Μαρία Μαγδαληνή: Μύθοι, αμαρτίες, ψέματα και αλήθειες ηλικίας 21 αιώνων Facebook Twitter
Εl Greco, Magdalena Penitente, 1580 - 1585 μ.Χ.

Μαρία Μαγδαληνή: Μύθοι, αμαρτίες, ψέματα και αλήθειες ηλικίας 21 αιώνων

0

Περισσότερο από όλες τις γυναικείες φιγούρες δίπλα στην εικόνα του Ιησού, η Μαρία Μαγδαληνή είναι η πιο αινιγματική, αμφιλεγόμενη, «διάσημη», με τον μύθο γύρω από το πρόσωπό της να φτάνει μέχρι τον Κώδικα ντα Βίντσι και την ιστορία του Δυτικού Πολιτισμού να συνοψίζεται συχνά στη σχέση με τη λατρεία της. Για πολλούς αιώνες υπήρξε η πιο ιερή φιγούρα που ενσάρκωνε όχι μόνο τη χριστιανική αφοσίωση αλλά και την έννοια της μετάνοιας.

Μαθήτρια του Χριστού, πόρνη την οποία έσωσε ο Ιησούς από τον λιθοβολισμό, μετανοημένη γυναίκα που τον ακολούθησε, γυναίκα που έπλυνε τα πόδια του Ιησού με τα δάκρυά της και τα σκούπισε με τα μαλλιά της, αυτή που βρέθηκε δίπλα του μέχρι τις τελευταίες στιγμές της επίγειας ζωής του και μια από αυτές που θρήνησαν στον τάφο του, η Μαρία Μαγδαληνή συκοφαντήθηκε όσο λίγες άλλες γυναίκες που αναφέρονται στις γραφές με την αλήθεια να απέχει αρκετές φορές από αυτές τις θεωρίες και δοξασίες. Από την Καινή Διαθήκη μπορεί να συμπεράνει κάποιος ότι ανήκε στον κύκλο των ακολούθων του Ιησού σε όλη την πορεία του μέχρι τα θεία Πάθη.

Η Μαρία γεννήθηκε στα Μάγδαλα, μια μικρή πόλη, ένα ψαροχώρι στα δυτικά της Λίμνης Γεννησαρέτ και νότια της πεδιάδας της Γαλιλαίας, στη Ρωμαϊκή Ιουδαία, απ' όπου και απέκτησε το προσωνύμιο της.

Αναφέρεται ονομαστικά δώδεκα φορές στα κανονικά Ευαγγέλια, περισσότερο από τους περισσότερους αποστόλους και περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη γυναίκα, εκτός από την οικογένεια του Ιησού.

Σε πολλές χριστιανικές παραδόσεις η Μαγδαληνή αναφέρεται ως απόστολος ανάμεσα στους αποστόλους και είναι κεντρική προσωπικότητα σε μεταγενέστερα γραπτά που την απεικονίζουν ως την πιο αγαπητή μαθήτρια του Ιησού και τη μοναδική που πραγματικά κατανόησε τις διδαχές του.

Ο ευαγγελιστής Λουκάς αναφέρει ότι ήταν μια γυναίκα που ταξίδεψε και υποστήριξε οικονομικά τον Ιησού στη διακονία του «από τους πόρους της», υποδεικνύοντας ότι ήταν πιθανώς σχετικά πλούσια, ενώ στο ίδιο απόσπασμα αναφέρεται ότι από την Μαγδαληνή είχαν απομακρυνθεί επτά δαίμονες, κάτι που επαναλαμβάνει ο ευαγγελιστής Μάρκος.

Και τα τέσσερα Ευαγγέλια την ταυτίζουν ως μέλος μιας ευρύτερης ομάδας γυναικών που περιλαμβάνει τη μητέρα του Ιησού, ως την πρώτη που μαρτυρά τον άδειο τάφο και την πρώτη που μαρτυρά την ανάσταση του Ιησού.

Σε πολλές χριστιανικές παραδόσεις η Μαγδαληνή αναφέρεται ως απόστολος ανάμεσα στους αποστόλους και είναι κεντρική προσωπικότητα σε μεταγενέστερα γραπτά που την απεικονίζουν ως την πιο αγαπητή μαθήτρια του Ιησού και τη μοναδική που πραγματικά κατανόησε τις διδαχές του. Αυτά αναφέρονται κυρίως στα ευαγγέλια των Γνωστικών, μιας πρωτοχριστιανικής σέκτας που κυνηγήθηκε από την επίσημη Εκκλησία και δίνουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα του Ιησού Χριστού και των διδασκαλιών του απ' αυτήν που γνωρίζουμε από την Καινή Διαθήκη.

Από το Κατά Μαριάμ, το Κατά Θωμάν, το Κατά Φίλιππον, το Πίστις Σοφία, η Υπόστασις των Αρχόντων, αντλούμε μια εντελώς διαφορετική εικόνα, ενώ περιγράφεται ότι η εγγύτητα της Μαρίας Μαγδαληνής με τον Ιησού οδηγεί σε ένταση με έναν άλλο μαθητή, τον Πέτρο, λόγω του φύλου της και της ζήλιας του Πέτρου για τις διδασκαλίες που παραδόθηκαν μόνο σε αυτή, ενώ σε μια άλλη μυθοπλασία εμφανίζεται ως σύζυγος του Ιησού.

Μαρία Μαγδαληνή: Μύθοι, θρύλοι, αμαρτίες, ψέμματα και αλήθειες ηλικίας 21 αιώνων Facebook Twitter
Fra Angelico, Crucifixion with the Virgin, Mary Magdalene and St Dominic. Museum of San Marco

Η απεικόνιση της Μαρίας Μαγδαληνής ως πόρνης ξεκίνησε μετά από μια σειρά από πασχαλινά κηρύγματα που δόθηκαν το 591 όταν ο Πάπας Γρηγόριος Α΄ συνδύασε τη Μαρία Μαγδαληνή, η οποία παρουσιάζεται στο ευαγγέλιο του Λουκά, με τη Μαρία της Βηθανίας και την ανώνυμη «αμαρτωλή» γυναίκα που πλένει ή μυρώνει τα πόδια του Ιησού. Αυτό οδήγησε σε μια ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι ήταν μετανοημένη πόρνη.

Η διαμάχη κράτησε ανάμεσα σε θεολόγους σχετικά με την ταυτότητά της μέχρι το 1969, όταν η ταύτιση της Μαρίας Μαγδαληνής με τη Μαρία της Βηθανίας και της «αμαρτωλής γυναίκας» αφαιρέθηκε από το Γενικό Ρωμαϊκό Ημερολόγιο από τον Πάπα Παύλο VI, αλλά η άποψη για τη μετάνοια και το παρελθόν της ως πόρνης ή ως ανώνυμης αμαρτωλής γυναίκας διατηρήθηκε στη λαϊκή κουλτούρα.

Η εικόνα της περνά στους θρύλους της μεσαιωνικής Ευρώπης ως μιας γυναίκας με πλούτο και ομορφιά, ενώ φέρεται ότι έχει ταξιδέψει στη Γαλλία, με τις εκκλησίες να τη θεωρούν αγία και ηρωίδα της πίστης, ενώ σύμφωνα με γραφές μετά την Ανάσταση και την Ανάληψη του Ιησού, η Μαρία η Μαγδαληνή κήρυξε τα λόγια του και όταν ο Απόστολος Ιωάννης αποσύρθηκε στην Έφεσο, τον ακολούθησε κι αυτή όπου έμεινε σε μια σπηλιά ως το τέλος της ζωής της. Ο Γρηγόριος αναφέρει ότι η Μαρία Μαγδαληνή θάφτηκε στην πόλη της Εφέσου. Αυτό γράφεται από τον πατριάρχη της Ιερουσαλήμ Μόδεστο, γύρω στο 630, ενώ η ανώνυμη αμαρτωλή γυναίκα στο ευαγγέλιο του Λουκά στην πραγματικότητα δεν έχει ταυτιστεί ποτέ ως πόρνη, αμαρτία που στην εβραϊκή κοινωνία όταν γράφτηκε το ευαγγέλιο μπορεί να σημαίνει ότι δεν τήρησε τους νόμους του Μωυσή.

Όμως ο πάπας Γρηγόριος δεν ταυτοποιεί μόνο τη Μαγδαληνή ως την ανώνυμη αμαρτωλή που έπλυνε με μύρο τα πόδια του Ιησού αλλά για πρώτη φορά, προσδιορίζει ρητά τις αμαρτίες της ως σεξουαλικής φύσης. Σύμφωνα με την ερμηνεία του Πάπα Γρηγορίου, οι επτά δαίμονες που είχαν καταλάβει την Μαγδαληνή συνδέθηκαν με τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα του μεσαιωνικού Καθολικισμού. Και φυσικά η δυτική τέχνη και η θρησκευτική λογοτεχνία τη χρησιμοποίησαν ως παράδειγμα της σημασίας της μετάνοιας στη μεσαιωνική θεολογία.

Μαρία Μαγδαληνή: Μύθοι, θρύλοι, αμαρτίες, ψέμματα και αλήθειες ηλικίας 21 αιώνων Facebook Twitter
Noli me tangere (c. 1512) by Titian. National Gallery, London
Μαρία Μαγδαληνή: Μύθοι, θρύλοι, αμαρτίες, ψέμματα και αλήθειες ηλικίας 21 αιώνων Facebook Twitter
Penitent Magdalene (c. 1576–1578) by El Greco. Muzium Seni Halus Nasional, Budapest

Η σύνθετη προσωπικότητα της Μαρίας Μαγδαληνής δεν έγινε ποτέ αποδεκτή από τις Ανατολικές Ορθόδοξες εκκλησίες, οι οποίες είδαν μόνο τη Μαρία ως μαθήτρια και πίστευαν ότι μετά την Ανάσταση έζησε ως σύντροφος της Μαρίας, της μητέρας του Ιησού.

Ενώ η ορθόδοξη θρησκεία τη θεωρεί δια βίου παρθένο, η Δύση μας παραδίδει μια άλλη προσωπικότητα μέσα από φανταστικές βιογραφίες με πελώριες υπερβολές για τον πλούτο και την ευγενική καταγωγή της Μαρίας. Είναι η περίοδος που οι ιστορίες για τους ευγενείς αγίους ήταν εξαιρετικά δημοφιλείς, με χειρόγραφα όχι μόνο να αναφέρονται στην κοινωνική της θέση, αλλά και να περιγράφουν τις ιδιοκτησίες της οικογένειάς της στη Βηθανία, την Ιερουσαλήμ και τα Μάγδαλα.

Η εικόνα της να ζει απομονωμένη στην έρημο εμφανίζεται σε έργα τέχνης και έγινε δημοφιλής κυρίως με απεικονίσεις της στη Γερμανία και την Αγγλία.

Οι περίτεχνοι θρύλοι και οι συγκρουόμενοι μύθοι γύρω από την ταφή της φτάνουν μέχρι τη Βουργουνδία, όταν περίπου τον 11ο αιώνα μοναχοί δηλώνουν ότι ανακάλυψαν τον πραγματικό σκελετό της Μαρίας Μαγδαληνής, κάτι που δημιούργησε και μια μικρή μάχη ανάμεσα σε μονές όταν και μια δεύτερη αποκάλυψε ότι βρήκε και εκείνη τον σκελετό της Μαρίας με τα οστά της να παραμένουν κρυμμένα.

Μαρία Μαγδαληνή: Μύθοι, θρύλοι, αμαρτίες, ψέμματα και αλήθειες ηλικίας 21 αιώνων Facebook Twitter
St Mary Magdalene in Ecstasy (c. 1619–1620) by Peter Paul Rubens. Metropolitan Museum of Art.

Η πιο διάσημη βιογραφία της θρυλικής ζωής της Μαγδαληνής προέρχεται από τον Ιάκωβο Βοραγινό που υπήρξε Ιταλός εκκλησιαστικός συγγραφέας που αργότερα έγινε Αρχιεπίσκοπος της Γένοβας. Στο The Golden Legend, μια συλλογή ιστοριών μεσαιωνικών αγίων η Μαρία Μαγδαληνή αναφέρεται ως πλούσια, απίστευτα όμορφη και εξωφρενικά αισθησιακή που παραιτείται από τις επίγειες απολαύσεις για να γίνει ακόλουθος του Ιησού.

Δεκατέσσερα χρόνια μετά τη Σταύρωση του Ιησού, μερικοί ειδωλολάτρες ρίχνουν τη Μαρία, τη Μάρθα, τον Λάζαρο σε μια βάρκα χωρίς κουπιά στη Μεσόγειο Θάλασσα για να πεθάνει. Με θαυμαστό τρόπο, ωστόσο, το σκάφος φτάνει στα παράλια της Μασσαλίας. Η Μαρία επεμβαίνει επίσης και θαυματουργεί στη σωτηρία και την ανάσταση της γυναίκας του κυβερνήτη, ενώ περνά τα τελευταία τριάντα χρόνια της ζωής της μόνη της σε μια σπηλιά σε μια έρημο στη γαλλική περιοχή της Προβηγκίας.

Τον 18ο αιώνα η Μαρία Μαγδαληνή έγινε η προστάτιδα των «ευσεβών γυναικών» με πλήθος ασύλων να φέρουν αυτό το όνομα ως καταφύγια γυναικών, εμφανίζεται στον Τελευταίο Πειρασμό του Καζαντζάκη το 1955, στην όπερα του Άντριου Λόιντ Βέμπερ που αναφέρει και την σεξουαλική της έλξη για τον Ιησού με ένα τραγούδι που ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων, ενώ αλλού περιγράφεται ως μια λαμπρή και δυναμική γυναίκα που σπουδάζει στη μυθική βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας.

H πολύσημη Μαγδαληνή του «Jesus Christ Superstar»

Στην τέχνη είναι η πιο συχνά απεικονιζόμενη γυναικεία μορφή μετά την Παναγία. Είναι διαφορετικά ντυμένη από τις υπόλοιπες γυναίκες ενώ δεν είναι λίγες φορές που είναι γυμνή και καλυμμένη με τα πλούσια μαλλιά της. Φρα Αντζέλικο και Ρούμπενς, Τιντορέντο και Ελ Γκρέκο, Αρτεμισία Τζεντιλένσκι, Βελάσκεθ και Τισιάν χάρισαν μερικές από τις εμβληματικές απεικονίσεις της σε σπουδαία έργα τέχνης.

Είναι μια εξέχουσα μορφή που η ιστορία και οι θρύλοι της συνδέονται με ένταση και δύναμη με την ανθρώπινη διάσταση του Ιησού και την έκφραση της θλίψης, της μετάνοιας και της οδύνης. Η κοινή αμαρτωλή γυναίκα συνδέεται με τις αμαρτίες των ανθρώπων και την ανύψωσή τους μέχρι την τελική εξιλέωση.

Μαρία Μαγδαληνή: Μύθοι, θρύλοι, αμαρτίες, ψέμματα και αλήθειες ηλικίας 21 αιώνων Facebook Twitter
Penitent Magdalene, by Domenico Tintoretto, c. 1598-1602. Capitoline Museums, Rome, Italy.

Μαρία Μαγδαληνή: Μύθοι, θρύλοι, αμαρτίες, ψέμματα και αλήθειες ηλικίας 21 αιώνων Facebook Twitter
Museo Nacional del Prado

Μαρία Μαγδαληνή: Μύθοι, θρύλοι, αμαρτίες, ψέμματα και αλήθειες ηλικίας 21 αιώνων Facebook Twitter
Artemisia Gentileschi, Conversione della Maddalena (Maria Maddalena) 1615-1616. Galleria Palatina di Palazzo Pitti, Firenze

Εικαστικά
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Mario Prassinos: Μια έκθεση σε ένα διαμέρισμα μας συστήνει το έργο και το περιβάλλον του σημαντικού εικαστικού

Εικαστικά / Mario Prassinos: Μια έκθεση σε ένα διαμέρισμα της Αθήνας συστήνει το έργο του σημαντικού εικαστικού

Ένα διαμέρισμα ενός κτιρίου στον περιφερειακό του Φιλοππάπου, που παραπέμπει αισθητικά στο σπίτι του Prassinos στο Παρίσι, φιλοξενεί την έκθεση «Δέντρα και μπουκέτα της μνήμης», που είναι αφιερωμένη στον σπουδαίο ελληνικής καταγωγής καλλιτέχνη.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Hydradisney – ανταπόκριση από την έκθεση του Jeff Koons στην Ύδρα.

Εικαστικά / Τζεφ Κουνς στην Ύδρα: Ανταπόκριση από μια έκθεση που κόβει την ανάσα

Η πολυαναμενόμενη εικαστική σύνθεση «Apollo» του διάσημου Αμερικανού καλλιτέχνη είναι εντελώς αντάξια της παγκόσμιας φήμης του και περιβάλλει τον θεατή με εκείνο το είδος οικειότητας και συναίσθησης του μαγικού που θα ένιωθε σε μια Disneyland, η οποία όμως δεν είναι μόνο «παίξε, γέλασε», παρά απαιτεί δικαίωση και της ακανθώδους πλευράς της.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ
Καταρίνα Φριτς: Μια έκθεση της σπουδαιότερης Γερμανίδας γλύπτριας της εποχής μας στην Αθήνα

Εικαστικά / Καταρίνα Φριτς: Μια έκθεση της σπουδαιότερης Γερμανίδας γλύπτριας της εποχής μας στην Αθήνα

Μετά από σχεδόν τρία χρόνια προετοιμασίας, η Καταρίνα Φριτς παρουσιάζει στον εκθεσιακό χώρο The George Economou Collection μια αξιοθαύμαστη επιλογή έργων της που δίνουν πλήρες και ισχυρό στίγμα του καλλιτεχνικού της στυλ.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ
Το μουσείο Mauritshuis γιορτάζει τα 200 του χρόνια

Εικαστικά / Το Μουσείο Mauritshuis της Ολλανδίας γιορτάζει τα 200 του χρόνια

Με το «Κορίτσι με το μαργαριταρένιο σκουλαρίκι» να έχει γίνει μια από τις πιο δημοφιλείς εικόνες της εποχής μας και να έχει περάσει στην ποπ κουλτούρα, το Mauritshuis κατάφερε να ανανεώσει το κοινό του.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Η queer art εδώ και σήμερα

Athens Pride 2022 / Η queer art εδώ και σήμερα

Σε μια κοινωνία η πολιτισμική ειρήνη είναι η πιο άπιαστη ουτοπία. Οι ενδο-πολιτισμικές αντιμαχίες δεν σταματούν ποτέ, γι’ αυτό αξίζει κάθε τόσο να κάνει κάποιος απολογισμό των κατακτήσεών του. Κι εδώ αυτό γίνεται για την queer τέχνη μέσα από τις μαρτυρίες τριών Ελλήνων καλλιτεχνών.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ