Όχι ακόμη μια αγιογραφία για τον Νίκο Κούνδουρο. Από τον Δημήτρη Πολιτάκη

Όχι ακόμη μια αγιογραφία για τον Νίκο Κούνδουρο. Από τον Δημήτρη Πολιτάκη Facebook Twitter
Δε ξέρω πώς την εξέλαβαν οι ενήλικες την ταινία τότε, αλλά για μας τα πιτσιρίκια ο συνδυασμός σαδιστικής βίας και οξύτατης μισαλλοδοξίας έκατσε πολύ άσχημα και τραυματικά.
15

Θυμήθηκα λοιπόν ένα από τα προεφηβικά τραύματα που εκ των υστέρων απεδείχθη κρίσιμο και καθοριστικό για τη σύσταση ενός σημαντικού μέρους της όποιας ιδεολογικής προδιάθεσης με ακολουθεί μέχρι σήμερα. Ήμουνα στην πέμπτη δημοτικού και ήδη είχα δεχτεί μπόλικη εθνικιστική προπαγάνδα στο δεξιό - και με κάποια χουντικά εξωμήτρια να επιπλέουν ακόμα – πρωτοβάθμιο σχολείο όταν σε μια πρωτόγνωρη κίνηση εθνικής συναίνεσης, σύσσωμο το εκπαιδευτικό προσωπικό και ανεξαρτήτως ιδεολογίας μας έστειλε πακέτο να δούμε στον κινηματογράφο το 1922. Και μάλιστα χωρίς την υποχρέωση γονικής συναίνεσης και συνοδείας, λες και επρόκειτο για εκπαιδευτική τηλεόραση και όχι για έργο αυστηρά ακατάλληλο δι' ανηλίκους, αν και δεν είχε τέτοια προειδοποίηση νομίζω, παρόλο που θα έπρεπε με τόση σαδιστικού τύπου βία, βιασμούς και έναν Τούρκο αξιωματικό που ήταν σα να είχε βγει από το πιο στερεοτυπικό καλούπι ασύλληπτα μοχθηρού κακού στα σπαγγέτι γουέστερν.

Έμοιαζε, και μοιάζει, ακραίο, ακόμα κι αν ήσουν σκληρό εθνίκι (το έχω ξαναπετύχει δυο – τρεις φορές στην τηλεόραση και δεν άλλαξε καθόλου η αρχική εντύπωση) αλλά δεν θυμάμαι έντονες αντιδράσεις ούτε τότε ούτε και εκ των υστέρων. Μάλλον επειδή επρόκειτο για το επικό δημιούργημα σκηνοθέτη κατοχυρωμένου κύρους (και αριστερών ευσήμων) και γνωστού τοις πάσι παρότι η συντριπτική πλειοψηφία του κοινού μόνο τον Δράκο είχε δει – κι αυτόν με το ζόρι – που τον είχε παίξει κάποιες φορές η τηλεόραση ως φωτεινό και μοναχικό δείγμα ελληνικού νεορεαλισμού (κάποιες από τις «εμπορικές» ηθογραφίες εκείνης της εποχής μου φαίνονται πολύ πιο ενδιαφέρουσες ακόμα και αμιγώς κινηματογραφικά, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία). Μόνο το ΚΚΕ νομίζω είχε αντιδράσει - μονίμως τσιτωμένο και alert ακόμα τότε και έτοιμο να διαδηλώσει εναντίον αντιδραστικών και ύποπτων κινηματογραφικών προϊόντων είτε επρόκειτο για τον Ελαφοκυνηγό, το 1922, την Eleni ή το Ράμπο 2.

Οι απώλειες τόσο εμβληματικών προσώπων μπορούν να είναι αφορμή εκτός από αγιογραφήματα και για κάποιες σκέψεις περί γενικότερων ζητημάτων που τους υπερβαίνουν. Δε νομίζω ότι κάτι τέτοιο προσβάλλει τη μνήμη τους, ίσα – ίσα...

Δε ξέρω πώς την εξέλαβαν οι ενήλικες την ταινία τότε, αλλά για μας τα πιτσιρίκια ο συνδυασμός σαδιστικής βίας και οξύτατης μισαλλοδοξίας έκατσε πολύ άσχημα και τραυματικά. Την καρτούν βία την είχαμε ήδη, λίγους μήνες μετά είδαμε έκθαμβοι θυμάμαι τη δυστοπική αγριότητα του πρώτου Mad Max, το οποίο επίσημα ήταν αυστηρώς ακατάλληλο αλλά φυσικά βρήκαμε τρόπο να μπουκάρουμε. Δεν ξέρω, ίσως ήμουν ήδη χαλασμένο αμερικανάκι μπολιασμένο με συντηρητικά / αντιδραστικά ένστικτα και μπορεί γι' αυτό να ντρεπόμουν να παρακολουθήσω τις Μικρές Αφροδίτες, παρότι πλέον αναγνωρίζω ότι η όλη σύλληψη και εκτέλεση ήταν κάτι παραπάνω από γενναία τότε και στη νέο - πουριτανική εποχή μας ακόμα πιο πολύ.

Όχι ακόμη μια αγιογραφία για τον Νίκο Κούνδουρο. Από τον Δημήτρη Πολιτάκη Facebook Twitter
1922

Ο Νίκος Κούνδουρος ήταν ο ορισμός αυτού που λένε – καταχρηστικά συχνά - «μεγαλύτερος από τη ζωή». Και σίγουρα μεγαλύτερος από το (καταγεγραμμένο) έργο του. Δεν ήταν καν αμφιλεγόμενη προσωπικότητα παρά τη διαρκή και έντονη παρουσία του σε διάφορες κρίσιμες καταστάσεις φορτισμένες με έντονη ιδεολογική ατζέντα. Στην πραγματικότητα όλοι εκτιμούν αυτόν που κάνει το δικό του και παραμένει αειθαλής (και φοράει πάντα μαύρα διότι black is the new black σε όλες τις μόδες και σε όλες τις εποχές). Έμοιαζε επίσης προορισμένος να υποδυθεί τον ρομαντικό ήρωα από τη συμμετοχή του ακόμα ως έφηβος στον Λόχο Λόρδου Βύρωνα στα Δεκεμβριανά παρέα μ' ένα υπέρλαμπρο (όπως φάνηκε αργότερα) καστ. Ελάχιστοι άνθρωποι μπορούν να φέρουν τόσο αγέρωχα τον τίτλο του αιωνίως νεανία, ασχέτως αν η επιθυμία να επενδυθεί κάποιος εφ΄ όρου ζωής το ρομαντικό ιδεώδες είτε ως ηγέτης είτε ως οπαδός έχει προκαλέσει κατά καιρούς εκατόμβες αθώων θυμάτων.

KOYNDOYROS

Ήταν επίσης πολύ ωραίος και ως νέος (ο ωραιότερος κατά τον Χατζιδάκι) και ως μεσήλικας και ως ηλικιωμένος. Κι αυτό δεν είναι ούτε επιφανειακό ούτε λίγο. Ούτε και φαινόταν παράταιρος όσο άλλοι που επιμένουν στην συντροφιά των νέων, ανάμεσα στους οποίους βρισκόταν συνεχώς, τον πετύχαινα κι εγώ με πιτσιρικάδες τακτικά μέχρι και πολύ πρόσφατα στο Chelsea λίγο πιο πέρα από το υπέροχο σπίτι του και ορόσημο του Μετς. Διατηρώ βέβαια κάποιες επιφυλάξεις για τέτοιους συγχρωτισμούς αλλά αυτά είπαμε, είναι τα δικά μου καχύποπτα και συντηρητικά ένστικτα και δεν μπορώ να το ψέξω ούτε με στοιχειώδη επιχειρήματα. Γενικά χειροκροτώ χωρίς επιφυλάξεις τα άτομα που επιδεικνύουν μια τόσο ανεξάρτητη φύση, η σούμα που μου βγαίνει όμως απέναντι στο πρόσωπο του εκλιπόντος είναι εντελώς αμφίθυμη. Θα μπορούσε να είναι ακόμα και role model αλλά δεν αντέχω οριστικά πια τις εθνικοφροσύνες και τους εθνικάρες ακόμα και του άδολου, ρομαντικού είδους και γι' αυτό ευθύνεται ψυχαναλυτικά σε μεγάλο βαθμό εκείνη η ταινία του.

Υ.Γ. Εύχομαι να μην αντιμετωπιστεί αυτό το κείμενο ως ασεβές, ανάρμοστο ή/και σκατόψυχο. Οι απώλειες τόσο εμβληματικών προσώπων μπορούν να είναι αφορμή εκτός από αγιογραφήματα και για κάποιες σκέψεις περί γενικότερων ζητημάτων που τους υπερβαίνουν. Δε νομίζω ότι κάτι τέτοιο προσβάλλει τη μνήμη τους, ίσα – ίσα...

Όχι ακόμη μια αγιογραφία για τον Νίκο Κούνδουρο. Από τον Δημήτρη Πολιτάκη Facebook Twitter
1922
Οθόνες
15

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο «Δράκος» του Κούνδουρου: Μια τεράστια ελληνική περιπέτεια. Από τον Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλο

Οθόνες / Ο «Δράκος» του Κούνδουρου: Μια τεράστια ελληνική περιπέτεια. Από τον Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλο

Ο κινηματογραφικός κριτικός της LiFO γράφει για τη μακράν καλύτερη, πιο πρωτότυπη και ολοκληρωμένη δημιουργία του σκηνοθέτη που πέθανε χθες στην Αθήνα.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
"Κουκλί μου αγαπημένο": Οι ιδιωτικές επιστολές του Νίκου Κούνδουρου στη Σωτηρία Ματζίρη

Βιβλίο / "Κουκλί μου αγαπημένο": Οι ιδιωτικές επιστολές του Νίκου Κούνδουρου στη Σωτηρία Ματζίρη

Τα «Γράμματα από την Κριμαία» στάλθηκαν την εποχή που ο σκηνοθέτης γύριζε τον "Μπάιρον" στην καταρέουσα Σοβιετική Ένωση. Τώρα έγιναν ένα μικρό βιβλίο από τις εκδ. Άγρα.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η πολύτιμη παραμυθία του Μάρτιν Σκορσέζε

Ανταπόκριση από το Βερολίνο / Ο Μάρτιν Σκορσέζε μάς δίνει κουράγιο για το μέλλον του σινεμά

Ενθουσιώδης, ενεργητικός, πάντα επίκαιρος, ο Μάρτιν Σκορσέζε ενώνει την ιστορία της τέχνης που λατρεύει άνευ όρων με το πάθος του για το storytelling. Όποτε αναγγέλλει καινούργια ταινία ή μιλά για ό,τι αυτός θέλει, νιώθουμε σαν καλεσμένοι σε οικογενειακή γιορτή.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
«All of us Strangers»: Γιατί βγαίνουν όλοι από την αίθουσα κλαίγοντας;

The Review / «All of us Strangers»: Γιατί βγαίνουν όλοι από την αίθουσα κλαίγοντας;

Ο Γιάννης Βασιλείου και ο Χρήστος Πολίτης (aka O Χρήστος δεν μένει πια εδώ) συζητούν για το ελεγειακό δράμα με τους Άντριου Σκοτ και Πολ Μέσκαλ που εδώ και μερικές μέρες συγκινεί (και) τους Έλληνες σινεφίλ.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Στάθης Συνοδινός: Ψάχνω ακόμη και ταινίες που τις έλιωναν στην Κατοχή για να φτιάξουν τσατσάρες

Οθόνες / Στάθης Συνοδινός: Ψάχνω ακόμη και ταινίες που τις έλιωναν στην Κατοχή για να φτιάξουν τσατσάρες

Αναζητά ταινίες που θεωρούνται χαμένες ή φθαρμένες σε σημείο που είναι αδύνατον να αποκατασταθούν, συχνά ξεχασμένες από όλους, καθώς κανένας από τους συντελεστές τους δεν είναι στη ζωή και η μηδαμινή τους καλλιτεχνική αξία δεν ήταν αρκετή ώστε να καταγραφούν στην επίσημη ιστορία του κινηματογράφου.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
«Couple to throuple»: Πώς η πολυσυντροφικότητα εξελίσσεται στη νέα κανονικότητα

Οθόνες / «Couple to throuple»: Πώς η πολυσυντροφικότητα εξελίσσεται στη νέα κανονικότητα

Μια νέα τηλεοπτική σειρά στην οποία ζευγάρια προσκαλούν ένα τρίτο πρόσωπο στο κρεβάτι τους και η κυκλοφορία ενός νέου βιβλίου με τίτλο «More: A Memoir of Open Marriage» αντανακλούν την αυξανόμενη αμφισβήτηση της μονογαμίας.
THE LIFO TEAM
Άγνωστοι μεταξύ μας

Οθόνες / All of Us Strangers: Η πιο συγκινητική ιστορία coming out που έχουμε δει

Μια νύχτα σε έναν σχεδόν άδειο ουρανοξύστη στο σύγχρονο Λονδίνο ο Άνταμ συναντά τυχαία έναν μυστηριώδη γείτονα, τον Χάρι, και η καθημερινότητά του αλλάζει. Καθώς η σχέση μεταξύ τους εξελίσσεται, ο Άνταμ κατακλύζεται από μνήμες του παρελθόντος και επιστρέφει στην επαρχιακή πόλη όπου μεγάλωσε και στο σπίτι της παιδικής του ηλικίας.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Ριγιουσούκε Χαμαγκούτσι: «Το σινεμά δεν αφορά τη γλώσσα, αλλά την κίνηση και τη δράση»

Αποκλειστική συνέντευξη / Ριγιουσούκε Χαμαγκούτσι: «Δεν προτιμώ τα κραυγαλέα twists, είμαι υπέρ πιο λεπτών αλλαγών στην πλοκή»

Ο σπουδαίος Ιάπωνας σκηνοθέτης του «Drive my Car» μιλά αποκλειστικά στη LiFO για το περίπλοκο, ποιητικό σινεμά του, με αφορμή τη νέα ταινία του «Ο διάβολος δεν υπάρχει».
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Εμμονή, σκατά και αίμα: Ο μακάβριος μηχανισμός του αυταρχισμού

Αφιέρωμα Σαλό / Εμμονή, σκατά και αίμα: Ο μακάβριος μηχανισμός του αυταρχισμού

Σε ένα απαράμιλλο μπαράζ πορνικού τρόμου, ο Πιερ Πάολο Παζολίνι καταγγέλλει τον θηριώδη φασισμό και την απάνθρωπη βία σε τρεις θεματικούς κύκλους, προλαβαίνοντας τους εκτελεστές του.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Ντάριο Αρτζέντο: Ένα ντοκιμαντέρ για τον μαέστρο του εκλεκτικού τρόμου, ιδιαίτερο όσο κι ο ίδιος

Daily / Ντάριο Αρτζέντο: Ένα ντοκιμαντέρ για τον μαέστρο του εκλεκτικού τρόμου, ιδιαίτερο όσο κι ο ίδιος

Η ταινία «Dario Argento Panico» είναι κατά τόπους ιδιοσυγκρασιακή όπως το αντικείμενό της, αλλά και παράξενα ατμοσφαιρική όπως το έργο του σπουδαίου στυλίστα της οθόνης.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ