Μετά από επτά μήνες διαπραγματεύσεων, πέντε κόμματα στο Βέλγιο κατέληξαν αργά το βράδυ της Παρασκευής σε συμφωνία για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού, ανοίγοντας τον δρόμο για τον Φλαμανδό εθνικιστή Μπαρτ Ντε Βέβερ να αναλάβει την πρωθυπουργία της χώρας.
«Μετά από επτά μήνες, επιτέλους έχουμε κυβέρνηση», δήλωσε ο Κόνερ Ρουσό, πρόεδρος του κεντροαριστερού κόμματος Vooruit, το οποίο συμμετέχει στον νέο κυβερνητικό συνασπισμό.
Η συμφωνία παραμένει σε προσωρινό στάδιο, καθώς οι διαπραγματευτές θα πρέπει να εξασφαλίσουν την επίσημη έγκριση των κομματικών οργάνων.
Η νέα κυβέρνηση αποτελεί προϊόν συμβιβασμού μεταξύ των κομμάτων Νέα Φλαμανδική Συμμαχία (N-VA), Μεταρρυθμιστικό Κίνημα (MR), Les Engagés, Χριστιανοδημοκρατών και Φλαμανδών (CD&V) και Vooruit. Ο συνασπισμός έχει λάβει το προσωνύμιο «Αριζόνα», λόγω των χρωμάτων της σημαίας της συγκεκριμένης αμερικανικής πολιτείας.
Η πολιτική κατάσταση στο Βέλγιο παρέμενε σε αδιέξοδο από τις εκλογές του Ιουνίου 2024, καθώς το εκλογικό αποτέλεσμα διέψευσε τις προβλέψεις:
Στη γαλλόφωνη Βαλλονία, πρώτο κόμμα αναδείχθηκε το κεντροδεξιό MR, αντί της παραδοσιακά κυρίαρχης Αριστεράς. Στη Φλάνδρα, η N-VA του Ντε Βέβερ διατήρησε την πρωτοκαθεδρία, μπροστά από την ακροδεξιά. Αν και η αρχική εκτίμηση ήταν ότι η γεωγραφική και ιδεολογική ισορροπία του εκλογικού αποτελέσματος θα διευκόλυνε τον σχηματισμό κυβέρνησης, οι διαφωνίες για τον προϋπολογισμό καθυστέρησαν τη διαδικασία.
Ο Βασιλιάς Φίλιππος έδωσε πολλαπλές παρατάσεις στον Ντε Βέβερ για να σχηματίσει κυβέρνηση, αλλά στις αρχές Ιανουαρίου έθεσε τελεσίγραφο: αν δεν επιτευχθεί συμφωνία μέχρι το τέλος του μήνα, η χώρα θα οδηγούνταν σε νέες εκλογές.
Υπό την πίεση του τελεσιγράφου, οι διαπραγματεύσεις μπήκαν στην τελική ευθεία την Τετάρτη, με τα κόμματα να φτάνουν σε καταληκτική συμφωνία το βράδυ της Παρασκευής. Οι τελευταίες συζητήσεις πραγματοποιήθηκαν στη Βασιλική Στρατιωτική Ακαδημία στις Βρυξέλλες, κοντά στα κτίρια της Ε.Ε., καθώς το αρχικό σχέδιο για συνεδρίαση στο κάστρο Val Duchesse εγκαταλείφθηκε λόγω τεχνικών προβλημάτων με τη θέρμανση και τις εγκαταστάσεις.
Alea iacta est! ✌️ pic.twitter.com/aOZRYiZrPs
— Bart De Wever (@Bart_DeWever) January 31, 2025
Παρά την επίτευξη συμφωνίας, η νέα κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί σοβαρές εκκρεμότητες, καθώς κατά τη διάρκεια των επτά μηνών πολιτικής αβεβαιότητας:
- Το Βέλγιο καθυστέρησε να ορίσει τον νέο του Ευρωπαίο Επίτροπο.
- Η κυβέρνηση δεν υπέβαλε τα απαραίτητα δημοσιονομικά σχέδια στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας.
Ο Μπαρτ Ντε Βέβερ και η εθνικιστική ατζέντα του
Ο Ντε Βέβερ, ηγέτης του φλαμανδικού εθνικιστικού κόμματος N-VA, στο παρελθόν είχε ως κύρια πολιτική του επιδίωξη την ανεξαρτησία της Φλάνδρας. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, έχει μετριάσει τη ρητορική του, προτείνοντας ένα ομοσπονδιακό μοντέλο στο οποίο οι περιφέρειες θα έχουν τη μέγιστη δυνατή αυτονομία, διατηρώντας μόνο έναν ελάχιστο κεντρικό βελγικό κρατικό μηχανισμό.
Η πρωθυπουργία του Ντε Βέβερ αναμένεται να αποτελέσει σημείο τριβής για πολλούς πολιτικούς στη χώρα. Ο Γιαν Πέουμανς, πρώην πρόεδρος του Φλαμανδικού Κοινοβουλίου και μέλος της N-VA, σχολίασε σχετικά:«Ένας Φλαμανδός εθνικιστής που μετακομίζει στην πρωθυπουργική κατοικία για να εκπροσωπήσει το Βέλγιο… θα δυσκολευόμουν με αυτό. Αλλά ίσως, για να σωθεί το Βέλγιο, πρέπει πρώτα να σωθεί η Φλάνδρα».
Η νέα κυβέρνηση θα επικεντρωθεί στη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, εφαρμόζοντας μεταρρυθμίσεις σε συντάξεις, φορολογία και αγορά εργασίας. Ωστόσο, οι εντάσεις μεταξύ Ολλανδόφωνων και Γαλλόφωνων δεν έχουν εκτονωθεί, ιδίως στην περιοχή των Βρυξελλών, η οποία παραμένει χωρίς κυβέρνηση.
Στην πρωτεύουσα, οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό τοπικής κυβέρνησης συνεχίζονται, με τα κόμματα να έχουν συμφωνήσει εντός των γλωσσικών τους ομάδων, αλλά όχι σε έναν κοινό συνασπισμό.
- Στην γαλλόφωνη πλευρά, ηγείται το κεντροδεξιό MR.
- Στην ολλανδόφωνη πλευρά, επικρατούν οι Πράσινοι.
Ωστόσο, ο Αχμέντ Λαουέζ, ηγέτης του Σοσιαλιστικού Κόμματος των Βρυξελλών, έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο συνεργασίας με τη N-VA του Ντε Βέβερ, ενώ οι προτάσεις του να παρακαμφθούν οι θεσμικοί μηχανισμοί που διασφαλίζουν την εκπροσώπηση της ολλανδόφωνης μειονότητας στις Βρυξέλλες έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
Τι σημαίνει η νέα κυβέρνηση για το Βέλγιο
Η συμφωνία για τον σχηματισμό κυβέρνησης δίνει τέλος στην πολύμηνη πολιτική αβεβαιότητα, όμως τα ερωτήματα παραμένουν:
- Πώς θα χειριστεί ο Ντε Βέβερ τον διχασμό μεταξύ Φλαμανδών και Βαλλόνων;
- Θα επιτύχει ο συνασπισμός «Αριζόνα» τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις;
- Θα ξεπεραστούν οι γλωσσικές και θεσμικές διαφορές στις Βρυξέλλες;
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η νέα κυβέρνηση θα δοκιμαστεί άμεσα, καθώς πρέπει να αναλάβει δράση για την οικονομία, τη διοίκηση και τη σταθερότητα του ομοσπονδιακού κράτους.
