Η έκθεση «Paraventi: Folding Screens from the 17th to 21st Centuries», που επιμελείται ο Nicholas Cullinan στον χώρο του Fondazione Prada στο Μιλάνο έως τις 26 Φεβρουαρίου 2024, διερευνά τη γοητεία, την ιστορική κληρονομιά και τις σύγχρονες ερμηνείες των παραβάν, που αποτελούν σημαντικά έργα τέχνης.
Η έκθεση διερευνά την ιστορία και τη σημασία αυτών των αντικειμένων εξαιρετικής τέχνης, ανιχνεύοντας τις διασταυρούμενες τροχιές τους και την αλληλεπίδραση μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Τα παραβάν κυριολεκτικά και μεταφορικά διαχωρίζουν και συνδέουν την οριακή κατάσταση και την ιδέα τού να βρίσκεσαι στο κατώφλι δύο συνθηκών, περιγράφουν σχέσεις καλλιτεχνών και συνδέουν εντελώς διαφορετικές μορφές τέχνης μέσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς και κόσμους.
«Ζωγραφική ή γλυπτική; Τέχνη ή έπιπλο; Χρηστικό ή διακοσμητικό; Διακοσμητικό, λειτουργικό, αρχιτεκτονικό ή θεατρικό αντικείμενο; Τι από όλα αυτά είναι ένα παραβάν;», αναρωτιέται ο επιμελητής της έκθεσης Nicholas Cullinan.
Η ιστορία του παραβάν είναι μια ιστορία πολιτιστικής μετανάστευσης από την Ανατολή στη Δύση και ένα υβρίδιο διαφορετικών μορφών τέχνης και λειτουργιών.
Το παραβάν θέτει ένα όριο και η καλλιτεχνική παρέμβαση το διαλύει, όπως μόνο η τέχνη μπορεί να διαλύσει άκαμπτες ιεραρχίες μεταξύ των διαφορετικών κλάδων της τέχνης και της αρχιτεκτονικής, της διακόσμησης και του design.
Ο σχεδιασμός της έκθεσης έγινε από το αρχιτεκτονικό γραφείο SANAA των Kazuyo Sejima και Ryue Nishizawa. Εκτίθενται πάνω από εβδομήντα πτυσσόμενα παραβάν, συμπεριλαμβανομένων πολύτιμων ιστορικών αντικειμένων και πιο πρόσφατων έργων που είναι δανεισμένα από διεθνή μουσεία και ιδιωτικές συλλογές, ενώ υπάρχει και μια επιλογή από νέες δημιουργίες που ανατέθηκαν σε περισσότερους από δεκαπέντε καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο.
Η διαδρομή στην ιστορία του παραβάν ξεκινά με τρεις κινεζικές και ιαπωνικές παραστάσεις με ναυμαχίες και ουρανό του 17ου και 18ου αιώνα. Η δεύτερη ομάδα παραβάν διερευνά το θέμα της αναπαράστασης των εποχών αντιπαραθέτοντας ένα αναδιπλούμενο παραβάν από τον Κινέζο καλλιτέχνη Chen Zhifo, δεξιοτέχνη των πινάκων γκονγκμπί του 20ού αιώνα, που απεικόνιζε ρεαλιστικά πουλιά και λουλούδια, με κάτι πιο αφηρημένο και ειρωνικό που δημιουργήθηκε από τον Αμερικανό καλλιτέχνη Jim Dine το 1969 με τίτλο «Landscape Screen (Sky, Sun, Grass, Snow, Rainbow)».
Σημαντικό στοιχείο είναι μια άλλη όψη των παραβάν που αφορά την απόκρυψη, την προστασία και έτσι τη δημιουργία μιας οικείας, ιδιωτικής και μυστικής διάστασης στο οικιακό περιβάλλον. Ιστορικά έργα με κεντημένα πάνελ που απεικονίζουν ηρωίδες, όπως τα «The Legend of the Good Women» (περίπου 1860) των William Morris και Elizabeth Burden και «Konku» (1982) του William N. Copley, συνδέονται με σύγχρονα παραβάν ζωγραφισμένα από καλλιτέχνες όπως η Lisa Brice, η Anthea Hamilton, η Lorna Simpson και η Carrie Mae Weems, που εισάγουν θέματα όπως η αποπλάνηση και η ντροπή μέσα από μια εναλλακτική ματιά.
Η queer αισθητική βρίσκεται στο επίκεντρο μιας άλλης σειράς έργων που μεταμορφώνουν αυτό το καθημερινό αντικείμενο σε ένα απροκάλυπτα ανατρεπτικό στοιχείο διακόσμησης. Από ένα παραβάν του Ντάνκαν Γκραντ, ένα σπάνιο του 1929 που δημιουργήθηκε από τον Φράνσις Μπέικον και το «World of Cats» (1966) από τον Βρετανό ηθοποιό και συγγραφέα Kenneth Halliwell μέχρι έργα σύγχρονων καλλιτεχνών όπως οι Kai Althoff, Marc-Camille Chaimowicz και Francesco Vezzoli, όλα αφηγούνται μια πολιτιστικά ανατρεπτική διαδρομή. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα παραβάν μπορούν επίσης να είναι ισχυρά εργαλεία πολιτικής προπαγάνδας, επίδειξης δύναμης και πλούτου, προβολής και κατασκευής αφηγήσεων ικανών να επηρεάσουν την ιστορία.
Ένα παράδειγμα είναι το μνημειώδες έργο του Pedro de Villegas που χρονολογείται από το 1718, το οποίο αποτελείται από δέκα στοιχεία που περιλαμβάνουν μια αφήγηση της κατάκτησης του Μεξικού από τον Hernán Cortés. Η τελευταία ομάδα έργων που στήθηκε στο ισόγειο του Fondazione Prada διερευνά το παράδοξο της διαφάνειας μέσα από εννοιολογικές ή χιουμοριστικές αρνήσεις της πρακτικής λειτουργίας αυτών των αντικειμένων. Τα διαφανή παραβάν των Carla Accardi, Carol Bove και Isa Genzken πλαισιώνουν το περιβάλλον αντί να το κρύβουν. Ανοίγουν νέες προοπτικές και προτείνουν νέα οράματα αντί να περιορίζουν έναν χώρο.
Η χρονολογική σειρά καθιστά δυνατή την ανασύσταση της ιστορικής εξέλιξης αυτού του καλλιτεχνικού και διακοσμητικού αντικειμένου, από την καταγωγή του από την Ανατολή και τον διάλογο με τη δυτική παράδοση μέχρι την καινοτόμο συμβολή σχεδιαστών και καλλιτεχνών του 20ού και του 21ου αιώνα. Τα κινεζικά και ιαπωνικά παραβάν από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα άνοιξαν τον δρόμο για μια σειρά μεταμορφώσεων που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, εφαρμογές σχεδιαστών και δασκάλων της αρχιτεκτονικής όπως οι Alvar Aalto, Charles and Ray Eames, Le Corbusier, Josef Hoffmann και Jean Prouvé, τα πρωτοποριακά πειράματα των Giacomo Balla, René Magritte και Pablo Picasso και δημιουργίες σύγχρονων καλλιτεχνών όπως οι Marlene Dumas, Mona Hatoum, Yves Klein, Sol LeWitt, Ed Ruscha, Betye Saar, Keiichi Tanaami, Cy Twombly και Luc Tuymans.
Με πληροφορίες από Fondazione Prada
