— Πώς αποφασίσατε να ανεβάσετε φέτος στην Επίδαυρο τον «Οιδίποδα επί Κολωνώ»;
Ποτέ δεν κυνήγησα τα έργα, πάντα με ενδιέφερε το ίδιο το θέατρο και η ζωντανή του παρουσία μέσα στην κοινότητα. Και οι ογδόντα έξι παραγωγές για των οποίων τη σκηνοθεσία είχα την ευθύνη αποτελούν βαγόνια στο ίδιο συρμό. Έρευνα, μαθητεία, επικοινωνία και εκμυστήρευση ήταν πάντα τα μότο μου. Πολλές φορές έχω δοκιμάσει δύο και περισσότερες σκηνοθετικές απόπειρες στο ίδιο έργο. Παρουσίασα τον Οιδίποδα επί Κολωνώ το '98, πάλι στην Επίδαυρο, με πολύ σημαντικό θίασο και επικεφαλής τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ. Το ταξίδι στον κόσμο της τραγωδίας είναι μια αναμέτρηση με το είδος και όχι η έμπνευση από το θέμα του εκάστοτε έργου. Παρ' όλα αυτά, έχω επιπλέον λόγους γι' αυτό το κείμενο. Τώρα, την εποχή της σύγχυσης και μετά από περιπέτειες με την υγεία μου, αλλά και με τον ερχομό των παιδιών μου, αγάπησα αυτό το έργο όχι για τα μυστικά του αλλά για τη διαύγειά του. Μου δίνει κουράγιο κι ελπίδα.
— Όταν προτείνατε το έργο στον Κώστα Καζάκο, θυμάστε ποια ήταν η πρώτη τους αντίδραση;
Με ρώτησε: «Τι ενδιαφέρον έχει ένας θυμωμένος άνθρωπος;». Απάντησα: «Τολμά να είναι δίκαιος. Η φυσική δικαιοσύνη απαιτεί να σταθείς έξω από τους ανθρώπινους νόμους γιατί κατοικεί στα βάθη της συνείδησης». Μου απάντησε: «Θέλει κουράγιο για να κατανοήσεις την ανθρώπινη μοίρα έξω από τον φόβο και ν' αποδεχτείς τη γήινη νομοτέλειά μας». Κι έτσι αρχίσαμε πριν από δύο χρόνια.
— Ποιος είναι για εσάς ο χαρακτήρας του Οιδίποδα;Πού και πώς τον συναντάμε στις μέρες μας;
Οι τραγωδίες αφορούν όλους τους ανθρώπους σε όλη τη γη, γιατί δεν χρειάζονται αντιστοιχίες με το παρόν. Είναι ο καθρέφτης όποιων τις παρουσιάζουν ή τις παρακολουθούν σε κάθε μέρος τη στιγμή που αυτές συμβαίνουν. Η ανθρώπινη διάνοια δεν έχει απαντήσει ακόμη στα ζητούμενα που τίθενται απ' αυτά τα κείμενα κι αυτό είναι πολύ γοητευτικό. Και η αναγνώριση της ανεπάρκειας είναι ζωοποιός και ελπιδοφόρα. Αυτή πλάθει το σήμερα και κάθε σήμερα. Ο χαρακτήρας του Οιδίποδα είναι η κάθε ανθρώπινη ύπαρξη που συνειδητοποιεί το σισύφειο δράμα της καθημερινότητας και βαδίζει με γαλήνη στο μοναδικό δραματικό γεγονός ενός βίου, την τελευτή του.
Το θέατρο συντελείται από τρεις αδιάρρηκτους πόλους που συνεργούν «τ' αυτά» την ώρα της παράστασης: το κείμενο, τους ηθοποιούς και το κοινό. Όσο υψηλότερης ποιότητας είναι αυτοί οι συντελεστές, τόσο η συνάντηση γίνεται εκλεκτότερη.
— Έχετε επιλέξει έναν θίασο αρίστων. Πόσο σημαντικό είναι αυτό για έναν σκηνοθέτη; Πόσο διευκολύνει το όραμά του;
Είναι αυτονόητο. Ο σκηνοθέτης είναι ένας συγγραφέας που γράφει με δανεικές λέξεις και κλεμμένα αισθήματα. Το θέατρο συντελείται από τρεις αδιάρρηκτους πόλους που συνεργούν «τ' αυτά» την ώρα της παράστασης: το κείμενο, τους ηθοποιούς και το κοινό. Όσο υψηλότερης ποιότητας είναι αυτοί οι συντελεστές, τόσο η συνάντηση γίνεται εκλεκτότερη. Η σκηνοθεσία πρέπει να αρκείται στον ρόλο μιας ευαίσθητης βελόνας που καταγράφει τις αυξομειώσεις των εντάσεων και ρυθμίζει τις διορθωτικές κινήσεις για την επίτευξη μεγαλύτερης απόλαυσης των συνεργούντων. Η τωρινή μου τύχη δεν εξαντλείται μόνο στην εμπιστοσύνη τόσων και τόσο σπουδαίων ηθοποιών αλλά και των τόσο σημαντικών συντελεστών που πρόσφεραν όλοι τα καλύτερα.
— Η μουσική έχει εξέχοντα ρόλο στην παράστασή σας. Πείτε μας δυο λόγια γι' αυτό.
Με τον Μίνωα Μάτσα έχουμε αρχίσει ένα κοινό ταξίδι εδώ και κάποια χρόνια. Είναι μια διαρκής συνομιλία πάνω στη σκηνική χρήση της μουσικής σε όλα τα είδη. Στην προκειμένη περίπτωση, βάλαμε ως στόχο να κατανοήσουμε πώς θα μπορούσε η μουσική να είναι προέκταση του δραματικού κειμένου σε μια αφηγηματική φόρμα. Από το υλικό που προέκυψε χρησιμοποιήσαμε μόνο ένα μέρος. Είναι ένα στοίχημα που μένει ακόμη ενεργό.
— Πώς είναι η συνεργασία σας με τον Κώστα Καζάκο;
Ο πιο σπουδαίος αθλητής αλλά και ο πρωτάρης την εποχή των προπονήσεων έχουν ένα «αντίπαλο», τον υπάλληλο που μεταφέρει και τοποθετεί τα εμπόδια. Ο αθλητής τρέχει τα απλά τετρακόσια μέτρα σε ικανοποιητικό χρόνο. Ο υπάλληλος τοποθετεί το πρώτο εμπόδιο και η επίδοση πέφτει. Σε λίγο όμως επανέρχεται, γιατί ο αθλητής κατέβαλε πιο μεγάλο κόπο. Ο υπάλληλος τοποθετεί το δεύτερο εμπόδιο και η επίδοση του αθλητή πέφτει ξανά. Επανέρχεται. Αυτό συμβαίνει συνέχεια μέχρι που ο υπάλληλος έχει γεμίσει όλο το στάδιο με εμπόδια και ο αθλητής αναγκάζεται να κάνει ένα άλμα τετρακοσίων μέτρων για να φτάσει στον τερματισμό με την ίδια θαυμαστή επίδοση. Έγινε το θαύμα που ζήταγε το απαιτητικό κοινό. Μέχρι τότε οι σχέσεις του αθλητή με τον υπάλληλο περνούν όλα τα στάδια της συνύπαρξης.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO
