ΟΘανάσης Μιχαηλίδης είναι ένας εραστής της τέχνης και αφοσιωμένος συλλέκτης ζωγραφικών κυρίως έργων. Αυτή η ενασχόλησή του τον έχει φέρει πολύ κοντά σε μερικούς από τους σημαντικότερους εν ενεργεία Έλληνες ζωγράφους.
Με αρκετούς από τους αυτούς συνδέθηκε φιλικά, αναλώθηκε σε συζητήσεις μαζί τους για τη δουλειά τους, έζησε δίπλα τους σε κάποιες περιπτώσεις. Όλοι του το ανταπέδωσαν ζωγραφίζοντας το πορτρέτο του, με συνέπεια σήμερα να βρίσκονται στην κατοχή του περί τα εκατό έργα με θέμα τον ίδιο.
Επιμένει ότι δεν τίθεται θέμα αυτοπροβολής ή ναρκισσισμού, αντιθέτως όλα αυτά τα πορτρέτα αντανακλούν μια μεγάλη γκάμα τεχνοτροπιών και τάσεων της σύγχρονης ελληνικής ζωγραφικής. Αυτός ήταν άλλωστε ο στόχος του, όπως εξηγεί και στη συνέντευξη που ακολουθεί με αφορμή μια έκθεση όπου παρουσιάζονται πενήντα οκτώ έργα που υπογράφουν είκοσι οκτώ διαφορετικοί καλλιτέχνες, ανάμεσά τους μερικοί από τους διασημότερους.
Έχω αφήσει τους καλλιτέχνες ελεύθερους να κάνουν ό,τι θέλουν. Δεν υπάρχει απαίτηση ναρκισσιστική, ωραιοποίησης της εικόνας μου. Δεν με ενδιαφέρει να βγει η εικόνα η δική μου, με ενδιαφέρει κάθε ζωγράφος να αποδώσει αυτό που βλέπει με τον δικό του τρόπο.
— Τι ήταν αυτό που σας έκανε να αποφασίσετε να δείξετε μέρος της συλλογής σας;
Κοιτάξτε, μαζί με την κ. Καραπιδάκη, που έκανε την επιμέλεια, το φανταστήκαμε σαν ένα cabinet de curiosités. Από την άλλη, επειδή είναι και πολύ διαφορετικά έργα, διαφορετικές τεχνοτροπίες, αναδύεται νομίζω μια ενδιαφέρουσα ποικιλία. Κάθε ζωγράφος ξεκινάει από μια άλλη καλλιτεχνική νοοτροπία. Πολλοί μας είπαν ότι είναι μια ξεκούραστη έκθεση.
— Από πότε ξεκίνησαν να σας ζωγραφίζουν;
Από το 2004, με το έργο του Ζουμπουλάκη. Το τελευταίο είναι του Βερούκα.
— Ήσασταν ανέκαθεν συλλέκτης έργων τέχνης;
Ναι, η σχέση μου με τη ζωγραφική είναι πολύ παλιά. Από τη μέρα που γεννήθηκα. Σχεδίαζα πάντα.
— Πώς και δεν γίνατε ο ίδιος ζωγράφος; Φοβηθήκατε ότι δεν θα φτάνατε στο ύψος αυτών που θαυμάζατε;
Όχι, απλώς ασχολήθηκα με άλλα πράγματα. Πριν αναμειχθώ ενεργά με τις τέχνες, δηλαδή με τη συλλογή, δεν φοβόμουν. Όταν όμως άρχισα να γνωρίζω καλλιτέχνες και μπήκα στον μαγικό κόσμο της τέχνης, καθώς επισκεπτόμουν όλο και συχνότερα ατελιέ ζωγράφων, γλυπτών, χαρακτών και τα έβλεπα από μέσα, άρχισα να νιώθω δέος.
— Ναι, αλλά είχατε πάρει πια αποφάσεις και αποστάσεις.
Ναι, όντως, είχα πάρει τις αποφάσεις και τις αποστάσεις μου.
— Θα μεγάλωσε και ο θαυμασμός σας για κάποιους.
Το μείζον και η αφετηρία για μένα, όπως σας είπα, ήταν η αγάπη μου για τις τέχνες. Ένας έρωτας για τις τέχνες, δηλαδή κάτι που εμπεριέχει και πάθος για όλη αυτήν τη διαδικασία. Και διαρκεί μέχρι σήμερα.
— Οπωσδήποτε θα ξεχωρίζετε κάποιους.
Εγώ λειτουργώ πάντα φιλικά με τους ζωγράφους, όχι εμπορικά. Πολλοί άλλοι συλλέκτες δεν έχουν καμία σχέση με τους καλλιτέχνες, απλώς μπαίνουν σε μια γκαλερί, αγοράζουν ένα έργο και φεύγουν. Εγώ είχα πάντα φιλικές σχέσεις με τους καλλιτέχνες και τους γνώριζα από μέσα. Φυσικά, ξεχωρίζω κάποιους, υπάρχει μια αξιολόγηση και σε προσωπικό επίπεδο και σε καλλιτεχνικό.
— Είναι αναθέσεις ή φιλικές χειρονομίες όλα αυτά τα πορτρέτα;
Η απάντηση είναι μπερδεμένη γιατί έχουν γίνει από ανθρώπους που εκτιμώ καλλιτεχνικά, άσχετα από το αν είναι φίλοι μου ή όχι. Δεν με ενδιαφέρει να έχω ένα ακόμα πορτρέτο από τον οποιονδήποτε, με ενδιαφέρει να έχω ένα πορτρέτο από έναν άνθρωπο που εκτιμώ εικαστικά. Όπως σας είπα, όλα αυτά έχουν γίνει σε ένα περιβάλλον και πλαίσιο φιλικό. Οπότε υπάρχουν και αναθέσεις αλλά και φιλικές χειρονομίες. Γιατί είναι άλλο να συζητάς με έναν φίλο για πορτρέτα και άλλο να πάρεις έναν ζωγράφο στο τηλέφωνο και να του ζητήσεις να σε ζωγραφίσει. Πιο σπουδαίο από το πώς θα το χαρακτηρίσουμε, ανάθεση ή προσφορά, είναι το αποτέλεσμα που βγαίνει.
— Σε μερικές περιπτώσεις, μπορεί κάποιοι να σας έχουν ζωγραφίσει περισσότερες από μία φορές, όπως συνέβη με τους Χαδούλη, Σταυροπούλου και Φασιανό.
Όπως σας είπα, ήμασταν πολύ κοντά με τους περισσότερους, ήταν φίλοι μου. Πολλά έχουν γίνει σε ανύποπτο χρόνο, μέσα στα ατελιέ. Λόγου χάρη, με τον Αλέκο Φασιανό, εκεί που τρώγαμε στην ταβέρνα του Βλάσση έπαιρνε ένα χαρτί και μου έκανε στα γρήγορα ένα δώρο για τη γιορτή μου – ή μια φορά στο σπίτι του. Οπωσδήποτε κάνω τις επιλογές μου, αλλά κάνει και ο καλλιτέχνης τις δικές του.
— Ποζάρατε για όλα αυτά τα πορτρέτα; Διαθέσατε πολύ χρόνο;
Τα περισσότερα είναι από πόζα. Όχι απαραίτητα αφιερώνοντας πολύ χρόνο. Και μερικά από φωτογραφίες.
— Στο σπίτι σας είναι όλα κρεμασμένα;
Όχι όλα. Κάτι άλλο που πρέπει να προσθέσω είναι ότι έχω αφήσει τους καλλιτέχνες ελεύθερους να κάνουν ό,τι θέλουν. Δεν υπάρχει απαίτηση ναρκισσιστική, ωραιοποίησης της εικόνας μου. Δεν με ενδιαφέρει να βγει η εικόνα η δική μου, με ενδιαφέρει κάθε ζωγράφος να αποδώσει αυτό που βλέπει με τον δικό του τρόπο. Αυτό έχει αξία σε αυτή την έκθεση, ότι βλέπουμε πενήντα επτά διαφορετικές εκδοχές του ίδιου προσώπου με διαφορετική τεχνοτροπία. Υπάρχει και ένα γλυπτό του Παπαστεργίου. Το πρόσωπο είναι ένα, αλλά τα πενήντα οκτώ έργα είναι διαφορετικά μεταξύ τους, χωρίς να με ωραιοποιούν ναρκισσιστικά. Αυτό έχει μεγάλη σημασία. Εκμεταλλεύτηκαν την ελευθερία που τους έδωσα να δημιουργήσουν ο καθένας σύμφωνα με την αντίληψη και την τεχνοτροπία του.
— Αν είχατε τη δυνατότητα, ποιος διεθνής καλλιτέχνης θα θέλατε να σας ζωγραφίσει;
Ο Χόκνεϊ, και από τους μη ζώντες ο Φρόιντ. Στην έκθεση υπάρχει ένα πορτρέτο από τον Paquignon. Είχε κάνει μια μεγάλη σειρά πορτρέτα φίλων του Γάλλων αλλά και Ελλήνων και την εξέθεσε στο Παρίσι.
— Η φωτογραφία σάς ενδιαφέρει;
Με ενδιαφέρει, αλλά δεν έχω φωτογραφηθεί από κάποιον καλλιτεχνικά.
— Υπάρχει κάποιο έργο σας που το κρύβετε και δεν το παρουσιάζετε ποτέ;
Όχι που να το κρύβω, αλλά σίγουρα υπάρχουν κάποια που ίσως είναι πιο αδύναμα από άλλα.
— Ποιο είναι κρεμασμένο σε περίοπτη θέση στο σπίτι σας;
Κανένα. Εφόσον με ενδιέφερε πάντα να έχω πορτρέτα από ανθρώπους που εκτιμώ, μου είναι δύσκολο να επιλέξω ένα. Αλλά επιμένω, δεν είμαι ούτε επενδυτής ούτε με ενδιαφέρει να έχω μια ωραία εικόνα του εαυτού μου να τη βλέπω. Ήθελα να έχω έργα όσων εκτιμώ. Υπάρχουν και πολλοί άλλοι που εκτιμώ και δεν μου έχουν κάνει πορτρέτο.
«28 καλλιτέχνες - 1 συλλέκτης»
Έργα από τη συλλογή του Θανάση Μιχαηλίδη
Contemporary Athens
Λεβέντη 1, Κολωνάκι
