Ένα από τα παλαιότερα σπίτια της Εποχής του Σιδήρου στην Ελλάδα ανακαλύφθηκε πρόσφατα από τους αρχαιολόγους στον Θορικό κοντά στην πόλη του Λαυρίου.
Η ανακάλυψη του μοναδικού αυτού οικήματος από την Εποχή του Σιδήρου στον Θορικό, έγινε από ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Göttingen, στο πλαίσιο του Thorikos Archaeological Project Gent-Göttingen. Δεδομένου ότι δεν έχουν ανακαλυφθεί ποτέ κτιριακές κατασκευές αυτής της περιόδου στην Αττική, αυτό το εύρημα παρέχει νέα εικόνα της πρώιμης ιστορίας της Ελλάδας.
Το αρχαίο χωριό βρίσκεται κοντά σε ένα ιστορικό ορυχείο αργύρου. Η περιοχή φιλοξενεί μυκηναϊκούς θολους και έναν κλασικό οικισμό με σπίτια, επιχειρήσεις, ναούς και νεκροταφεία.
Το 2019 ανακαλύφθηκε μια ακάλυπτη γωνία τοίχου που, με την πρώτη ματιά, φαινόταν να δείχνει ένα παραδοσιακό κτήριο τάφου. Ωστόσο, πρόσθετη έρευνα έδειξε ότι επρόκειτο για κτίσμα από τον 10ο έως τον 9ο αιώνα π.Χ., όχι για τόπο ταφής. Οι ερευνητές εξέτασαν το μέγεθος του κτιρίου τον τελευταίο χρόνο και εντόπισαν πέντε έως έξι δωμάτια. Πολυάριθμες πέτρες υπήρχαν στο μεγαλύτερο δωμάτιο, που κάποτε θα μπορούσε να ήταν μια πλακόστρωτη αυλή.
Η χρήση του περίπου μεταξύ 950 και 825 π.Χ. τεκμηριώθηκε με ανάλυση των ανόργανων και οργανικών χαρακτηριστικών των πετρωμάτων. Η παρουσία από μυλόπετρες υποδηλώνει ότι το χτίσμα χρησίμευε κάποτε ως κατοικία. Η περίπλοκη διάταξη των δωματίων υποδηλώνει έναν ιδιαίτερα ανεπτυγμένο πολιτισμό ή μια καλά εδραιωμένη κοινωνική δομή.
Το αρχαίο χωριό όπου αποκαλύφθηκε το σπίτι της εποχής του σιδήρου ήταν μόλις 20 μέτρα πάνω από την ακτή, κάτι που δεν δείχνει άμεση απειλή από το νερό. Το ασφαλέστερο οροπέδιο στην κορυφή του λόφου ήταν πάνω από 100 μέτρα ύψος και κατοικήθηκε μόλις τον 8ο αιώνα π.Χ.. Η γεωφυσική έρευνα αποκάλυψε έναν τάφο του 5ου αιώνα π.Χ. στη νοτιοανατολική πλαγιά.
Πρόσθετες επιστημονικές έρευνες θα ρίξουν φως στο κατά πόσον πραγματοποιήθηκε αναπαραγωγή ζώων στην τοποθεσία και εάν το μεταλλεύμα αργύρου, το οποίο είναι αρκετά πρότυπο στην περιοχή, εξορύχθηκε κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
Το θέατρο του Θορικού χρονολογείται στο τέλος της Αρχαϊκής εποχής
Ο Θορικός είναι ένας σχεδόν ξεχασμένος αρχαιολογικός χώρος, όπου στέκει ακόμα περήφανο το παλαιότερο γνωστό θέατρο που υπάρχει, ακριβώς βόρεια της αρχαίας μεταλλευτικής πόλης του Λαυρίου και ανατολικά της Αθήνας. Το θέατρο του Θορικού χρονολογείται στο τέλος της αρχαϊκής εποχής μεταξύ 525 και 480 π.Χ..
Δεν είναι όμως αυτή η μόνη της διάκριση. Σε αντίθεση με τα ελληνικά θέατρα που κατασκευάστηκαν σε μεταγενέστερες εποχές, είναι ελλειπτικό αντί κυκλικό και έχει ορθογώνια αντί κυκλική σκηνή. Με είκοσι μία σειρές καθισμάτων, το θέατρο είχε εντυπωσιακή χωρητικότητα 4.000 ατόμων όταν κατασκευάστηκε.
Στην αρχαιότητα, το Λαύριο φημιζόταν για τα πλούσια ορυχεία αργύρου του, τα οποία είναι μερικά από τα παλαιότερα στον κόσμο. Οι αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει στοιχεία εξόρυξης στην περιοχή που χρονολογούνται από το έτος 3.200 π.Χ.. Από αυτούς τους πόρους αργύρου απέκτησε η Αθήνα μεγάλο μέρος του πλούτου της κατά την Κλασική Περίοδο. Αυτός ο πλούτος συνέχισε να χρηματοδοτεί τον τεράστιο στόλο της Αθήνας, που ανερχόταν σε διακόσιες τριήρεις, επιτρέποντας στην Αθήνα να γίνει η μεγαλύτερη ναυτική δύναμη στον αρχαίο κόσμο.
Υπάρχουν ενδείξεις για εξόρυξη μολύβδου εκεί που ξεκίνησε την 3η χιλιετία π.Χ. και για ασήμι που ξεκίνησε το 1500 π.Χ.. Το κέντρο της αρχαίας πόλης και η ακρόπολη της βρίσκονται στο λόφο Βελατούρι δίπλα στο θέατρο.
