Γιάννης Ευσταθιάδης: Λεπταισθησία και Λογική

Γιάννης Ευσταθιάδης: Λεπταισθησία και Λογική Facebook Twitter
Γιάννης Ευσταθιάδης. Επεξεργασία: Ατελιέ/ LIFO
0

1.

Επινοητικότητα. Σαν ένας Μπόρχες που έχει εγκατασταθεί σε ελληνικούς τόπους και τρόπους ή ένας Άρθουρ Κόναν Ντόιλ που αιφνιδίως άφησε την εγγλέζικη τσάκιση στη λογική του και υιοθέτησε μια πιο νουάρ οπτική, όχι στερημένη από χιούμορ, και όχι απομακρυσμένη από κάποιες ερωτοτροπίες με το τραγικό. Κυρίως, σαν ένας ποιητής της λεπταισθησίας – πολλάκις έχω μιλήσει για τους τρεις σωματοφύλακες και παίκτες/ρέκτες της λεπταισθησίας: τον Αχιλλέα Κυριακίδη, τον Κώστα Μαυρουδή και τον σημερινό μου καλεσμένο, τον Γιάννη Ευσταθιάδη (Αθήνα, 1946). Τα έργα τους, και των τριών, είναι πάντοτε καλώς συγκερασμένα, πλασμένα με σκακιστική ακρίβεια, με τρυφερή και πάντα έλλογη μεθοδικότητα. Στο Μαύρο Εκλεκτό (εκδ. Μελάνι), ο Ευσταθιάδης εμμένει στα γνωστά του μοτίβα, στις αναπάντεχες, αλλά πάντα ευπρόσδεκτες, ανατροπές των καταστάσεων, στις ξαφνικά εύφλεκτες στιγμές, σε μιαν αποστασιοποίηση από την οποία, πάντως, δεν λείπει η ζεστασιά, σε ένα λεκτικό θάμβος που ξέρει να συνδυάζεται με ένα ψυχικό θάλπος. Δεκατέσσερα διηγήματα στεγάζονται στο κομψό τομίδιο, δεκατέσσερα χτυπήματα ευφυΐας που κερδίζουν τους πάντες και τα πάντα, όπως το λεγόμενο «μαξιλαράκι του δεκατέσσερα» στο γνωστό χαρτοπαίγνιο. Διαβάζοντας το Μαύρο Εκλεκτό, μπαίνω στην αίθουσα με τα αλλεπάλληλα κάτοπτρα της επινοητικότητας που πολλαπλασιάζουν τις λέξεις, τις σελίδες, τις ιδέες.

2.

Συνειρμοί. Διαβάζουμε το «Μαύρο Κουτί» (σσ. 18-22) και μας καταπλήσσει όχι μόνον η ιδέα –το μαύρο κουτί του αεροσκάφους που φλέγεται και πέφτει στην Ινδονησία στις 26 Σεπτεμβρίου του 1997 δίνει τη θέση του στο μυαλό του πιλότου που ζει τις τελευταίες στιγμές της ζωής του– αλλά και η αψεγάδιαστη υλοποίηση της ιδέας: με έναν κοφτό, παραληρηματικό τρόπο, τίγκα στα cut-ups, όπως στην περίπτωση του έργου Οι τελευταίες λέξεις του Ντατς Σουλτς του Ουίλιαμ Μπάροουζ, ο Ευσταθιάδης μας μεταφέρει δυναμικά στον φλεγόμενο νου του κυβερνήτη που κατακλύζεται από απανωτές μνήμες: «Πάρτι. Cinzano soda. Ήχος του hammond. Ημίφως. Σ' αγαπώ. Κι εγώ σ' αγαπώ. Love, love me do. Oxford Aviation. Η καλύτερη σχολή του κόσμου. [...] Χαράματα και δειλινά. Χρόνια του ρόδου και χρόνια της φωτιάς. Όλα οικεία και όλα ξένα [...] Ήλιος. Ριπές φθινοπώρου. Καταιγίδα καλοκαιρινή. Χιόνι. Μέσα στα σύννεφα μια ομοιοκαταληξία για τη λύπη. Ίχνη αγάπης σαπισμένης [...] Μόνο στο απέραντο μπλε, σε μακρινούς αστέρες το βλέμμα σου αναπαύεται. Εκεί όπου δεν υπάρχει θλίψη ή στεναγμός, εκεί όπου θάλλει η χρυσαύγεια του μη χρόνου». Δυο λόγια για το τραγικό δυστύχημα που ενέπνευσε το διήγημα: στις 26 Σεπτεμβρίου 1997, η πτήση 152 της Garuda Indonesia Airlines ταξίδευε από την Τζακάρτα προς την πόλη Μεντάν. Κάνοντας την τελική προσέγγιση, ο πιλότος ζήτησε βοήθεια από το αεροδρόμιο του Μεντάν εξαιτίας της κακής ορατότητας που είχε λόγω των δασικών πυρκαγιών στην περιοχή. Οι πυρκαγιές είχαν προκαλέσει καθυστερήσεις και τρία αεροπλάνα ήδη περίμεναν για να προσγειωθούν, με τα δύο από αυτά να έχουν τον ίδιο αριθμό πτήσης! Αυτή η σύγχυση με τους αριθμούς αλλά και μια λάθος οδηγία του ελεγκτή εδάφους να στρίψει το αεροπλάνο δεξιά αντί για αριστερά ήταν αρκετά για να καταδικάσουν την πτήση 152. Το Airbus A300 συνετρίβη σε ορεινό έδαφος, σκοτώνοντας και τους 234 επιβάτες. Διαβάζοντας το Μαύρο Εκλεκτό, μπαίνω στο night-club των συνειρμών και ανακαλώ δύο κινηματογραφημένους θανάτους: αυτό στο Επάγγελμα Ρεπόρτερ του Μικελάντζελο Αντονιόνι και εκείνον στο Post Mortem του Πάμπλο Λαραΐν.

3.

Αντιστροφές. Θυμάμαι ένα παλαιότερο διήγημα του Ευσταθιάδη, όπου μια γυναίκα μονόχνοτη, καταβεβλημένη, με κότσο και παρουσιαστικό θεούσας, με ουλές από βασανιστήρια που υπέστη λόγω της συμμετοχής της στον αντιδικτατορικό αγώνα, τρώει την ίδια πάντα ώρα, καθημερινά, σε ένα μικρό, μουντό φαγάδικο, πάντα μόνη, πάντα αμίλητη, πάντα θαμπή. Αποδεικνύεται, με μιαν απρόσμενη αντιστροφή, ότι η γυναίκα αυτή βγάζει το ψωμί της αφήνοντας, πειστικότατα, αγκομαχητά/βογγητά/ουρλιαχτά ηδονής προορισμένα για την ηχητική μπάντα πορνοταινιών! Και στο «Εκλεκτό Μαύρο» απολαμβάνουμε τέτοιες αντιστροφές. Στο διήγημα «Rewind» (σσ. 32-41), ένα βίντεο που, φυσιολογικά, θα προκαλούσε ανεξέλεγκτες σκηνές απολύτως δικαιολογημένης ζήλιας και το αναπόφευκτο διαζύγιο, απεναντίας οδηγεί βαθμιαία σε μιαν ερωτική έξαρση. Στο «Επ' αμοιβή» (σσ. 42-46), ένα θρίλερ μπονζάι, το τέλος είναι τόσο ακαριαίο, που, αν πω λέξη γι' αυτό, θα πρόκειται για spoiler. Ο «Σιωπηλός Μάρτυυς» (σσ. 47-57) είναι μια αθηναϊκή εκδοχή της πασίγνωστης υπέροχης ταινίας του Άλφρεντ Χίτσκοκ. Στην «Τρίλια του Διαβόλου» (σσ. 65-74) ο Ευσταθιάδης παίζει πανέξυπνα με το νουάρ του Γιάννη Μαρή, κλείνοντας το μάτι σε όσους έχουν δει εκείνη την απίθανη ταινία με τον Βίνσεντ Πράις, τον μετρ του μακάβριου, στην οποία ένας αδιανόητα κακός ηθοποιός ξεπαστρεύει, και θάβει, τους κριτικούς που τον έχουν θάψει. Διαβάζοντας το Μαύρο Εκλεκτό, μπαίνω σε μια λονδρέζικη παμπ και συναντώ τον Τόμας ντε Κουίνσι, τον οποίο πείθω με αλλεπάλληλες μαλαγανιές να μου υπογράψει ένα αντίτυπο του περιλάλητου πονήματος Η απλή τέχνη του φόνου.



radiobookspotting.blogspot.gr

Βιβλίο
0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΕΠΕΞΕΡΓ. Παύλος Μεθενίτης «Αμανίτα μουσκάρια»

Το πίσω ράφι / Όταν μια ολόκληρη διμοιρία ανταρτών ξεκληρίστηκε από παραισθησιογόνα μανιτάρια

Στηριγμένο σε πραγματικά γεγονότα, το μυθιστόρημα «Αμανίτα μουσκάρια» του Παύλου Μεθενίτη εξερευνά το ζήτημα των ουσιών ως καταφύγιο αλλά και ως καταστροφή, και μας παρασύρει σ’ ένα ταξίδι ποτισμένο από την ελληνική πραγματικότητα, παραμονές της οικονομικής κρίσης.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Arsenale: Το πιο απρόσμενο βιβλιοπωλείο των Κυκλάδων φτιάχτηκε στην Ανάφη

Βιβλίο / Arsenale: Το πιο απρόσμενο βιβλιοπωλείο των Κυκλάδων φτιάχτηκε στην Ανάφη

Σε ένα νησί που μετρά λιγότερους από 300 μόνιμους κατοίκους, ένα παλιό καραβόσπιτο μεταμορφώθηκε σε ένα καταφύγιο πολιτισμού γεμάτο βιβλία, μουσικές και μικρούς θησαυρούς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Μαρκ Τουέιν, «Οι περιπέτειες του Χακ Φιν»

Το πίσω ράφι / Το μυθιστόρημα του Μαρκ Τουέιν που έθαψαν οι κριτικοί και το αποθέωσε ο Χέμινγουεϊ

Στις «Περιπέτειες του Χακ Φιν» ο Μαρκ Τουέιν έπλασε τον πιο ελεύθερο ήρωα της αμερικανικής λογοτεχνίας, που αρνήθηκε τους κανόνες της κοινωνίας του και ένωσε την τύχη του με έναν σκλάβο δραπέτη.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Ο Σάχης του Ιράν και η Αμερική που δεν μπορούσε να φανταστεί την ζωή χωρίς αυτόν

Βιβλίο / Ο Σάχης του Ιράν και η Αμερική που δεν μπορούσε να φανταστεί τη ζωή χωρίς αυτόν

Ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Βασιλεύς των Βασιλέων», όπως αποκαλούσε τον εαυτό του ο Ρεζά Παχλαβί, εστιάζει στις διαδοχικές κυβερνήσεις των ΗΠΑ που «αποδέχτηκαν πρόθυμα τις φαντασιώσεις του, τόσο για τον εαυτό του όσο και για τη χώρα του».
THE LIFO TEAM
Γωγώ Ατζολετάκη: «Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας δεν είναι “ληγμένα προϊόντα”»

Βιβλίο / Γωγώ Ατζολετάκη: «Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας δεν είναι “ληγμένα προϊόντα”»

Σταρ Ελλάς στα νιάτα της, διακρίθηκε ως ηθοποιός, θιασάρχης, ραδιοφωνική παραγωγός, δοκιμάστηκε επίσης στη συγγραφή έχοντας κυκλοφορήσει μέχρι τώρα επτά βιβλία μαζί με το πρόσφατο «Η τρίτη άνοιξη» (εκδ. Επίμετρο), που έδωσε και το έναυσμα γι’ αυτήν τη συνέντευξη.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
O Δημήτρης Γκιώνης, οι ένδοξες μέρες της «Ελευθεροτυπίας» και το σημερινό μιντιακό σούπερ μάρκετ

Οι Αθηναίοι / O Δημήτρης Γκιώνης, οι ένδοξες μέρες της «Ελευθεροτυπίας» και το σημερινό μιντιακό σούπερ μάρκετ

Ο 81χρονος δημοσιογράφος και συγγραφέας που για δεκαετίες διηύθηνε τις πολιτιστικές σελίδες της Ελευθεροτυπίας, αφηγείται τη συναρπαστική καριέρα του στη LiFO
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Κλαίρη Μιτσοτάκη: «Η αξιοπρέπεια και η φιλία είναι τα θεμέλια της ζωής μας»

Βιβλίο / Κλαίρη Μιτσοτάκη: «Η αξιοπρέπεια και η φιλία είναι τα θεμέλια της ζωής μας»

Η σπουδαία μεταφράστρια, που έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της δουλειάς της στον Μαρσέλ Προυστ, μας ξεναγεί στον πολύπλοκο κόσμο του και εκφράζει τον θυμό της για την πανταχού παρούσα απάτη της εποχής μας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Η αλήθεια για τον «Συνταγματάρχη» Πάρκερ, τον διαβόητο μάνατζερ του Έλβις Πρίσλεϊ

Βιβλίο / Η αλήθεια για τον «Συνταγματάρχη» Πάρκερ, τον διαβόητο μάνατζερ του Έλβις Πρίσλεϊ

Ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Ο Συνταγματάρχης και ο Βασιλιάς» εξερευνά τη συναρπαστική ζωή ενός ακούραστου κομπιναδόρου που προσπαθούσε απεγνωσμένα να ανακαλύψει εκ νέου τον εαυτό του.
THE LIFO TEAM
Γνώριζαν ή όχι οι Γερμανοί για τα εγκλήματα του Χίτλερ;

Βιβλίο / Γνώριζαν ή όχι οι Γερμανοί για τα εγκλήματα του Χίτλερ;

Πότε ακριβώς χάθηκε ο πόλεμος για τον Άξονα; Ποια ήταν η πιο σημαντική μάχη του πολέμου; Πόσο «συμμέτοχος» ήταν ο Γερμανικός λαός στο ολοκαύτωμα; Σ’ αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει μια νέα ογκώδης έκδοση με τίτλο «Η συνολική ιστορία του Β' Παγκοσμίου Πολέμου».
THE LIFO TEAM
Αudiobooks: Αντί να διαβάσεις το νέο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, το ακούς

Βιβλίο / Αudiobooks: Αντί να διαβάσεις το νέο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, το ακούς

Είναι νωρίς να πούμε πως αυτά τα ηχητικά λογοτεχνικά αρχεία μπορούν να αντικαταστήσουν το βιβλίο. Είναι όμως μια υπέροχη λύση για όσους θέλουν να διαβάσουν αλλά δεν έχουν χρόνο ή έχουν μπλοκάρει με το κανονικό διάβασμα.
ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ
«Στα τέσσερα»: Το πιο καυτό και αμφιλεγόμενο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού

Βιβλίο / «Στα τέσσερα»: Το πιο καυτό και αμφιλεγόμενο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού

«Κάποιες το λάτρεψαν, άλλες το σιχάθηκαν»: Το βιβλίο της Miranda July για την ερωτική περιπλάνηση μιας γυναίκας στη μέση ηλικία που χαρακτηρίστηκε ως «το πρώτο μεγάλο μυθιστόρημα για την περιεμμηνόπαυση», είναι η λογοτεχνική επιτυχία της χρονιάς.
THE LIFO TEAM