Συνεχίζονται και ολοκληρώνονται οι εκδηλώσεις για την επέτειο των εκατό χρόνων από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας, με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών να παρουσιάζει δύο γκαλά και μία σημαντική έκθεση.
Στις 24 Σεπτεμβρίου με τη σύμπραξη της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών η Ρωσίδα σοπράνο Έλενα Στίκινα και ο Έλληνας βαρύτονος Δημήτρης Πλατανιάς θα τραγουδήσουν αγαπημένες άριες της ρομαντικής ιταλικής όπερας με έμφαση στον Τζιουζέπε Βέρντι, ενώ στις 3 Δεκεμβρίου η Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών θα συνοδεύσει τη διάσημη υψίφωνο Ερμονέλα Γιάχο και τον διακεκριμένο τενόρο Τσαρλς Καστρονόβο.
Τη μουσική διεύθυνση και στα δύο οπερατικά γκαλά έχει αναλάβει ο Λουκάς Καρυτινός. Συγχρόνως, στις 3 Δεκεμβρίου εγκαινιάζεται η μεγάλη έκθεση «Καληνύχτα, σας αγαπώ: 100 χρόνια από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας» σε επιμέλεια της Λίλης Πεζανού, η οποία θα διαρκέσει έως τις 30 Ιανουαρίου 2024. Θα περιλαμβάνει αντικείμενα από τις συλλογές του Νίκου Χαραλαμπόπουλου, του Μουσείου Τσαρούχη, του Διονύση Φωτόπουλου και άλλων συλλεκτών.
Τα πρωτότυπα καλλιτεχνικά έργα δίνουν πρόσβαση σε ιστορίες και στάσεις που έχουν αποσιωπηθεί ή παραλειφθεί από το κυρίαρχο αφήγημα, προσφέροντας μια ευκαιρία επανεξέτασης του μύθου της Κάλλας, διατηρώντας πάντα αναλλοίωτη την καλλιτεχνική προσφορά της.
Η Εθνική Λυρική Σκηνή και το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος παρουσιάζουν το δεύτερο μέρος της έκθεσης «UNBOXING CALLAS: Μια αρχειακή εξερεύνηση στη Συλλογή Πυρομάλλη και το αρχείο της ΕΛΣ» από τις 26 Νοεμβρίου έως τον Ιανουάριο του 2024 στον 2ο όροφο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος – ΚΠΙΣΝ. Η επιμέλεια είναι του Βασίλη Ζηδιανάκη και συμμετέχουν οι εικαστικοί Μαρία Βαρελά, Παναγιώτης Ευαγγελίδης, Πέτρος Ευσταθιάδης, Χρυσάνθη Κουμιανάκη, Ελευθερία Κοτζάκη, Αριστείδης Λάππας, Αγγελική Μπόζου, Λυκούργος Πορφύρης, Αντιγόνη Τσαγκαροπούλου και Αλέξης Φιδετζής.
Η έκθεση εμπνέεται από προσωπικές ιστορίες, μνήμες και αρχειακά αντικείμενα αλλά και από συλλογές που αποκτήθηκαν πρόσφατα, όπως το αρχείο του συλλέκτη Δημήτρη Πυρομάλλη για την τέχνη και τη ζωή της Μαρίας Κάλλας, το φωτογραφικό αρχείο του Κλεισθένη Δασκαλάκου αλλά και το μοναδικό υλικό από το Αρχείο Κατίνας Παξινού και Αλέξη Μινωτή –παραχώρηση του ΜΙΕΤ-ΕΛΙΑ–, καθώς επίσης και υλικό από το Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.
Μια επιτελεστική έκθεση αρχειακού υλικού, με το σύνολο της συλλογής να παρουσιάζεται σε μεγάλα τραπέζια εργασίας σαν ένα μεγάλο εργαστήριο όπου ερευνητές και καλλιτέχνες δουλεύουν πάνω σε αυτό το αρχείο· το ταξινομούν, το συντηρούν, το καταγράφουν, το αρχειοθετούν και επανερμηνεύουν τα τεκμήριά του. Τα πρωτότυπα καλλιτεχνικά έργα δίνουν πρόσβαση σε ιστορίες και στάσεις που έχουν αποσιωπηθεί ή παραλειφθεί από το κυρίαρχο αφήγημα, προσφέροντας μια ευκαιρία επανεξέτασης του μύθου της Κάλλας, διατηρώντας πάντα αναλλοίωτη την καλλιτεχνική προσφορά της.
Στις 2 Δεκεμβρίου 2023, ημέρα που συμπληρώνονται τα 100 χρόνια από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας, θα κάνει πρεμιέρα στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος ένα νέο ντοκιμαντέρ για την κορυφαία υψίφωνο του 20ού αιώνα, η οποία έκανε τα πρώτα σημαντικά βήματα της σταδιοδρομίας της στην Ελλάδα. Το ντοκιμαντέρ του Βασίλη Λούρα «Μαίρη, Μαριάνα, Μαρία – Τα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας», μια συμπαραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής με την εταιρεία παραγωγής ESCAPE, εστιάζει στα χρόνια κατά τα οποία έλαβε την καλλιτεχνική της μόρφωση και ερμήνευσε τους πρώτους της ρόλους στη Λυρική Σκηνή (1937-1945), καθώς επίσης και στις τρεις μεταγενέστερες εμφανίσεις της στο Ηρώδειο (1957) με το Φεστιβάλ Αθηνών και στην Επίδαυρο (1960 και 1961) με την Εθνική Λυρική Σκηνή.
Μέσα από αρχειακό υλικό, συνεντεύξεις συναδέλφων της, ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα, αλλά και από μεταγενέστερες συνεντεύξεις της ίδιας της Κάλλας, το ντοκιμαντέρ επιχειρεί να συγκεντρώσει από κάθε δυνατή πηγή θραύσματα πληροφοριών και τα στοιχεία εκείνα που θα τεκμηριώσουν, θα διηγηθούν και θα φωτίσουν την πιο άγνωστη –αλλά και ταυτόχρονα τόσο καθοριστική για τη μετέπειτα πορεία της– περίοδο της ζωής της Κάλλας, η οποία έχει υποβαθμιστεί ή ακόμα και αγνοηθεί στις δεκάδες απόπειρες βιογραφίας της.
Το Δημοτικό Μουσικό Θέατρο Ολύμπια-«Μαρία Κάλλας» θα ολοκληρώσει το επετειακό αφιέρωμα του 2023 στη Μαρία Κάλλας στις 14 Οκτωβρίου με την παρουσίαση σε συναυλιακή μορφή της όπερας του Βιτσέντζο Μπελίνι «I puritani», έργο με το οποίο η Κάλλας θριάμβευσε το 1949 στη Βενετία χάρη στην ιδιοφυή προσέγγιση του εύθραυστου χαρακτήρα της Ελβίρα, σφραγίζοντας έτσι την απόλυτη κυριαρχία της στο ιταλικό bel canto. Τους πρωταγωνιστικούς ρόλους θα ερμηνεύσουν σημαντικοί τραγουδιστές όπως ο Αμερικανός τενόρος John Osborn και η σοπράνο Χριστίνα Πουλίτση, ενώ την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών θα διευθύνει ο Γάλλος αρχιμουσικός Alphonse Cemin.
Στις 21 Σεπτεμβρίου το Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών & Μουσικής Β&Μ Θεοχαράκη παρουσιάσε τη «Συμμετοχική Όπερα: 100 χρόνια Μαρία Κάλλας» σε επιμέλεια και υλοποίηση της Κάτιας Πάσχου. Πρόκειται για την πρώτη εκδήλωση του «Κύκλου Μαρία Κάλλας» με επίτιμο προσκεκλημένο τον τενόρο Δημήτρη Σιγαλό και τον Μανώλη Παπασηφάκη στο πιάνο. Ακολουθεί μια σειρά μουσικών αναλογιών σε επιμέλεια Μάγδας Μαυρογιάννη. Το πρώτο στις 12 Οκτωβρίου έχει τίτλο «… στο ντιβάνι, Elvira de Hidalgo, ο φύλακας άγγελος της Μαρίας». Η Μάγδα Μαυρογιάννη, η οποία υπογράφει και τα κείμενα, θα διηγηθεί ως Elvira de Hidalgo τη μοναδική σχέση των δύο, ενώ η ψυχολόγος Αιμιλία Διακοπούλου θα αναλύσει τις ιδιαιτερότητες αυτής της σχέσης. Θα συμμετάσχει μουσικά φυτώριο νέων τραγουδιστών στο αναλόγιο με τη συνοδεία πιάνου του Δημήτρη Γιάκα.
Την 1 Νοεμβρίου ο κύκλος συνεχίζεται με το αναλόγιο «… στο ντιβάνι, Μέσα από τα μάτια της αδελφής της», βασισμένο στη σχέση και τη ζωή των δύο αδελφών, Μαρίας και Τζάκυ Καλογεροπούλου, και στη δύσκολη σχέση που είχαν μεταξύ τους ενώ η σοπράνο Βασιλική Καραγιάννη και ο βαρύτονος Χάρης Ανδριανός θα ερμηνεύσουν γνωστές άριες που τραγούδησε στην καριέρα της η μεγάλη ντίβα συνοδευμένοι στο πιάνο από τον Δημήτρη Γιάκα.
Στις 16 Νοεμβρίου με το «… στο ντιβάνι, Μαρία Κάλλας – Ειρήνη Παπά» η Μάγδα Μαυρογιάννη θα παραθέσει τη ζωή, τις συμπτώσεις και το φως της Μαρίας και της Ειρήνης. Το μουσικό ρεπερτόριο θα ερμηνεύσουν οι λυρικές τραγουδίστριες Μαρία Μητσοπούλου και Αιμιλία Διακοπούλου με τον Δημήτρη Γιάκα και ο Φώτης Παπαθανασίου θα μιλήσει για την προσωπική του φίλη, Ειρήνη Παπά.
Το τελευταίο αναλόγιο στις 23 Νοεμβρίου αφορά τη σχέση της Κάλλας με τον Αριστοτέλη Ωνάση.
