«Όλες οι επιστήμες εξελίσσονται μέσα από νέες ανακαλύψεις. Αξιοποιούν την προγενέστερη γνώση, ενσωματώνουν την αυξανόμενη πολυπλοκότητα και επιδιώκουν μέσα από νέες προσεγγίσεις και οπτικές να ανακαλύψουν νέα μοντέλα πρόβλεψης των πραγμάτων» λέει ο Τσαμπίκος Πετράς, Principal Architect στο γραφείο PETRĀS architecture. «Τι γίνεται, όμως, με την αρχιτεκτονική; Αναζητά, ως επιστήμη και ως τέχνη, να ανακαλύψει κάτι ή απλώς ανακυκλώνει ιδέες, μορφές και σχεδιαστικές προσεγγίσεις σε ένα διεθνές στερέωμα όπου όλα κατά κάποιον τρόπο έχουν ειπωθεί;» αναρωτιέται.
Το παραπάνω ερώτημα έχει απασχολήσει πολύ το γραφείο PETRĀS architecture, ειδικότερα την τελευταία περίοδο, κατά την οποία ζούμε έντονη ανάπτυξη του αρχιτεκτονικού έργου στην Ελλάδα, ταυτόχρονα όμως και μια ραγδαία αλλαγή σε πολλαπλά επίπεδα. Όπως τονίζει ο αρχιτέκτονας, η παγκόσμια συνδεσιμότητα και τα social media, η τεχνολογική επανάσταση του AI, οι γεωπολιτικές μεταβολές και οι επιπτώσεις στη διεθνή οικονομία, η κλιματική αλλαγή, η μεταβολή των αναγκών και των προσδοκιών των χρηστών, είναι λίγες μόνο από τις παραμέτρους που περιγράφουν έναν κόσμο που αλλάζει δραματικά και ταχύτατα.
«Ας δούμε το παράδειγμα της Ελλάδας: Η πόλη αλλάζει, η ύπαιθρος αλλάζει, τα νησιά αλλάζουν. Την επόμενη δεκαετία θα βιώνουμε το ελληνικό αστικό, περιαστικό και νησιωτικό τοπίο διαφορετικά απ’ ό,τι είχαμε συνηθίσει τα προηγούμενα χρόνια. Βρισκόμαστε σε μια έκρηξη νέων ιδεών, νέων μορφών και νέων κατασκευών που σταδιακά υλοποιούνται σχεδόν σε όλη την επικράτεια και θα μεταβάλουν τη χωρική εμπειρία μας στις πόλεις και στους οικισμούς. Κάποιες από αυτές τις ιδέες θα επιβεβαιωθούν, άλλες θα απορριφθούν, άλλες θα δημιουργήσουν νέες προσδοκίες και μνήμες στους μελλοντικούς χρήστες, με τρόπο και επιπτώσεις που δεν μπορούμε να προβλέψουμε» σημειώνει ο Τσαμπίκος Πετράς.
«Μέσα σε αυτό το χαοτικό πλαίσιο αισθανόμαστε ότι οι σχεδιαστικές συνταγές του παρελθόντος δεν θα λειτουργήσουν με επιτυχία στο μέλλον, γι’ αυτό και επιδιώκουμε συνεχώς να προσεγγίζουμε κάθε έργο με τρόπο μοναδικό, προσπαθώντας να συγκεράσουμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε τόπου, κάθε έργου και χρήστη και να ανακαλύψουμε μια νέα αρχιτεκτονική, που θα απαντά στο συνολικό πρόβλημα» προσθέτει.
Ακριβώς γι’ αυτό στο γραφείο PETRĀS architecture επιδιώκουν να εμπλέκονται σε έργα πολλαπλών κλιμάκων, διαφορετικών συνθετικών συγκροτήσεων και σε διαφορετικούς τόπους. Σχεδιάζουν παράλληλα εξοχικές κατοικίες στα ελληνικά νησιά, συγκροτήματα κατοικιών σε επαρχιακές πόλεις με συγκλονιστικές τοπιακές και πολιτιστικές ποιότητες, μουσειακούς χώρους και εμπορικά κτίρια, κτίρια πολυκατοίκησης στο κέντρο της Αθήνας, συγκροτήματα πολυκατοικιών στα νότια και βόρεια προάστια, ακόμη και ειδικά εκπαιδευτικά κτίρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
«Κατά κάποιον τρόπο επιδιώκουμε την άρση της εξειδίκευσης σε ένα εστιασμένο πεδίο σχεδιασμού και αναζητάμε έργα με διαφορετικά χαρακτηριστικά, με στόχο την ευρύτερη κατανόηση της αρχιτεκτονικής και τη συνεχή επέκταση της γνώσης μας επί του αντικειμένου. Μια τέτοια προσέγγιση μας συγκρατεί ώστε να μη χάνουμε τη μεγάλη εικόνα και παράλληλα μας επιτρέπει να μπολιάζουμε κάθε έργο με ιδέες που μπορεί να προέρχονται από έργα άλλης κλίμακας και άλλης τυπολογίας» διευκρινίζει ο Τσαμπίκος Πετράς και συνεχίζει δίνοντας κάποια παραδείγματα:
«Σε μια πολυκατοικία στο Νέο Ψυχικό η χωρική οργάνωση των εσωτερικών κοινοχρήστων και ιδιωτικών χώρων εκφράζεται στην όψη μέσα από την εμπλοκή γραμμικών εξωστών με κυβικούς όγκους από διάτρητη λαμαρίνα, ενώ σε ένα συγκρότημα δύο κατοικιών στην Πάρο ο τοίχος και η αναδίπλωσή του σε κάτοψη παράγει το σύνολο ως μια μονοκοντυλιά που αλλάζει τα κοίλα άλλοτε προς τα μέσα και άλλοτε προς τα έξω, δημιουργώντας μια ρυθμική εναλλαγή μεταξύ κλειστών και ανοιχτών χώρων.
»Στο νέο Τμήμα Πολυμέσων και Γραφικών Τεχνών του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, για το οποίο λάβαμε το Α΄ Βραβείο σε συνεργασία με το γραφείο Fereos Architects LLC, οι αίθουσες διδασκαλίας αρθρώνονται ως ολισθαίνοντα πρίσματα κατά μήκος ενός εσωτερικού δρόμου, ανακαλώντας την αστική οργάνωση των εσωτερικών πεζοδρόμων στην παλιά πόλη της Λεμεσού.
»Στο Αμόνι Κορινθίας μια ελεύθερη καμπύλη διαπερνά τον πυρήνα του συγκροτήματος σαν αέρινη αύρα και ορίζει τη μικρή κοινόχρηστη πλατεία του συνόλου ως πέρασμα και ως κοινό χώρο αναφοράς γύρω από τον οποίο συστρέφονται οι μονάδες.
»Στη Βούλα, σε άμεση επαφή με τη θάλασσα, μια πολυκατοικία αναπτύσσει ένα σύστημα εξωστών που δίνει δυναμική πλεύσης στην όψη και της αποδίδει γλυπτικότητα κάτω από το έντονο αττικό φως, ενώ σε ένα συγκρότημα πολυκατοίκησης στη Νέα Ερυθραία η επανάληψη ενός domus παράγει ένα σύστημα διαμερισμάτων που διαπλέκονται και στρέφονται προς έναν εσωτερικό κατάφυτο κοινόχρηστο κήπο».
«Σε κάθε νέο έργο επεμβαίνουμε ως εξερευνητές και εφευρέτες και προσπαθούμε να φέρουμε στο φως μια νέα ανακάλυψη ανάμεσα στον χρήστη, στην ύλη και στο νόημα. Στην πραγματικότητα, δεν ανακαλύπτουμε κάθε φορά ένα νέο είδος αρχιτεκτονικής: Ανακαλύπτουμε έναν νέο κανόνα μετασχηματισμού του χώρου, έναν ρυθμικό τρόπο που τα πράγματα συσχετίζονται μεταξύ τους για να εξυπηρετήσουν έναν σκοπό, να επικοινωνήσουν τον χαρακτήρα τους και να διατηρήσουν την ολότητά τους ως ενιαία έργα» καταλήγει ο Τσαμπίκος Πετράς.
