Για το Vortex ή Το Πρόσωπο της Μέδουσας του Νίκου Κούνδουρου

Για το Vortex ή Το Πρόσωπο της Μέδουσας του Νίκου Κούνδουρου Facebook Twitter
0

Τo Vortex είναι μια μυθική ταινία του Νίκου Κούνδουρου. Όπως είχε πει ο ίδιος:

«Σίγουρα το Vortex ή το Πρόσωπο της Μέδουσας είναι μια παράξενη ταινία. Γέννημα της αμέσως πριν τη δικτατορία ανώμαλης εποχής, φυγή θα μπορούσα να πω, ή ακόμα και απιστία στα δημόσια πράγματα, ή κούραση ή και οργή ή και όλα μαζί τα παραπάνω, και άλλα πολλά ακόμα.

Η ταινία γυρίστηκε σε δύο χώρους και σε δύο χρόνους. Η μισή γυρίστηκε σ' ένα νησί του Αιγαίου το 1966-67 και η άλλη μισή στη Ρώμη και το Λονδίνο το 1970. Η αντιστικτική συρραφή των δύο μερών αποτελεί και το ύφος-κλειδί όλου του έργου. Η ταινία θέλει τη συμπαράσταση και τη βοήθεια του θεατή για να λειτουργήσει. Ως ένα σημείο είναι ένα πείραμα, ή μια άσκηση πάνω σ' ένα τεντωμένο σκοινί. Κάθε στιγμή ο κίνδυνος να γλιστρήσουν όλα στο κενό είναι φανερός. Αλλά κι αυτός ο κίνδυνος περιλαμβάνεται μέσα στα υλικά κατασκευής της ταινίας.

Κατά τα άλλα, μπορώ να πω τώρα πως το πείραμα απότυχε. Όχι επειδή η ταινία είναι ίσως κακή –γιατί αυτό δεν έχει πια πολλή σημασία, καθώς τα σύνορα του καλού από το κακό είναι τόσο ρευστά– αλλά επειδή ο δρόμος δεν οδηγεί πουθενά. Αδιέξοδο. Έτσι το Vortex είναι απλά αυτό που είναι, ένας κινηματογράφος χωρίς μέλλον, αλλά και χωρίς παρελθόν, μετέωρος ανάμεσα στη χαρά που μπορεί να πάρει ίσως κανείς βλέποντάς τον, και στην αγανάκτηση. Εγώ τα γεύτηκα και τα δυο. Τώρα η σειρά σας».

cover
Το πρόσωπο της μέδουσας του Νίκου Κούνδουρου

Και από το περιοδικό «Ελληνικός Κινηματογράφος» Δεκέμβρης 1966:

«Μ' ενδιαφέρει η εκδορά των προσώπων που παρουσιάζω στην ταινία. Στην αρχή είναι λουστραρισμένοι, πασπαλισμένοι με τη συμβατική ηθική της κοινωνίας μας. Στο τέλος της ταινίας έχουν φτάσει στο άλλο άκρο: έχουν μετατραπεί σε λυκάνθρωπους. Η ηθική τους είναι αυτή της ζούγκλας. Οι μάσκες τους έχουν πέσει. Το ξεγύμνωμά τους αυτό μ' ενδιαφέρει. Η ταπείνωση των τριών αρσενικών γύρω από το ένα θηλυκό, που βρίσκεται ανάμεσά τους, τη "Μέδουσα".

Η πρόζα θα είναι ελάχιστη και ο ρόλος της θα είναι έμμεσος. Το θέμα, έτσι που παρουσιάζεται από πρώτη όψη, θα μπορούσε ν' αναπτυχθεί σ' ένα εικοσάλεπτο, μέσα σ' ένα φιλμ μικρού μήκους. Κι όμως εγώ θα βγάλω απ' αυτό – πιστεύω ότι έχω το υλικό – ένα μεγάλου μήκους. Θέλω να δείξω στιγμή με στιγμή, λεπτομέρεια στη λεπτομέρεια, την ψυχική αποσύνθεση αυτών των ανθρώπων».

Για το Vortex ή Το Πρόσωπο της Μέδουσας του Νίκου Κούνδουρου Facebook Twitter
Η ταινία δεινοπάθησε σε διάφορες χώρες και χαρακτηρίστηκε «ακατάλληλη».

Η ταινία δεινοπάθησε σε διάφορες χώρες και χαρακτηρίστηκε «ακατάλληλη». Δείτε:

«Είμαστε στη δυσάρεστη θέση να σας πληροφορήσουμε ότι η ταινία Vortex, παρ' όλη την άψογη τεχνική της, είναι εντελώς ακατάλληλη για να προβληθεί μπροστά σε αμερικάνικο κοινό. Η έλλειψη μύθου και ευανάγνωστης πλοκής απογοητεύουν το μεσαίο θεατή. Πιστεύουμε όμως ότι τα κυκλώματα των κολλεγίων, των πανεπιστημίων....»

Paramount Pictures

«Παρ' όλη την ιδιότυπη ομορφιά της η ταινία σας δεν μπορεί να καταταχτεί σε κανένα από τα γνωστά είδη κινηματογράφου. Αυτό και μόνο είναι αρκετό να μας εμποδίσει να την συμπεριλάβουμε στα προγράμματα της εταιρείας μας. Ελπίζουμε πως η επόμενη ταινία σας...»

Twentieth Century-Fox (Stephen Roberts)

«Όπως ξέρετε οι μαυρόασπρες ταινίες έχουν εντελώς εξαιρεθεί από τα προγράμματα των εμπορικών κυκλωμάτων. Λυπούμεθα, αλλά η ταινία σας δεν μπορεί ν' αποτελέσει εξαίρεση. Θα θέλαμε όμως να ξέρουμε, αν με τη βοήθεια της εταιρείας μας, θα είσαστε διατεθειμένος να ξαναγυρίσετε την ίδια ταινία έγχρωμη. Γι' αυτή την περίπτωση...».

United Artists

Για το Vortex ή Το Πρόσωπο της Μέδουσας του Νίκου Κούνδουρου Facebook Twitter

«Ο πρόεδρος και τα μέλη της επιτροπής βρίσκονται στην δυσάρεστη θέση να αρνηθούν στην ταινία Vortex άδεια δημόσιας προβολής, παρ' όλο που κανένας από εμάς δεν πιστεύει πως στόχος της ταινίας είναι η πορνογραφία. Ο λόγος, φυσικά, είναι η τελική ερωτική σκηνή, που, σύμφωνα με τις απόψεις του προέδρου, των μελών και επίσης τη δική μου, ξεπερνάει σε μήκος και σε τόλμη οποιαδήποτε σκηνή από ταινία, που μέχρι στιγμής έχει πάρει άδεια προβολής από την υπηρεσία μας».

Βρετανική Επιτροπή Λογοκρισίας Κινηματογράφου (ο γραμματέας Stephen Murphy)

«Θεωρώ το έργο σας εξαιρετικά όμορφο και αρνιέμαι να επιτρέψω ή να συστήσω οποιαδήποτε περικοπή. Κατά τη γνώμη μου το Vortex θα πρέπει να προβληθεί ακριβώς όπως είναι, χωρίς καμιά περικοπή, σε κινηματογράφους που θα μετατραπούν προσωρινά σε λέσχες, ώστε να πετύχουν ειδική άδεια προβολής».

John Trevelyan (διευθυντής της Βρετανικής Επιτροπής, για την Λογοκρισία του Κινηματογράφου)

Για το Vortex ή Το Πρόσωπο της Μέδουσας του Νίκου Κούνδουρου Facebook Twitter

Φυσικά, ανάλογα προβλήματα αντιμετώπισε η ταινία και στην Ελλάδα, καθώς για πρώτη φορά προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το 1977 (εκτός συναγωνισμού).

Από την Ιστορία του Ελληνικού Κινηματογράφου του Γιάννη Σολδάτου [Αιγόκερως, 1982] διαβάζουμε τι είχε γράψει ο ίδιος ο Νίκος Κούνδουρος στο πρόγραμμα:

«Το Vortex ή το Πρόσωπο της Μέδουσας άρχισε να γυρίζεται το 1966-67 μέσα στο ιδιόρρυθμο κλίμα που είχε δημιουργήσει το πολιτικό παιχνίδι στην προχουντική Ελλάδα.
Είπαν πως η ταινία είναι πορνογράφημα.
Είπαν ακόμη πως είναι ταινία κλειστή, ερμητική, διανοουμενίστικη.
Μπορεί να 'ναι κι έτσι, όμως εμείς που την φτιάξαμε δεν είμαστε ούτε κλειστοί, ούτε ερμητικοί, ούτε πέρα απ' όσο χρειάζεται διανοούμενοι.
Η πρόθεσή μας ήταν καθαρή. Θελήσαμε, ο συγγραφέας, οι ηθοποιοί κι εγώ, να κάνουμε μια ταινία χωρίς φωνές, χωρίς οδυρμούς, χωρίς κοινωνικό δράμα. Ένα είδος ψυχογραφήματος εικονογραφημένο.
Οι ήρωες μας είναι τραγικά πρόσωπα, αποκομμένα από κοινωνία, από ιδεολογία, από οικογένεια.
Ζούνε τη δική τους κλειστή περιπέτεια, ξένοι σε ό,τι γίνεται γύρω τους, ναυαγοί σ' ένα ξερόβαχο –για τον ξερόβραχο της ψυχής τους μιλώ– καταδικασμένοι να τρέφονται από τις σάρκες τους.
Κατά τα άλλα η ταινία είναι η έκτη από τις εφτά ταινίες που έχω κάνει έως τώρα.
Ένα μέρος της έχει γυριστεί στο Λονδίνο και η επεξεργασία έγινε στη Ρώμη και το Παρίσι.
Μιλά αγγλικά, όπως θα μπορούσε να μιλά τουρκικά ή ελληνικά.
Θέλω να πω πως δεν έχει πολλή σημασία η γλώσσα, έτσι καθώς τα πρόσωπα του έργου δεν δηλώνουν άλλη ταυτότητα εκτός από κείνην που προδίδουν τα καμώματά τους».

Για το Vortex ή Το Πρόσωπο της Μέδουσας του Νίκου Κούνδουρου Facebook Twitter
 

Το σενάριο του Vortex ήταν των Νίκου Κούνδουρου και Βαγγέλη Γκούφα, η φωτογραφία των Δημήτρη Νικολάου και Karlheinz Hummel, μουσική είχε γράψει ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ενώ ακουγόταν και το "666" των Aphrodite's Child (πριν κυκλοφορήσει σε δίσκο). Τέλος, πρωταγωνιστούσαν οι Φίλιππος Βλάχος (εκδόσεις Κείμενα), Φάνης Χηνάς, Αλέξης Μανθεάκης, Χαρά Αγγελούση κ.ά.

Για το Vortex ή Το Πρόσωπο της Μέδουσας του Νίκου Κούνδουρου Facebook Twitter
 

Πληροφοριακό υλικό και φωτογραφίες από το παλιό περιοδικό «Καλλιτεχνική Επιθεώρηση» [Περίοδος Β, τεύχος 2, Φεβρουάριος 1979].

Οθόνες
0

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Το νέο Χόλιγουντ των 80άρηδων στο Φεστιβάλ Καννών

Pulp Fiction / Το νέο Χόλιγουντ των 80άρηδων στο Φεστιβάλ Καννών

Ο Κόπολα πούλησε τα φημισμένα αμπέλια του και σκάρωσε ένα από τα ακριβότερα στοιχήματα στην ιστορία του σινεμά. Όμως, το Φεστιβάλ Καννών των auteurs και των κινηματογραφιστών αιχμής έχει τόση ανάγκη τους καταξιωμένους δημιουργούς μιας αλλοτινής εποχής;
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Γιώργος Αρβανίτης: «Έλεγα "είμαι καλύτερος" και δεν με πήρε η φτώχεια από κάτω»

Οι Αθηναίοι / Γιώργος Αρβανίτης: «Πείσμωνα για να γίνω ο καλύτερος και δεν με πήρε η φτώχεια από κάτω»

Από μια νιότη γεμάτη αντιξοότητες, ο τροχός για εκείνον γύρισε, η ζωή του στράφηκε στο φως και έγινε βιβλίο. Η Ευρώπη τον ανακάλυψε από τις ταινίες του Αγγελόπουλου, στις ιστορίες του πρωταγωνιστούν ο Φίνος, ο Μαστρογιάνι και ο Κουροσάβα. Ο πολυβραβευμένος διευθυντής φωτογραφίας που ήταν «πάντα την κατάλληλη στιγμή στο κατάλληλο μέρος» είναι ο Αθηναίος της εβδομάδας.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Εμφύλιος πόλεμος

Οθόνες / «Εμφύλιος πόλεμος»: Μυθοπλαστική εικασία ή ρεαλιστικό σενάριο;

Με μια φιλμογραφία γεμάτη ζόμπι, κλώνους και αποκυήματα φαντασίας, αυτή είναι η λιγότερο αλληγορική ταινία του Άλεξ Γκάρλαντ που επιλέγει να μην εξηγήσει τις αιτίες του διχασμού, επιμένει σε μια πολιτική ασάφεια και δεν κατονομάζει τον Τραμπ.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Baby Reindeer: Ποτέ η φράση “sent from my iPhone” δεν έμοιαζε πιο τρομακτική

Daily / Baby Reindeer: Ποτέ η φράση «sent from my iPhone» δεν έμοιαζε πιο τρομακτική

Ισορροπώντας ανάμεσα στο θρίλερ, το κοινωνικό δράμα και τη μαύρη κωμωδία, η αυτοβιογραφική σειρά του Netflix αφηγείται με συνταρακτικό τρόπο μια αληθινή ιστορία κακοποίησης, μαζοχισμού και τραύματος.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Γέλιο-κονσέρβα: Ο θάνατος του πιο απόκοσμου και μισητού ήχου στην τηλεόραση

Οθόνες / Γέλιο-κονσέρβα: Ο θάνατος του πιο απόκοσμου και μισητού ήχου στην τηλεόραση

Το laugh track στις κωμικές σειρές αντιπροσώπευε την ψευδαίσθηση μιας κοινότητας, αλλά τώρα ακόμη κι αυτή η ψευδαίσθηση έχει χάσει τη λάμψη της. Καμία σειρά με γέλιο-κονσέρβα δεν έχει κερδίσει το βραβείο Emmy καλύτερης κωμωδίας εδώ και σχεδόν 20 χρόνια.
THE LIFO TEAM
Σάκης Καρπάς: «O κόσμος θα μας πει να συνεχίσουμε ή θα μας στείλει σπίτι μας»

Οθόνες / Unboxholics: «O κόσμος θα μας πει να συνεχίσουμε ή θα μας στείλει σπίτι μας»

Καθώς το «Μην ανοίγεις την πόρτα», το σκηνοθετικό ντεμπούτο των Unboxholics, ετοιμάζεται να βγει στις αίθουσες, ο Σάκης Καρπάς μας μιλά για το δάσος και άλλα πράγματα που τους τρομάζουν, για αγαπημένες ταινίες και games τρόμου, αλλά και για την άδικη δαιμονοποίηση των gamers.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Γιατί επιστρέφουμε συνεχώς στο σινεμά των 90s;

Pulp Fiction / Γιατί επιστρέφουμε συνεχώς στο σινεμά των '90s;

Είναι η δεκαετία του '90 η καλύτερη όλων στο σινεμά; Ο Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος συζητά με την κριτικό και αρθρογράφο της LiFO Ειρήνη Γιαννάκη για τη δεκαετία που ξεκίνησε με το «Pretty Woman», το «Goodfellas», το «Χορεύοντας με τους λύκους» και το «Μόνος στο σπίτι» και έκλεισε με τα «Μάτια ερμητικά κλειστά», την «Έκτη αίσθηση», το «Matrix» και το «Fight Club».
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Ghostwatch»: H ταινία τρόμου που προκάλεσε πανικό στο βρετανικό κοινό

Οθόνες / «Ghostwatch»: Γιατί αυτή η ταινία τρόμου προκάλεσε πανικό στο βρετανικό κοινό το 1992;

H κυκλοφορία του «Late Night with the Devil» στους κινηματογράφους ξαναφέρνει στην επικαιρότητα μια πρωτοποριακή και πέρα για πέρα ανατριχιαστική δημιουργία του BBC, που προκάλεσε πανικό και ακραίες αντιδράσεις στη Βρετανία το 1992, οδηγώντας έναν νεαρό τηλεθεατή στην αυτοκτονία.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Πάτρικ Τατόπουλος: Ο designer που σχεδίασε το Μπάτμομπιλ, τον Γκοτζίλα και έναν δονητή για το «Seven»

Οθόνες / Πάτρικ Τατόπουλος: Ο designer που σχεδίασε το Μπάτμομπιλ, τον Γκοτζίλα και έναν δονητή για το «Seven»

Ο διάσημος Ελληνογάλλος σκηνογράφος του Χόλιγουντ μιλά στη LiFO για την τέχνη του, για το «Independence Day», το «Dark City», το «Poor Things» και την «Barbie», και για τότε που ο Φίντσερ του ζήτησε να του σχεδιάσει έναν δονητή.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
«Back to Black»: Aξίζει η κινηματογραφική βιογραφία της Έιμι Γουάινχαουζ

The Review / «Back to Black»: Είναι η ταινία για την Έιμι Γουάινχαουζ αντάξια του μύθου της;

Ο Γιάννης Βασιλείου και ο Άκης Καπράνος είδαν την ταινία της Σαμ Τέιλορ-Τζόνσον μέχρι τέλους, επιβίωσαν και βρέθηκαν στο στούντιο της LiFO για να συζητήσουν για την εμπειρία τους και για τα στοιχεία που κάνουν καλή μια κινηματογραφική μουσική βιογραφία.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Kirsten Dunst: «Το σενάριο του Ευθύμη Φιλίππου για το “Kinds of Kindness” είναι ό,τι πιο weird έχω διαβάσει ποτέ!»

Οθόνες / Kirsten Dunst: «Το σενάριο του Ευθύμη Φιλίππου για το “Kinds of Kindness” είναι ό,τι πιο weird έχω διαβάσει ποτέ»

Με αφορμή τον πολυσυζητημένο «Εμφύλιο Πόλεμο» του Άλεξ Γκάρλαντ, η Αμερικανίδα ηθοποιός συζητά με τον Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλο για τους ρόλους που την απελευθερώνουν, για την ανάγκη να υπάρχουν γυναίκες ηγέτιδες στην πολιτική, για τα πιο ιδιαίτερα σενάρια που έχουν πέσει στα χέρια της, όπως αυτό της τελευταίας ταινίας του Γιώργου Λάνθιμου.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Η Αστυγραφία πάει σινεμά

Οθόνες / Αστυγραφίες στην οθόνη: 24 ταινίες με πρωταγωνιστή την πόλη προβάλλονται στο αφιέρωμα της Ταινιοθήκης

Το πρόγραμμα που έχει καταρτιστεί σε συνεργασία με την Πινακοθήκη περιλαμβάνει 24 ταινίες, μεγάλου και μικρού μήκους, μυθοπλασίας αλλά και ντοκιμαντέρ, ελληνικές και ξένες, όπου πρωταγωνιστεί η πόλη αλλά και αναγνωρίσιμοι τύποι της ανθρωπογεωγραφίας και της κοινωνικής διαστρωμάτωσης.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Κύρος Παπαβασιλείου: «Η ζωή είναι το μόνο μας καταφύγιο»

Οθόνες / Κύρος Παπαβασιλείου: «Η ζωή είναι το μόνο μας καταφύγιο»

Ο σκηνοθέτης της ταινίας «Κάμπια Νύμφη Πεταλούδα» μίλησε στη LIFO για τον γραμμικό χρόνο, για την ανάγκη να δώσουμε φωνή στα ανείπωτα και για όσα κρύβονται πίσω από αυτόν τον ιδιαίτερο τίτλο.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ