Ξεκίνησε την Παρασκευή στο Τμήμα Εγκλημάτων Πολέμου του Ανώτερου Δικαστηρίου του Βελιγραδίου η πρώτη κύρια ακροαματική διαδικασία στη δίκη τεσσάρων πιλότων της Πολεμικής Αεροπορίας της Κροατίας, οι οποίοι κατηγορούνται για εγκλήματα πολέμου εναντίον αμάχων, κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης «Καταιγίδα» τον Αύγουστο του 1995.
Οι κατηγορούμενοι Ζντένκο Ραντούλι (70 ετών), Ζέλικο Γελένιτς (69), Βλάντιμιρ Μίκατς (68) και Ντανιέλ Μπόροβιτς (65) δικάζονται ερήμην, καθώς παραμένουν εκτός της εμβέλειας της σερβικής Δικαιοσύνης από την έναρξη της έρευνας το 2021. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, οι τέσσερις πιλότοι εκτέλεσαν εντολή για ρίψη πυραύλων σε στήλες Σέρβων προσφύγων που υποχωρούσαν από την αυτοανακηρυχθείσα «Δημοκρατία της Σερβικής Κράινα» προς τη Σερβία.
Η επίθεση πραγματοποιήθηκε στις 7 και 8 Αυγούστου του 1995 στους δρόμους Πέτροβατς και Πρίγιετορ, κοντά στην πόλη Μπόσανσκι Πέτροβατς στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Τότε, δύο μαχητικά MiG-21 της κροατικής αεροπορίας εκτόξευσαν πολλαπλούς πυραύλους εναντίον των προσφυγικών, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 13 άνθρωποι, ανάμεσά τους έξι παιδιά κάτω των 13 ετών, και να τραυματιστούν περίπου 25 ακόμη άμαχοι.
Η επίθεση καταγράφηκε στο πλαίσιο της μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης «Καταιγίδα» (Oluja), κατά την οποία οι κροατικές δυνάμεις, με τη συνδρομή του 5ου Σώματος Στρατού της Βοσνίας, εξαπέλυσαν ευρείας κλίμακας επίθεση για την ανάκτηση εδαφών που κατείχαν σερβοβοσνιακές παραστρατιωτικές μονάδες.
Έγκλημα πολέμου ή στρατιωτική αναγκαιότητα;
Η επίθεση έχει καταγγελθεί από διεθνείς οργανώσεις, όπως η Human Rights Watch και η Διεθνής Αμνηστία, ως έγκλημα πολέμου κατά αμάχων. Ωστόσο, οι κροατικές αρχές αρνούνται μέχρι σήμερα οποιαδήποτε ευθύνη, υποστηρίζοντας ότι οι επιθέσεις εντάσσονταν στο πλαίσιο νόμιμων πολεμικών επιχειρήσεων.
Η Σερβία, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι πρόκειται για στοχευμένες επιθέσεις κατά αμάχων και ότι τα εγκλήματα δεν πρέπει να παραμείνουν ατιμώρητα. Η συγκεκριμένη υπόθεση έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά λίστα νομικών και διπλωματικών προστριβών μεταξύ Βελιγραδίου και Ζάγκρεμπ, με τις σχέσεις των δύο χωρών να παραμένουν τεταμένες.
Τεταμένο το διπλωματικό κλίμα
Η δίκη εξελίσσεται σε μια περίοδο ψυχρών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών. Πρόσφατα, η Σερβία ανακάλεσε την πρέσβειρά της στο Ζάγκρεμπ, ενώ από την κροατική πλευρά υπήρξαν αιχμές ότι, αν δεν είχε ανακληθεί, θα κηρυσσόταν ανεπιθύμητη.
Ο Κροάτης πρωθυπουργός Αντρέι Πλένκοβιτς έχει πραγματοποιήσει μόλις μία σύντομη επίσκεψη στη Σερβία από το 2016, ενώ ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς είχε επισκεφθεί τελευταία φορά το Ζάγκρεμπ το 2018. Ενδεικτικό της έντασης ήταν και το επεισόδιο του 2022, όταν οι κροατικές αρχές απαγόρευσαν ιδιωτική επίσκεψη του Σέρβου προέδρου στο μνημείο του Γιασένοβατς.
Η Επιχείρηση «Καταιγίδα», εκτός από την ανακατάληψη εδαφών, είχε ως αποτέλεσμα την έξοδο περίπου 200.000 Σέρβων αμάχων από τις εστίες τους – μια από τις μεγαλύτερες εκτοπίσεις πληθυσμού στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η τραγωδία της Πέτροβατς παραμένει ανοιχτή πληγή για τη σερβική κοινωνία και κεντρικό ζήτημα στη μνήμη και το αφήγημα του πολέμου.
Η δίκη των τεσσάρων Κροατών πιλότων, έστω και ερήμην, έχει ιδιαίτερη συμβολική και νομική σημασία για τη Σερβία, που επιδιώκει αναγνώριση των εγκλημάτων κατά του σερβικού πληθυσμού. Από την άλλη πλευρά, η Κροατία εκλαμβάνει τις ενέργειες αυτές ως πολιτική εργαλειοποίηση της δικαιοσύνης. Το αποτέλεσμα της δίκης ενδέχεται να επηρεάσει τις μελλοντικές ευρω-ενταξιακές σχέσεις της Σερβίας, αλλά και την ευρύτερη γεωπολιτική σταθερότητα στα Δυτικά Βαλκάνια.
Με πληροφορίες από Euronews
