Το άγαλμα του Τόμας Τζέφερσον, τρίτου προέδρου των ΗΠΑ, ιδιοκτήτη περισσότερων από 600 σκλάβων, μετά από μια μακρά πολιτική διαμάχη θα βρει ένα πιο «φιλόξενο σπίτι» στο New-York Historical Society και θα απομακρυνθεί από το Δημαρχείο της Νέας Υόρκης.
Η επιτροπή που ψήφισε για την απομάκρυνση του αγάλματος -το οποίο «επόπτευε» τα δημοτικά συμβούλια θεωρεί ότι ο Τζέφερσον που ήταν πρόεδρος των ΗΠΑ από το 1801 έως το 1809 ενσαρκώνει μια από τις πιο ντροπιαστικές πλευρές της χώρας.
Το άγαλμα, ύψους άνω των δύο μέτρων, φιλοτεχνήθηκε το 1833 από τον Γάλλο Πιερ-Ζαν Νταβίντ ντ’ Ανζέρ και είχε τοποθετηθεί από το 1915 σε ένα από τα θεωρεία της Μεγάλης Αίθουσας του Δημαρχείου του Μεγάλου Μήλου.
Μπορεί ο Τζέφερσον να ήταν ένας από τους συγγραφείς της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας, αλλά το γεγονός ότι ήταν ιδιοκτήτης σκλάβων όπως είπε η δημοτική σύμβουλος Αντριεν Άνταμς κάνει το συμβούλιο να θέλει να «γυρίσει σελίδα η πόλη και να προχωρήσει προς τα εμπρός».
Ο Τζέφερσον έχει την ίδια τύχη με πολλά αγάλματα που τα τελευταία χρόνια αποκαθηλώθηκαν, ειδικά από την έναρξη του κινήματος Black Lives Matter και τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ. Οι αντιρατσιστικές διαδηλώσεις είχαν σαν στόχο κυρίως τους ηγέτες των Νοτίων κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο.
Η ιστορία του Τζέφερσον είναι περίπλοκη. Μολονότι έγραψε ότι «όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ίσοι», όχι μόνο είχε σκλάβους αλλά έκανε τουλάχιστον έξι παιδιά με μια σκλάβα του, τη Σάλι Χέμινγκς.
Η απομάκρυνση του αγάλματος του Τζέφερσον δημιούργησε ανάμεικτα αισθήματα στην επιστημονική κοινότητα, με τον Σον Ουίλεντς, καθηγητή αμερικανικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, σε επιστολή του προς την Επιτροπή να αναφέρει ότι «το άγαλμα τιμά τον Τζέφερσον για τη σημαντική συμβολή του στην Αμερική και την ανθρωπότητα».
Η Επιτροπή Δημοσίου Σχεδιασμού οριστικοποίησε τη μεταφορά του αγάλματος όπως αναφέρουν οι New York Times. Σύμφωνα με τους τελικούς όρους της συμφωνίας, η πόλη δανείζει το έργο στο μουσείο για 10 χρόνια, αρχής γενομένης από τον Απρίλιο. Θα περάσει έξι μήνες στην γκαλερί του λόμπι του μουσείου προτού μετακομίσει στο αναγνωστήριο, επίσης στο ισόγειο. Όσοι θέλουν να δουν το άγαλμα μπορούν να το κάνουν δωρεάν.
«Στο άγαλμα θα δοθεί το κατάλληλο ιστορικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένων των λεπτομερειών της περίπλοκης κληρονομιάς του Τόμας Τζέφερσον - οι συνεισφορές του ως ιδρυτή και συντάκτη της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας και η αντίφαση μεταξύ του οράματός του για την ανθρώπινη ισότητα και της ιδιοκτησίας σκλάβων – που αφορά την ένθερμη υπεράσπιση της ελευθερίας της θρησκείας και του διαχωρισμού εκκλησίας και κράτους», ανέφερε σε ανακοίνωσή του το μουσείο.
Ο βουλευτής Τσαρλς Μπάρον άρχισε τις εκκλήσεις για την αφαίρεση του έργου τέχνης το 2001, όταν ήταν μέλος του δημοτικού συμβουλίου αλλά ζητούσε επίμονα και την καταστροφή του. Οι ομάδες των μαύρων των Ασιατών και των Λατίνων στο δημοτικό συμβούλιο θεωρούσαν το έργο τέχνης «μια συνεχή υπενθύμιση για τις αδικίες που μαστίζουν τις έγχρωμες κοινότητες από την ίδρυση της χώρας μας».
Το 2018, η συμβουλευτική επιτροπή του δημάρχου της Νέας Υόρκης για την τέχνη της πόλης, τα μνημεία και τα γκράφιτι επέλεξε να μην αφαιρέσει αμφιλεγόμενα μνημεία προσώπων όπως ο Χριστόφορος Κολόμβος και ο Τέντι Ρούσβελτ, αλλά αντίθετα να προσθέσει μια πιο αναθεωρημένη περιγραφή του έργου τους.
Όμως ένα άγαλμα του γυναικολόγου J. Marion Sims, ο οποίος πειραματίστηκε σε σκλάβες μαύρες γυναίκες, μεταφέρθηκε σε μια λιγότερο περίοπτη τοποθεσία και θα αντικατασταθεί από έναν φόρο τιμής στα θύματά του. Τελικά, το άγαλμα του Ρούσβελτ στο Αμερικανικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας πρόκειται τώρα να αφαιρεθεί.
Το άγαλμα του Τζέφερσον αναστηλώθηκε για τελευταία φορά το 2011, αλλά η μετεγκατάστασή του θεωρείται ότι θα ανοίξει το δρόμο για παρόμοιες εκστρατείες εναντίον ορισμένων από τα άλλα 700 έργα τέχνης που είναι ιδιοκτησία της πόλης.
