ΜΕΧΡΙ ΝΑ ΦΤΑΣΕΙΣ σ’ ορισμένα βιβλία, πρέπει να ξεπεράσεις ένα σωρό σκοπέλους. Παράδειγμα, το «Σκοτεινό ποτάμι» του Ντένις Λεχέιν. Όταν κυκλοφόρησε στα ελληνικά (2003), οι σκόπελοι ήταν δύο: η ομώνυμη ταινία του Κλίντ Ίστγουντ (όσοι την είχαν δει γνώριζαν ήδη τη λύση του μυστηρίου) και το γεγονός ότι κυκλοφορούσε από τα Βell (η καχυποψία απέναντι στα μπεστ-σέλερ περιπτέρου έμοιαζε ακλόνητη).
Σήμερα υπάρχει ένας σκόπελος ακόμη: πρέπει να ψάξεις σε παλαιοβιβλιοπωλείο ή να το δανειστείς γιατί έχει εξαντληθεί. Ωστόσο, αξίζει να το προσπαθήσει κανείς. Όπως είχε γραφτεί στην «Guardian», δεν πρόκειται απλώς για ένα υποδειγματικό θρίλερ αλλά για «ένα συνταρακτικό πορτρέτο σημαδεμένων ανθρώπων, δοσμένο με μοναδικό σφρίγος και χωρίς ίχνος ψεύτικου συναισθηματισμού».
Από τους πιο καταξιωμένους πλέον υπηρέτες του crime fiction –μαζί με τον Μάικλ Κόνελι και τον Τζορτζ Πελεκάνο–, ο Ντένις Λεχέιν ξέρει πολύ καλά πώς να σε κρατάει σε αγωνία. Ξεκινώντας το «Σκοτεινό ποτάμι» (μετ. Α. Καλοφωλιάς) γρήγορα μπαίνεις στον πειρασμό να το ξεπετάξεις για να δεις πώς επιτέλους λύνεται ο γρίφος, ποιος έχει διαπράξει ποιο έγκλημα και γιατί. Το ίδιο γρήγορα όμως νιώθεις τις φράσεις να σ’ αιχμαλωτίζουν και τη θλίψη που τυλίγει τους ήρωες να σε διαπερνά. Κι έτσι, κατεβάζεις ταχύτητα κι αρχίζεις να περιδιαβαίνεις τις φτωχογειτονιές της Βοστώνης, να χώνεσαι σε λιγδιασμένα καθιστικά και αποπνικτικά μπαρ, να μαθαίνεις για κρυφές πληγές και ανεπούλωτα τραύματα, ν’ αντιλαμβάνεσαι ότι η βία δεν γεννιέται μόνο από την απόγνωση αλλά και από την απάθεια, την απόλυτη, ανατριχιαστική αδιαφορία.
Αντιπαθείς λεβεντο-γκάνγκστερ, ευαίσθητοι έφηβοι τσακισμένοι πριν την ώρα τους, γυναίκες με πάθος και πυγμή, πατεράδες αδύναμοι να επικοινωνήσουν με τους γιους τους, παιδιά κακοποιημένα ή αφημένα στην τύχη τους, φτωχοί που σνομπάρουν τους φτωχότερους αλλά δεν πρόκειται ποτέ να γίνουν γιάπις, άντρες που σμπαραλιάζονται παίρνοντας εκδίκηση – ο Λεχέιν δίνει φωνή σε μια βεντάλια λευκών Αμερικανών καταδικασμένων να παλεύουν μάταια με τη μοίρα τους
Κεντρικοί ήρωες στο «Σκοτεινό ποτάμι» είναι τρεις άντρες –ο Σον, ο Τζίμι και ο Ντέιβ– που ίσως παρέμεναν κολλητοί, αν ένα τραγικό περιστατικό δεν τους χώριζε όταν ήταν παιδιά. Μια μέρα του 1975, καθώς συναγωνίζονταν σε σκανδαλιές, δυο παιδεραστές που παρίσταναν τους αστυνομικούς παρέσυραν μαζί τους τον Ντέιβ υπό τα άβουλα βλέμματα των υπολοίπων. Ο μικρός κατάφερε να ξεφύγει και να επιστρέψει λίγες μέρες αργότερα στο σπίτι, δαχτυλοδεικτούμενος σ’ όλη τη γειτονιά.
Εικοσιπέντε χρόνια μετά, εσωστρεφής όσο δεν παίρνει, ο Ντέιβ στηρίζει την οικογένειά του με χαμαλοδουλειές, ο ατίθασος Τζίμι έχει ματαλλαχθεί από σεσημασμένο κλεφτρόνι σε μικροαστό παντοπώλη και ο Σον –ανέκαθεν καλό παιδί– υπηρετεί ως ντετέκτιβ στο τμήμα ανθρωποκτονιών της Μασαχουσέτης. Η πρωτότοκη κόρη του Τζίμι έχει βρεθεί δολοφονημένη κι όλα δείχνουν πως ο Ντέιβ έχει τη φωλιά του λερωμένη…
Γιος Ιρλανδών μεταναστών, μεγαλωμένος κι ο ίδιος σε εργατικό περίχωρο της Βοστώνης, με σπουδές δημιουργικής γραφής στο Διεθνές Πανεπιστήμιο της Φλόριντα και …παρκαδόρος, σοφέρ ή βιβλιοπώλης με μακρά προϊστορία, ο Ντένις Λεχέιν, μ’ αυτό το έκτο στη σειρά μυθιστόρημά του που δημοσίευσε στα τριανταπέντε του, δικαίωσε όσους επέμεναν ότι είναι άξιος διάδοχος του Τσάντλερ και του Χάμετ.
Λιτό αλλά και κατά τόπους λυρικό, το «Σκοτεινό ποτάμι» ζωντανεύει έναν μικρόκοσμο όπου όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους κι όλοι κρατούν από τους άλλους μυστικά, κι όπου οι καλές προθέσεις ακυρώνονται κάτω από το βάρος προηγούμενων σφαλμάτων ή ενοχών, πόσο μάλλον προηγούμενων εγκλημάτων.
Αντιπαθείς λεβεντο-γκάνγκστερ, ευαίσθητοι έφηβοι τσακισμένοι πριν την ώρα τους, γυναίκες με πάθος και πυγμή, πατεράδες αδύναμοι να επικοινωνήσουν με τους γιους τους, παιδιά κακοποιημένα ή αφημένα στην τύχη τους, φτωχοί που σνομπάρουν τους φτωχότερους αλλά δεν πρόκειται ποτέ να γίνουν γιάπις, άντρες που σμπαραλιάζονται παίρνοντας εκδίκηση – ο Λεχέιν δίνει φωνή σε μια βεντάλια λευκών Αμερικανών καταδικασμένων να παλεύουν μάταια με τη μοίρα τους.
Το «Σκοτεινό ποτάμι» είναι ένα θρίλερ που θυμίζει αρχαία τραγωδία, ένα μυθιστόρημα που σου σκίζει την καρδιά.
