Η Γαλήνη Χατζηπασχάλη παίζει στο έργο «Στο διπλανό δωμάτιο ή το έργο του δονητή» που ανεβαίνει στη σκηνή του θεάτρου Βρετάνια. Υποδύεται την Κάθριν, την πανέξυπνη σύζυγο του δρος Γκίβινγκς που ανακάλυψε τον ηλεκτρικό δονητή, θεραπεύοντας την «υστερία» των γυναικών του 19ου αιώνα. Ο αφοσιωμένος σύζυγος, ενώ θεραπεύει τις ασθενείς του, αδυνατεί να ικανοποιήσει τη γυναίκα του ή να συζητήσει μαζί της θέματα γύρω από το σεξ. Εκατόν πενήντα χρόνια αργότερα, πόσο ελεύθερα μπορούμε να κάνουμε μια συζήτηση για το σεξ και τη σεξουαλικότητα; Η ειλικρίνεια της Γαλήνης Χατζηπασχάλη στη συζήτησή μας είναι αποκαλυπτική.
— Παίζεις σε ένα έργο που μιλάει για τη γυναικεία σεξουαλικότητα. Η συζήτηση για το σεξ και τη σεξουαλικότητα μιας γυναίκας γύρω στα σαράντα που είναι και μητέρα και ζει σε μια κοινωνία που έχει πολλά στερεότυπα και προσδοκίες από αυτή μπορεί να είναι πολύ περίπλοκη, οπότε ας μιλήσουμε αρχικά για το έργο, που αφορά τη γνωριμία με τον δονητή.
Ακόμα και σήμερα το να μιλάς ανοιχτά για το σεξ είναι ταμπού, δεν το συζητώ. Βεβαίως, έχει ένα γούστο όλο αυτό για μένα, γιατί δεν έχω μεγάλη έχθρα με τα ταμπού, αφού με βοηθάνε στην τέχνη μου. Η τέχνη ασχολείται με τα ταμπού και κάπως μου αρέσει που υπάρχουν, αλλιώς δεν θα υπήρχε τόση τέχνη. Πάντως, αν μπορούσα να διαλέξω, θα μιλούσα περισσότερο για τη σεξουαλικότητα παρά για το σεξ. Επίσης, δεν μιλάμε για σεξουαλικά βοηθήματα –κι αυτό είναι ταμπού– κι ας πουλιούνται εκατομμύρια δονητές. Αντιθέτως, μιλάμε πολύ για το σεξ, ίσως περισσότερο απ’ όσο κάνουμε.
«Υπάρχουν γύρω μας τρομερές καταστάσεις και καταπίεση που δεν πρέπει να αγνοούμε, αλλά ακόμα και σε αυτές τις δραματικές περιπτώσεις διακρίνεις στο βλέμμα της γυναίκας ότι ξέρει πως δεν είναι έρμαιο και δεν σταματάει να παλεύει. Νομίζω ότι η γυναίκα σήμερα δύσκολα εγκαταλείπει».
— Πάντως, υπάρχει μια μυστικοπάθεια. Π.χ. οι άντρες πολύ πιο εύκολα μιλούν για την αυτοϊκανοποίηση απ’ όσο οι γυναίκες, ακόμα και σήμερα.
Συμφωνώ. Η γυναίκα έχει το μεγάλο ατού ότι δημιουργεί ζωή, εκείνη οδηγεί, ο άντρας ακολουθεί, αυτή είναι η μεγάλη αλήθεια. Έτσι, για να την αντέξουν, τη φορτώνουν με πολλά στερεότυπα. Βέβαια, παρ’ όλα αυτά, παρ’ όλα τα «δεν» που της έλεγαν κάποτε («δεν θα λέμε τι έχεις από κάτω σου», «δεν θα ακουμπάς το πιπί σου»), εκείνη συνεχίζει να κάνει το μεγάλο βήμα, η ζωή συνεχίζεται μόνο μέσω αυτής.
— Η συζήτησή για τη σεξουαλικότητα και το σεξ γίνεται ή αποφεύγεται; Εννοώ με φίλες και με τον σύντροφο.
Εγώ συζητάω αρκετά γι’ αυτό το θέμα. Είμαι χαρούμενη που την κάνουμε και δημοσίως αυτήν τη συζήτηση γιατί, κακά τα ψέματα, έχουμε υποστεί μεγάλη πίεση ως έφηβες ή νέες γυναίκες που η σεξουαλικότητά τους έπρεπε να είναι κρυμμένη. Ήμασταν φοβισμένες, οι άντρες ήταν πάντα πιο άνετοι σε αυτό το θέμα. Πιστεύω, και δεν το λέω σαν να ανακάλυψα την Αμερική, ότι όσο μιλάς γι’ αυτό παύει να είναι μυστικό και να το κρατάς μέσα σου, παύει να είναι τραύμα. Για μένα ο τρόπος για να ξεπεράσεις αυτό το τραύμα είναι να μιλάς στην καθημερινότητα, είτε με ψυχολόγους είτε με φίλους. Όσο μιλάς και σκέφτεσαι πράγματα τα οποία φοβόσουν να πεις παλιότερα, σταματάς να τα σκέφτεσαι ως κάρμα. Εγώ ιδανικά θα ήθελα να φτάσω σε μια ηλικία που να αποκαθηλώσω και τα στερεότυπα για το σεξ στην τρίτη ηλικία. Μιλάω θεωρητικά, αλλά θα με ενδιέφερε.
— Στην τρίτη ηλικία η συζήτηση γύρω από το σεξ είναι ταμπού, ειδικά οι γυναίκες μοιάζουν να μην έχουν κανένα δικαίωμα.
Αυτό ισχύει ειδικά για τις γυναίκες. Ο 70άρης μπορεί να παντρευτεί και να κάνει παιδιά, μια γυναίκα στην τρίτη ηλικία είναι ταμπού να φλερτάρει, να κάνει μια σχέση ή να χαίρεται το σεξ.
Είναι σαν να γυρνάμε πίσω στον χρόνο. Ακόμα και τα παιδιά τους ντρέπονται, λένε «η μαμά μου έχει γκόμενο;» Ενώ σε άλλες χώρες, βόρειες ας πούμε, δεν υπάρχει αυτή η σφιχτή έννοια των ρόλων, π.χ. δεν είσαι μόνο γιαγιά. Σαν να χαλαρώνουν οι άνθρωποι, βλέπεις διαφορετικές συμπεριφορές.
— Πώς αισθάνεσαι για τη σεξουαλικότητά σου εσύ, μια γυναίκα λίγο μετά τα σαράντα, με τη συζήτηση που υπάρχει για τις αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα, στη σεξουαλική επιθυμία όταν μεγαλώνεις;
Η σεξουαλικότητα πιστεύω πως είναι ένα μεγάλο δώρο που προσφέρεται στη γυναίκα και στον άντρα και όσο μεγαλώνεις μπορείς ευτυχώς να παραδίνεσαι πιο εύκολα σε αυτό. Γιατί τα νιάτα έχουν μεγάλη χαρά και ομορφιά, αλλά και το γήρας, όταν έρχεται, έχει μια σοφία και μια αποδοχή των πραγμάτων, άρα και μια παράδοση. Πιστεύω ότι οι μεγαλύτεροι άνθρωποι, οι ενήλικες, μπορούν πιο εύκολα να αφεθούν σε αυτό που λέγεται σεξουαλικότητα, που για μένα σημαίνει ανάγκη για επιβίωση και ζωή. Άλλοι είναι πιο άνετοι, άλλοι πιο σφιγμένοι, αλλά έχει σημασία και πώς έχει λειτουργήσει μέχρι τώρα και το σώμα σου. Προσωπικά, λαμβάνω υπόψη ότι το σώμα μου έχει γεννήσει.
— Δηλαδή τι ψάχνεις σε σχέση με τη σεξουαλικότητα όσο μεγαλώνεις;
Όπως ψάχνεις έναν εαυτό, τον εαυτό σου, ειδικά αν είσαι καλλιτεχνική φύση, ψάχνεις και τι θέλεις να είσαι. Κάπου εκεί έρχεται και η σεξουαλικότητα και αυτό που θέλεις, αυτό που είσαι. Σου το λέει τελικά το σώμα σου, όχι το μυαλό. Το κορμί σου σε οδηγεί και η ορμόνη, που είναι ο μεγάλος οδηγητής της ανθρωπότητας.
— Πιστεύεις ότι υπάρχουν κοινωνικές πιέσεις, στερεότυπα και προσδοκίες που υπηρετεί μια γυναίκα;
Ναι, αλλά όσο και να τα υπηρετεί, ξέρει και τον τρόπο να τα τσεκουρώνει όταν χρειαστεί, καθεμιά προσπαθεί να το κάνει. Υπάρχουν γύρω μας τρομερές καταστάσεις και καταπίεση που δεν πρέπει να αγνοούμε, αλλά ακόμα και σε αυτές τις δραματικές περιπτώσεις διακρίνεις στο βλέμμα της γυναίκας ότι ξέρει πως δεν είναι έρμαιο και δεν σταματάει να παλεύει. Νομίζω ότι η γυναίκα σήμερα δύσκολα εγκαταλείπει.
— Εσύ, ως ηθοποιός, δεν έχεις μια έξτρα ανησυχία για τη σεξουαλικότητά σου σε σχέση μ’ εμένα, για παράδειγμα, που δεν δείχνω το σώμα μου, δεν παίζω με αυτό, δεν εκθέτω τον εαυτό μου ή το κάνω όποτε θέλω;
Ναι, έχω. Όχι όσον αφορά το κλισέ να είμαι αδύνατη, να είμαι όμορφη, να βάφω τα μαλλιά μου. Με ενδιαφέρει τη σχέση μου με τη σεξουαλικότητά μου να μπορώ να τη φανερώνω σκηνικά. Γιατί αυτή η σχέση βρίσκεται στην ουσία του πράγματος που κάνω, είναι τρομερά αναγνωρίσιμη από όλους και τον καθένα θεατή χωριστά, όσο διαφορετικά και να σκέφτεται. Είναι μαγικό όταν ένας ηθοποιός παίζει ορμονικά. Πιστεύω απόλυτα ότι η σεξουαλικότητα είναι το πρώτο χαρακτηριστικό της σκηνικής τέχνης και ότι αυτή η ανάγκη να εκθέσουμε και τη σεξουαλικότητά μας μάς έκανε να αντιληφθούμε αυτόν τον κόσμο, προτού τον δούμε πνευματικά, προτού ασχοληθούμε με τον Σαίξπηρ.
— Εσύ ποιες αλλαγές έχεις δει αφότου έγινες μητέρα; Έχεις τρία παιδιά, ωράρια τρελά, τι γίνεται με το σεξ;
Υπάρχει ένα όμορφο εμπόδιο. Είναι συγκεκριμένες οι ώρες που πρέπει να συνευρεθείς με τον άλλον, έχεις κανονικό ωράριο. Αυτό μπορεί να σου τη βιδώνει κάποια στιγμή, αλλά έχει και φοβερό γούστο. Εξάλλου, από τότε που οι άνθρωποι ζούσαν στις σπηλιές όλοι μαζί έβρισκαν τον τρόπο. Είναι φυσικό, είναι και ζωτικό και ονειρικό μαζί νομίζω.
— Τα παιδιά έρχονται στις παραστάσεις σου; Τι λένε; Ενοχλούνται κάποιες φορές;
Τα παιδιά μου είναι 12, 9 και 5. Ιδιαίτερα ο Νίκος και η Κατερίνα τα βλέπουν όλα, δεν με απασχόλησε ποτέ το να μη με δουν – ο Αιμίλιος είναι πιο μικρός. Μου αρέσει να βλέπουν όχι τη μάνα τους αλλά αυτή την υπερβολή του θεάτρου ως τέχνη άλλοτε υψηλή άλλοτε διασκεδαστική· μου αρέσει να συνδέονται με αυτό και δεν έχω νιώσει ποτέ ότι τα φέρνω σε δύσκολη θέση. Δεν είναι όλα να τα παίρνουμε τοις μετρητοίς ή πολύ σοβαρά. Ας πούμε, η Κατερίνα, όταν είδε αυτή την παράσταση, επειδή ρίχνουμε και μερικά φιλιά, μου λέει «φέρε το τηλέφωνο»· πήρε τον μπαμπά της και είπε «το έχεις δει εσύ αυτό;».
— Μου έχεις πει ότι θα ήθελες και πέντε και έξι παιδιά. Είσαι εξαίρεση, μάλλον η μόνη που γνωρίζω.
Κοίταξε, εγώ θα ήθελα να έχω και πιο πολλά παιδιά γιατί πιστεύω ότι θα ένιωθα πιο ελεύθερη. Ένα κακό στην εποχή μας, γιατί συνήθως μιλάμε για παλιά κακά, είναι ότι ζούμε έτσι που δεν θέλουμε να χάσουμε τίποτε από τη ζωή τους. Είναι μια νέα αγωνία αυτή να είμαστε παρόντες, μη χάσουμε στιγμή. Για να μην παρεξηγηθώ, θα πω ένα παράδειγμα: ποιον να προλάβω να διαβάσω; Ας διαβάσουν μόνα τους. Έτσι χειραφετούνται. Πιστεύω πως τα παιδιά, αν κάνεις εσύ αυτό που θέλεις, μέσα από σένα θα βρουν κι εκείνα αυτό που θέλουν. Γιατί αν δεν κάνεις αυτό που θέλεις αλλά κάτι που νομίζεις ότι θέλουν τα παιδιά θα τη χάσεις την μπάλα και θα χαθούν κι αυτά, γιατί μια ζωή θα προσπαθούν να κάνουν αυτό που εσύ ήθελες και δεν το έκανες. Είναι πιο δύσκολο, νομίζω, να έχεις ένα παιδί.
— Μεγαλώνοντας, βλέπεις να υπάρχουν μεγαλύτερες δυσκολίες που σχετίζονται με τη σεξουαλικότητα μιας γυναίκας;
Κοίταξε, αν έχεις τεκνοποιήσει επιτρέπεις πολύ λιγότερο στην κοινωνία να καθορίσει το πώς είσαι. Έχεις κάπως ισχυροποιήσει τη θέση σου σχετικά με τη σεξουαλικότητα, γνωρίζεις το κορμί σου και μπορείς να το διαθέτεις όπως θέλεις, ακόμα και αν έχεις κλείσει το κεφάλαιο σεξουαλικότητα και ασχολείσαι μόνο με τα παιδιά σου – δικαίωμά σου και αυτό. Ο καθένας τραβάει έναν δρόμο μοναχικό σε αυτό, δεν γίνεται με παρέα. Αλλά οι γυναίκες μιλάμε πολύ περισσότερο από τους άντρες για τη σεξουαλικότητα κι αυτό είναι και κάτι που μας ενώνει. Μπορούμε να πούμε τα πάντα γι’ αυτό το ζήτημα και στα σοβαρά και αστεία.
— Τι πιστεύεις ότι αλλάζει στη σεξουαλικότητα πριν από την εμμηνόπαυση;
Η γυναίκα, όσο μεγαλώνει και πλησιάζει στην εμμηνόπαυση, νιώθω ότι έχει μεγαλύτερη ανάγκη να εκφράσει τη σεξουαλικότητά της, θέλει να νιώσει ζωντανή, είναι θέμα του κορμιού αυτό και όχι του μυαλού, γιατί ξέρει ότι οδεύει στο τέλος ενός μεγάλου κύκλου και στην αρχή ενός άλλου. Σε αυτή την ηλικία, μετά τα σαράντα συνήθως, αν υποθέσουμε ότι περίπου τότε ξεκινά αυτή η διαδικασία, σώμα και το μυαλό τραντάζονται και ζητάνε περισσότερα πράγματα. Πιστεύω ότι αυτό είναι κάτι πολύ κοινό, οι γυναίκες σε αυτή την ηλικία είμαστε και κάπως πιο ποθητές γιατί ζητάμε, έχουμε μια εμπειρία, λιγότερο φόβο.
— Σχετίζονται οι πλαστικές επεμβάσεις με τη σεξουαλικότητα;
Θα μου άρεσε να παραδοθώ στο γήρας, αλλά με κάποιο φρένο. Εμένα δεν με τρομάζει το να κάνεις κάτι, με ανησυχεί το πανομοιότυπο, αυτό που βλέπουμε σε μεγαλύτερες γυναίκες, ότι αγαλματοποιείσαι, ότι χάνεται κάπως η προσωπικότητά σου, αλλά πιστεύω ότι η επιστήμη θα βρει τρόπο κάπως να το τακτοποιήσει, είμαστε πολύ στην αρχή. Το να μην έχεις έκφραση είναι κάτι αποκρουστικό και το έχουμε κάπως αποδεχτεί ως δεδομένο – αυτό με ανησυχεί. Στο θέατρο νομίζω ότι είναι σοβαρό, δεν είναι ωραίο καθόλου. Οι πλαστικές δεν σε κάνουν σέξι, αυτό το έχεις μέσα σου, το αισθάνεσαι.
— Πόσο ρόλο πιστεύεις ότι παίζουν η ανατροφή μας και οι εμπειρίες μας σε αυτό που αποκαλούμε σεξουαλικότητα;
Σίγουρα ο τρόπος που μεγάλωσες παίζει τον κυριότερο. Η εμπειρία έχει μεγάλη σημασία γιατί όσο αφήνεις αυτό το σώμα να παραδοθεί σε σωστά, σε λάθη, τόσο σου μιλάει, οπότε κάνεις αυτό το δώρο στον εαυτό σου, να μη βασανίζεις μόνο το μυαλό αλλά να ακούς και το σώμα.
— Εσύ προφανώς θα προετοιμάσεις το παιδί σου, αλλά αυτό δεν είναι κάτι που συνέβη μ’ εμάς, στις δικές μας γενιές. Κανένας δεν μας είπε ότι το σεξ είναι κάτι φυσικό, κάτι ζωντανό, ο καθένας ανακάλυπτε μόνος του τι του αρέσει, και με μεγάλα ζόρια πολλές φορές.
Ενώ στα παιδιά μας μαθαίνουμε άλλα πράγματα, π.χ. να περπατάνε, σε αυτό νιώθω ότι είμαστε σαν πρόβατα. Εμείς κινούμασταν χειρότερα από ζώα σε αυτό το πέλαγος της σεξουαλικότητας. Η προετοιμασία, που δεν έγινε σ’ εμάς, νομίζω ότι είναι αναγκαία, ώστε το παιδί να ξέρει τι να περιμένει. Δεν θέλω να το «καθοδηγήσω», αλλά αν δεις στο μάτι του την ανησυχία, δεν μπορείς παρά να του δώσεις όσα χρειάζεται, όπως του δίνεις φαγητό ή άλλες επιλογές, για να αποφασίσει αυτό που θέλει και αυτό με το οποίο θα νιώσει ασφάλεια.
— Έχεις σκεφτεί την περίπτωση το παιδί σου να είναι γκέι;
Το έχω σκεφτεί, το έχουμε συζητήσει και με τον Πάνο. Τι έγινε δηλαδή; Κάποτε, όταν οι γονείς το ανακάλυπταν μετά από χρόνια, έλεγαν «παιδί μου είναι, το αγαπώ». Εμείς το λέμε εξαρχής, αγαπάμε τα παιδιά μας, άρα πόσο θέμα μπορεί να είναι; Ότι θα το ενοχλήσουν στο σχολείο; Αυτό μπορεί να συμβεί και για άλλα θέματα. Μόνο όταν το ελαφραίνεις κυλάει και πιο εύκολα η ζωή. Γιατί έχουμε δει δράματα φοβερά γύρω μας. Από την πλευρά μου, όσο γίνεται θα τους λέω ότι δεν είναι δράμα. Είναι δικό μου παιδί, εγώ έχω την ευθύνη του και θέλω να υπάρχει με τον τρόπο που εκείνο θέλει, να εκφράζεται σεξουαλικά όπως θέλει, και να αγαπιέται – όπως θέλω κι εγώ.
Βρείτε περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση «Στο διπλανό δωμάτιο ή το έργο του δονητή» εδώ.
