνοντας πως δεν γνωρίζουν πώς τα σπίτια τους χαρακτηρίστηκαν «αδέσποτα» και κατασχέθηκαν.
Η στρατηγική ρωσοποίησης
Εκτός από τις κατοικίες, η Ρωσία έχει:
- Κατασκευάσει ναυτική ακαδημία και πολεμικό μνημείο
- Αντικαταστήσει την τοπική σημαία και το οικόσημο με ρωσικά σύμβολα
- Μετονομάσει δρόμους σύμφωνα με οδηγίες από τη Μόσχα
Η πολιτική έχει προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και από φιλορώσους κατοίκους, κυρίως λόγω της αδιαφάνειας και της απουσίας διαβούλευσης.
Παραβίαση Διεθνούς Δικαίου
Ο καθηγητής διεθνούς δικαίου Νεχάλ Μπούτα του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου χαρακτήρισε τις κατασχέσεις παραβίαση της Τέταρτης Σύμβασης της Γενεύης και της Σύμβασης της Χάγης. «Η απαλλοτρίωση ιδιωτικής περιουσίας από κατοχική δύναμη είναι παράνομη, εκτός πολύ συγκεκριμένων εξαιρέσεων».
Η Μαριούπολη μετατρέπεται σταδιακά σε πιλοτικό μοντέλο ρωσικής απορρόφησης κατεχόμενης ουκρανικής επικράτειας, με την απώλεια ιδιωτικής περιουσίας να αποτελεί το πιο τρανταχτό σύμπτωμα της προσπάθειας αυτής. Όπως λέει ο πρώην σύμβουλος του δημάρχου της Μαριούπολης, Πέτρο Αντρούσενκο: «Δεν είναι απλά απώλεια σπιτιού. Είναι σαν να σε χτυπούν στο κεφάλι με σφυρί».
Με πληροφορίες από BBC
