Τον πρωτοείδα ως Space Manifesto στο περσινό ASFA BBQ στην ΑΣΚΤ σε μια απολαυστική περφόρμανς-παρωδία για το Μακεδονικό, την οποία έκλεινε καλώντας σε εγρήγορση, συσπείρωση και συλλογική δράση: «Κάτι πρέπει να συμβεί τώρα. Κάτι πρέπει να κάνουμε τώρα. Για να μη συνεχίσουμε να φοβόμαστε». Δεν ήταν καμιά φοβερή δήλωση, ήταν όμως απολύτως καίρια, με συγκίνησε δε ο τρόπος που ειπώθηκε. Λίγες μέρες αργότερα θα δολοφονούνταν φρικτά ο Ζακ Κωστόπουλος...
Έκτοτε πέτυχα τον συνομιλητή μου και σε άλλες περφόρμανς, από κλαμπάκια του Γκαζιού και πολιτικά benefits μέχρι τη Λυρική καθώς και στo 1ο Athens Art Book Fair, όπου έβαλε επίσης ένα λιθαράκι. Τελειόφοιτος της ΑΣΚΤ, διαθέτει ταλέντο, φρεσκάδα, εντυπωσιακή σκηνική παρουσία, ευαίσθητη, πνευματώδη και ρηξικέλευθη γραφή, αυτοπροσδιορίζεται, δε, ως πλάσμα non-binary. Πρόσφατα εξέδωσε τη δεύτερη ιδιόχειρη συλλογή ποιημάτων του με τίτλο Ασημί ενώ ετοιμάζει κι ένα synth punk δισκάκι με κομμάτια που ακούστηκαν στην καλοκαιρινή περιοδεία της Prodotra Tour (six d.o.g.s, Φεστιβάλ Αναιρέσεις, Φεστιβάλ Άμεσης Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη, Patras Pride). Πιάσαμε να λέμε για το drag, το queer, το non-binary, την επιστημονική φαντασία, τον κομμουνισμό του μέλλοντος, που θα τον χαρακτηρίζει, καθώς λέει, μια «ροζ» συντροφικότητα, προβληματιστήκαμε δε από κοινού πάνω στο πώς μπορεί να κάνει κανείς αντισυστημική τέχνη, όντας όχι μόνο «απέναντι» αλλά και «από τα μέσα».
— Kαταρχάς, το «Ασημί» είναι βιβλίο ή φανζίν;
Βασικά, πρόκειται για ένα εικαστικό έντυπο-ποιητικό πρότζεκτ. Τo ονομάζεις όπως θες, μέχρι «σακούλα» το είπαν κάποιοι εξαιτίας της συσκευασίας! Είναι η δεύτερη συνεχόμενη ποιητική μου δουλειά ‒ είχα μάλλον πολλά να πω. Έφτιαξα πενήντα αντίτυπα, όλα αριθμημένα, καθένα με διαφορετικό εξώφυλλο, φωτογραφίες, κολάζ και συνοδευτικά μικροαντικείμενα. Μόνο τα ποιήματα είναι ίδια. Μπορείς να το χαρακτηρίσεις και μανιφέστο της διαφορετικότητας, παρότι έχει κάπως ξεχειλώσει αυτός ο όρος, ή sci-fi διαπλανητικό ταξίδι που δεν καταλήγει σε κάποιον εξωτικό διαστημικό προορισμό αλλά σε αθηναϊκές γειτονιές, όπως τα Εξάρχεια, η Νεάπολη, το Γκάζι. Η έκδοση κοντεύει να εξαντληθεί, αλλά ίσως να ξανακυκλοφορήσει. Αν, μάλιστα, κάποιος επιθυμεί άμεσα ένα δικό του αντίτυπο, ας έρθει να το φτιάξουμε μαζί, γιατί είναι λίγο κούραση!
Οραματίζομαι να ζήσω σε μια χαρούμενη, αισιόδοξη κομμούνα που να τη χαρακτηρίζει μια «ροζ» συντροφικότητα! Η εμπειρία αυτή και οι επαφές μου με φεμινιστικές ομάδες έπαιξαν μεγάλο ρόλο στη διαμόρφωση τη δική μου και της περσόνας μου.
— Πες μου λίγο για τη Space Manifesto, την drag περσόνα σου.
Η Space Manifesto είναι μια non-binary εξωγήινη κομμουνίστρια που παραθερίζει στον αστεροειδή ST1969. Κάποια στιγμή πέφτει στη Γη, όπου όμως η τεχνολογία δεν είναι τόσο προηγμένη ώστε να τη στείλει πίσω, οπότε πρέπει να βρει έναν τρόπο να συνυπάρξει με τους Γήινους – ναι, θυμίζει πράγματι τον Ziggy Stardust του Bowie, που λατρεύω. Εν τέλει, βρίσκει το «στοιχείο» της συναναστρεφόμενη αντίστοιχα «φρίκουλα» που οι άλλοι τα βλέπουν επίσης ως εξωγήινα όντα. Εργάζεται και η ίδια ως drag queen για λόγους επιβίωσης, κάνοντας ταυτόχρονα πολιτική προπαγάνδα, καθώς πιστεύει ότι ο κομμουνισμός αφενός θα βελτιώσει τη γήινη καθημερινότητά της, αφετέρου θα εξελίξει την τεχνολογία αρκετά ώστε να καταφέρει να επιστρέψει στον αστεροειδή της.
— Είχα την τιμή να τη γνωρίσω πέρσι τον Σεπτέμβριο στην ΑΣΚΤ στην περφόρμανς «Καλή επιτυχία Μακεδονία».
Ναι, ήταν μια περφόρμανς που παρουσιάσαμε με την Αντιγόνη Τσαγκαροπούλου σε επιμέλεια των Φυτών και αποδείχτηκε σημαδιακή. Επρόκειτο για ένα σουρεαλιστικό drag show, όπου αφενός σατιρίζαμε όλον αυτόν τον εθνικιστικό παροξυσμό σχετικά με την ονομασία της γειτονικής χώρας, αφετέρου σχολιάζαμε γενικότερα την πολιτική επικαιρότητα. Ανησυχούσαμε κιόλας μήπως στοχοποιηθούμε κι εμείς μέσα στο σκοτεινό κλίμα εκείνων των ημερών – φαντάσου, δεν την είχαμε διαφημίσει καν. Στο φινάλε, αφού πρώτα ακούστηκε το τραγούδι της γοργόνας-αδερφής του Μεγαλέξανδρου, χορέψαμε σαν αρκούδες, δείχνοντας ότι η Μακεδονία τελικά ανήκει στις αρκούδες της, και μοιράσαμε στους θεατές μακεδονικό χαλβά. Συμφωνήσαμε ότι έπρεπε να διατυπωθεί ξεκάθαρα ακριβώς εκείνη η συνθήκη φόβου. Αναφερθήκαμε επιπλέον στην 5η επέτειο της δολοφονίας Φύσσα που πλησίαζε, εντελώς ανυποψίαστοι ότι λίγες μέρες αργότερα θα βλέπαμε «ζωντανά» στις οθόνες μας την αποτρόπαια δολοφονία του Ζακ, μια μεγάλη απώλεια που βέβαια στιγμάτισε όλη την queer κοινότητα και ιδιαίτερα την drag σκηνή, της οποίας η Zackie Oh ήταν ξεχωριστή μορφή.
— Άλλες καλλιτεχνικές επιρροές σου;
Έμιλι Ντίκινσον, Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, Λένα Πλάτωνος φυσικά, Μίλτος Σαχτούρης, Μπερνάρ-Μαρί Κολτές, Όσκαρ Ουάιλντ, Τένεσι Ουίλιαμς, Σάρα Κέιν, Ευθύμης Φιλίππου, Πάτι Σμιθ, Λάνα ντελ Ρέι, Bikini Kill, Τρωκτικά, Matmos, Kraftwerk... Με εμπνέουν, επίσης, η ποπ και trash κουλτούρα: Βέρα Λάμπρου, Στέλλα Μπεζαντάκου, Έλενα Βέντη, Κάλη Φέρρη, τηλεοπτικοί χαρακτήρες από σειρές όπως οι «Στάβλοι της Εριέτας Ζαΐμη» (Σκαρμούτσου, Πριοβόλου, Καλίτση) και «Κωνσταντίνου και Ελένης» (Ελένη Βλαχάκη, Πέγκυ Καρρά) κ.λπ. Από drag περφόρμερς, οι Leigh Bowery και Χράζα.
— Πώς όμως ξεκίνησες να γράφεις;
Θα ακουστεί κάπως παράδοξο, αλλά τα πρώτα ερεθίσματα τα είχα στο σχολείο. Ευτύχησα, βλέπεις, να έχω κάποιες καθηγήτριες που μέσα σε όλον αυτό τον χαμό της νεοελληνικής εκπαίδευσης είχαν τη διάθεση και την όρεξη να μας διδάξουν λογοτεχνία και ποίηση πέρα από το ασφυκτικό πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος.
— Όλη αυτή η έντονη καλλιτεχνική κινητικότητα που παρατηρούμε τα τελευταία χρόνια στην Αθήνα υπήρξε, λες, παράγωγο της κρίσης;
Νομίζω ότι οφείλεται κυρίως στη διάδοση και στην επίδραση του Ίντερνετ και των social media. Αυτά είναι που έβαλαν την Αθήνα στον διεθνή καλλιτεχνικό «χάρτη», καθώς, οτιδήποτε καινούργιο συμβαίνει έξω, μαθεύεται αμέσως και δίνει ερεθίσματα, δηλαδή υπάρχει ένας διαρκής διάλογος με άλλες πόλεις, όπου παράγεται τέχνη υψηλού επιπέδου. Έπειτα, ο νέος κόσμος ταξιδεύει πλέον πολύ, πολλοί μετανάστευσαν στην Ευρώπη για σπουδές ή δουλειά και ήρθαν σε απευθείας επαφή με τα νέα ρεύματα, αρκετοί δε από αυτούς επέστρεψαν και προσπαθούν να κάνουν πράγματα τώρα εδώ. Η κρίση μάλλον εμπόδιο έχει σταθεί παρά «πηγή έμπνευσης», καθώς έκανε τις οικονομικές συνθήκες ασφυκτικές για όσους καλλιτέχνες δεν γεννήθηκαν πλούσιοι. Πόσο καιρό μπορείς να δημιουργείς χωρίς να πληρώνεσαι; Η καλλιτεχνική παραγωγή είναι κι αυτή μια εργασία και η «καλή καρδιά», δυστυχώς, δεν επαρκεί, ούτε σε χορταίνει.
— «Θα σας καταστρέψω / Με ένα δρεπάνι. Και ένα σφυρί / Θα σας καταστρέψω / Με ένα στρινγκ. / Λεοπαρδαλί» λέει ένας στίχος από το δισκάκι που ετοιμάζεις. Είσαι τόσο κομμουνιστής όσο η Space Manifesto;
Ναι, βεβαίως συμπαθώ τον κομμουνισμό, έχω συμμετάσχει εξάλλου σε διάφορες αριστερές φοιτητικές οργανώσεις. Τον queer κομμουνισμό, για την ακρίβεια. Οραματίζομαι να ζήσω σε μια χαρούμενη, αισιόδοξη κομμούνα που να τη χαρακτηρίζει μια «ροζ» συντροφικότητα! Η εμπειρία αυτή και οι επαφές μου με φεμινιστικές ομάδες έπαιξαν μεγάλο ρόλο στη διαμόρφωση τη δική μου και της περσόνας μου.
— Το non-binary πώς προέκυψε;
Οι συναναστροφές που είχα με τέτοια άτομα φώτισαν ερωτήματα που με απασχολούσαν σχετικά με τη σεξουαλικότητα και το φύλο. Νιώθω, μάλιστα, non-binary όχι μόνο όταν είμαι in drag αλλά ακόμα κι όταν φοράω τις πιτζάμες μου, την ποδοσφαιρική φόρμα ή και απολύτως τίποτα! Η drag περσόνα μου δεν είναι μόνο μια καλλιτεχνική έκφραση, είναι ταυτόχρονα βίωμα και έκφραση φύλου. Ρούχα σαν αυτά που φοράω στις περφόρμανς υπήρχαν ήδη στην ντουλάπα μου προτού τις ξεκινήσω, όπως και προϊόντα μακιγιάζ. Η Space, βέβαια, είναι πιο «Butler-ικιά» από μένα, οπότε όλο αυτό βγαίνει κυρίως μέσα από την επιτέλεση και το gender fluid.
— Πώς θα ορίζαμε το πολιτικό drag;
Καταρχάς, το drag είναι από μόνο του πολιτική δήλωση, ειδικά σε χώρες που δεν έχουν εξοικειωθεί με αυτό, όπως η Ελλάδα. Το πολιτικό drag στην πιο συγκεκριμένη του μορφή το απαρτίζουν άτομα που οργανώνουν events για την οικονομική στήριξη προσώπων και κοινωνικών ομάδων που το σύστημα περιθωριοποιεί, όπως η εκδήλωση που κάναμε τον Μάρτιο στο Beaver για τις γυναίκες κρατούμενες. Μέσα από την περφόρμανς κάνουμε επίσης ευθείες πολιτικές αναφορές σε θέματα όπως οι τρανς ταυτότητες ή το queer γονεϊκό βίωμα. Τα fanzines και οι DIY εκδόσεις εν γένει με ανατρεπτικό πολιτικό, έμφυλο και καλλιτεχνικό ταυτόχρονα λόγο ανθούν πλέον και στις εγχώριες queer κοινότητες. Μεγάλη ώθηση σε αυτό έδωσαν και οι δραστηριότητες της εκδοτικής πρωτοβουλίας Queer Ink, που παρακίνησε κι εμένα να «εκδοθώ». Ναι, υπάρχουν και ορθογραφικά λάθη στο Ασημί ‒ δεν νοείται αλάνθαστη queer ποίηση, αφού η ζωή μας η ίδια βασίζεται σε λάθη, με ή χωρίς εισαγωγικά!
— Πόσο βατό είναι, όμως, να ασκεί κανείς αντισυστημική κριτική και ταυτόχρονα να συνεργάζεται με θεσμούς;
Αυτή είναι μια κουβέντα που κάνουμε συχνά με τον Φιλ Ιερόπουλο και άλλους φίλους. Προσωπικά, ας πούμε, χρησιμοποιώ στις παραστάσεις μου σύμβολα, όπως το ροζ τρίγωνο, η σημαία του ουράνιου τόξου, το σφυροδρέπανο, η ντουντούκα, επίσης έχω δώσει περφόρμανς που παραπέμπει σε διαδήλωση, agit-prop πράγματα γενικά. Έχω εμφανιστεί σε underground χώρους αλλά και σε μεγάλες σκηνές, όπως η Λυρική (στις Queer Αναγνώσεις της Λένας Πλάτωνος») και η Στέγη (στην επίσης συλλογική περφόρμανς Faster than light), οπότε σίγουρα με προβληματίζει το πώς μπορείς να δουλεύεις με το σύστημα, χωρίς αυτό να οικειοποιείται ή να αποδυναμώνει το μήνυμά σου. Η λύση ώστε να υπάρχω και σε αυτούς τους χώρους ήταν να μου θέσω κάποια όρια, αποφεύγοντας π.χ. τη χρήση «ακραίων» συμβόλων που δεν θα είχαν την ίδια υπόσταση σε πιο εδραιωμένους χώρους, αφού «γεννήθηκαν» για να είναι στον δρόμο. Όταν κάναμε τη διαδήλωση-περφόρμανς στην Καλών Τεχνών με το σύνθημα «η ΑΣΚΤ δεν θα πει "no" στον queer κομμουνισμό!», στο πλαίσιο του Queer Performance Lab, εκεί, ναι, και ντουντούκα είχαμε και πανό και συνελεύσεις κάναμε και στα εργαστήρια μπήκαμε και τα «σπάσαμε», τραγουδώντας το «Πάρε με από πίσω» της Καρλότας, όμως αυτή η παρέμβαση θα ήταν άτοπη στη Στέγη π.χ. Εκεί χρειάζεται μια αλλιώτικη προσέγγιση.
— Ένας στόχος που θεωρείς ιδιαίτερα σοβαρό και που υποστηρίζεις και μέσα από τη δουλειά σου είναι η δημιουργία ενός σωματείου για drag περφόρμερ.
Η κατοχύρωση εργασιακών δικαιωμάτων θα αποτελέσει πράγματι ένα πολύ σημαντικό βήμα για την κοινότητά μας: να πάψει η απλήρωτη εργασία, να θεσπιστεί ένα μίνιμουμ αποδοχών, να είμαστε όλοι/-ες ασφαλισμένοι/-ες, γιατί παίρνουμε και διάφορα ρίσκα. Αλλιώς, ας κάνουμε μόνο benefits, αλλά ούτε αυτό είναι μακροπρόθεσμα βιώσιμο αν δεν είσαι εισοδηματίας.
— Έπειτα μιλάμε και για μια σκηνή που ανθεί τα τελευταία χρόνια και στην Ελλάδα...
Ισχύει ότι ζούμε ένα outbreak όσον αφορά το drag, μπήκαν πολλά νέα άτομα στον χώρο κι αυτό είναι ενθαρρυντικό. Αυτό οφείλεται εν πολλοίς στην επιτυχία της σειράς «RuPaul's Drag Race», στη μεγαλύτερη διάδοση της προβληματικής για το φύλο και στην επιτέλεσή του αλλά και στη συνειδητοποίηση ότι δεν χρειάζεται να δηλώνεις μια συγκεκριμένη σεξουαλική ταυτότητα για να ασχοληθείς με αυτό, άσχετα με το αν ενθαρρύνει πειραματισμούς. «Drag is for everyone», όπως λέμε, παρότι έχει κι αυτό όρια, γιατί, βέβαια, το «drag» του Σεφερλή (ή του Χάρρυ Κλυνν παλιότερα) δεν έχει καμία σχέση με το αυθεντικό, καθώς λέει και η Kangela Tromokratisch. Προϋπόθεση του τελευταίου είναι η σύνδεσή του με μια συγκεκριμένη κουλτούρα αμφισβήτησης που ξεκινά ήδη από την εποχή του Stonewall. Δεν αρκεί, βλέπεις, να βάλεις μια φούστα, σημασία έχει και το πλαίσιο εντός του οποίου τη φοράς.
To άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO
