Δεν πενθεί μόνο η Βρετανία για τον θάνατο του πρίγκιπα Φιλίππου. Στην άλλη άκρη του κόσμου, σε ένα νησί στον Ειρηνικό, ντόπιοι πενθούν για τον θάνατο του δούκα που πίστευαν ότι εκπλήρωνε μια προφητεία.
Εδώ και δεκαετίες δύο χωριά στο νησί Τάνα στο Βανουάτου λατρεύουν τον πρίγκιπα Φίλιππο σχεδόν σαν θεό. Ήδη εκεί έχει κηρυχθεί επίσημο πένθος μετά τον θάνατο του συζύγου της βασίλισσας Ελισάβετ.
«Ο δεσμός ανάμεσα στους ανθρώπους στο νησί Τάνα και τους Άγγλους είναι πολύ ισχυρός. Στέλνουν συλλυπητήρια μηνύματα στη βασιλική οικογένεια και τον βρετανικό λαό», δήλωσε ο Γιάπα, επικεφαλής της φυλής σύμφωνα με το Reuters.
Τις επόμενες εβδομάδες τα μέλη της φυλής θα κάνουν τελετές για τον πρίγκιπα Φίλιππο, που θεωρείται «απόγονος ενός πολύ ισχυρού πνεύματος ή θεού που ζει σε ένα από τα βουνά τους», σύμφωνα με τον ανθρωπολόγο Κιρκ Χάφμαν, ο οποίος μελετά τους ντόπιους από τη δεκαετία του ‘70.
Πιθανόν θα κάνουν τελετουργικό χορό, πομπή με αναμνηστικά του πρίγκιπα Φιλίππου, ενώ οι άνδρες θα πίνουν kava, ένα ποτό για τις ιεροτελεστίες από τις ρίζες του ομώνυμου φυτού. Όλα αυτά θα ολοκληρωθούν με μια σημαντική συγκέντρωση, ως τελευταία πράξη του πένθους.
Σε αυτή τη συγκέντρωση θα υπάρξει σημαντική επίδειξη πλούτου, κάτι που ερμηνεύεται σε παρουσία τοπικών φυτών, καρπών και γουρουνιών, εξηγεί ο δημοσιογράφος Νταν ΜακΓκάρι. «Αναμένω ότι θα σφαγιαστούν αρκετά γουρούνια για την τελετή», συμπλήρωσε.
Η λατρεία του Φιλίππου
Εδώ και μισό αιώνα στα χωριά Γιάκελ και Γιαοχνάνεν, στο νησί Τάνα, ανθεί το Κίνημα Πρίγκιπας Φίλιππος. Στο αποκορύφωμά του το κίνημα απαριθμούσε αρκετές χιλιάδες ακολούθους, αλλά πλέον εκτιμάται ότι ο αριθμός τους έχει μειωθεί σε μερικές εκατοντάδες.
Οι άνθρωποι εκεί ζουν μια απλή ζωή, παρόμοια με εκείνη των προγόνων τους, καθώς σπάνια χρησιμοποιούν εντός της κοινότητάς τους χρήματα και τη σύγχρονη τεχνολογία, όπως τα κινητά τηλέφωνα.
Αν και ζουν λίγα χιλιόμετρα από το κοντινότερο αεροδρόμιο, έχουν αποφασίσει να απαρνηθούν τον σύγχρονο κόσμο. «Δεν είναι φυσική αλλά μεταφυσική απόσταση. Απλά είναι 3.000 χρόνια μακριά», αναφέρει χαρακτηριστικά η ο ΜακΓκάρι.
Στη δική τους παράδοση, ο κόσμος προήλθε από το νησί Τάνα και στόχος είναι η προώθηση της ειρήνης. Σε αυτό πιστεύουν ότι ο πρίγκιπας Φίλιππος έχει διαδραματίσει κεντρικό ρόλο.
Με την πάροδο των ετών οι ντόπιοι πίστεψαν ότι είναι ένας από αυτούς, η εκπλήρωση μιας προφητείας για έναν άνδρα της φυλής ο οποίος «έφυγε από το νησί στην αρχική πνευματική μορφή του, για να βρει μια ισχυρή σύζυγο στο εξωτερικό», εξηγεί ο Χάφμαν.
«Κυβερνώντας τη Βρετανία με τη βοήθεια της βασίλισσας, προσπαθούσε να φέρει την ειρήνη και τον σεβασμό για την παράδοση στην Αγγλία και άλλα μέρη του κόσμου. Αν είχε επιτυχία, θα μπορούσε να επιστρέψει στο νησί Τάνα, αν και αυτό που τον εμπόδιζε ήταν- όπως το έβλεπαν- η ανοησία, η ζήλια, η απληστία και οι αδιάκοπες μάχες των λευκών ανθρώπων», συμπληρώνει ο ανθρωπολόγος.
Η αποστολή του δούκα του Εδιμβούργου, κατά την άποψή τους, ήταν να φυτέψει τον «σπόρο» της κουλτούρας και του τρόπου ζωής του νησιού στην καρδιά της Κοινοπολιτείας και της αυτοκρατορίας. Για αυτό θεωρούνταν η ενσάρκωση της κουλτούρας τους, σημειώνει ο ΜακΓκάρι. «Είναι το ταξίδι ενός ήρωα, ενός ανθρώπου που ξεκινά μια αποστολή και κυριολεκτικά κερδίζει την πριγκίπισσα και το βασίλειο», προσθέτει.
Τα δώρα και οι φωτογραφίες
Κανείς δεν είναι σίγουρος πώς ακριβώς και γιατί ξεκίνησε αυτό το κίνημα, αν και υπάρχουν διάφορες θεωρίες.
Μια από αυτές, σύμφωνα με τον Χάφμαν, είναι ότι οι ντόπιοι μπορεί να είδαν τη φωτογραφία του μαζί με τη βασίλισσα σε ένα από τα βρετανικά φυλάκια, όταν το Βανουάτου ήταν αποικία που διοικούσαν από κοινού Βρετανία και Γαλλία.
Οι ειδικοί είναι σίγουροι ότι το κίνημα υπήρχε ήδη τη δεκαετία του ‘70 και ότι ενισχύθηκε από την επίσκεψη του βασιλικού ζευγαριού το 1974, όταν ο πρίγκιπας Φίλιππος φέρεται να πήρε μέρος σε τελετουργικό με την κατανάλωση του ποτού kava.
Πώς το αντιμετώπιζε ο ίδιος όλο αυτό; Δημόσια φαινόταν να αποδέχεται τη λατρεία τους και τους έστελνε αρκετές επιστολές και φωτογραφίες του, ενώ τα μέλη της φυλής με τη σειρά τους τον «βομβάρδιζαν» με παραδοσιακά δώρα.
Ένα από τα πρώτα δώρα ήταν ένα τελετουργικό μπαστούνι, ένα nal-nal, που δόθηκε σε συνάντηση το 1978 την οποία συγκάλεσαν οι ντόπιοι για να ζητήσουν περισσότερες πληροφορίες για τον Φίλιππο.
«Ο Βρετανός διοικητής πήγε και παρουσίασε φωτογραφίες του πρίγκιπα. Εκατοντάδες άνθρωποι απλά περίμεναν, όρθιοι ή καθιστοί κάτω από θάμνους. Ήταν τόσο ήσυχα που θα μπορούσαμε να ακούσουμε καρφίτσα να πέφτει», περιγράφει ο Χάφμαν, που ήταν παρών.
«Ένας από τους αρχηγούς έδωσε το μπαστούνι για να παραδοθεί στον Φίλιππο και ήθελε απόδειξη ότι το είχε λάβει», συμπλήρωσε. Έτσι, το μπαστούνι εστάλη στη Βρετανία, ο δούκας του Εδιμβούργου φωτογραφήθηκε να το κρατά και τα στιγμιότυπα εστάλησαν στους ντόπιους. Αυτές οι φωτογραφίες είναι ανάμεσα σε εκείνες που κρατά ως «θησαυρό» η φυλή μέχρι και σήμερα.
Το 2007 πέντε ηγέτες της φυλής- που ήταν στη Βρετανία για την εκπομπή του Channel 4 «Meet the Natives»- είχαν την ευκαιρία να συναντήσουν από κοντά τον Φίλιππο, μακριά από τις κάμερες. Του έδωσαν δώρα και τον ρώτησαν πότε θα επιστρέψει στο νησί.
Αν και η απάντηση που τους έδωσε ήταν αινιγματική, φάνηκε να ικανοποιεί τα μέλη της φυλής. «Όταν θα κάνει ζέστη, θα στείλω μήνυμα», φέρεται να τους είπε, σύμφωνα με τους ίδιους.
Μετά τον Φίλιππο ο Κάρολος;
Η σχέση αυτή συνεχίστηκε και μέσω του πρίγκιπα Καρόλου, ο οποίος το 2018 επισκέφθηκε το Βανουάτου και ήπιε kava, όπως είχε κάνει ο πατέρας του. Επίσης, παρέλαβε ένα ακόμη δώρο για τον δούκα του Εδιμβούργου, ένα μπαστούνι περπατήματος.
Τώρα, μετά τον θάνατο του πρίγκιπα Φιλίππου, αναπόφευκτα τίθεται το ερώτημα ποιος θα τον αντικαταστήσει στο «πάνθεον» της φυλής. Παρατηρητές, που γνωρίζουν τα έθιμα της περιοχής, σημειώνουν ότι εκεί ο τίτλος του αρχηγού κληροδοτείται στους άνδρες απογόνους. Κάτι που σημαίνει ότι η απόφαση είναι προφανής. «Μπορεί να πουν ότι άφησε τον Κάρολο να συνεχίσει την αποστολή του», λέει ο Χάφμαν.
Παρόλα αυτά, ο ανθρωπολόγος πιστεύει ότι δεν θα ξεχάσουν τον δούκα του Εδιμβούργου και πιθανότατα το κίνημα θα διατηρήσει το όνομά του.
Οι ντόπιοι πάντα πίστευαν ότι ο πρίγκιπας Φίλιππος θα επιστρέψει κάποια μέρα στο νησί, είτε αυτοπροσώπως είτε το πνεύμα του. Έτσι, τώρα υπάρχει η εκτίμηση ότι η ψυχή του κάνει το τελευταίο ταξίδι διασχίζοντας τον Ειρηνικό για να φτάσει στο πνευματικό της σπίτι, δίπλα σε εκείνους που τον λάτρευαν από μακριά τόσα χρόνια.
Με πληροφορίες από BBC
