Από την Αλβανία στην Ελλάδα: Το ιστορικό φωτορεπορτάζ του Σπύρου Στάβερη

Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
0

Τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας οργανώνουν ένα δεκαήμερο Φεστιβάλ Ιστορίας. Το Σάββατο 11 Φεβρουαρίου, στο Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων, στο Πάρκο Ελευθερίας (πρώην ΕΑΤ-ΕΣΑ, στάση Μέγαρο Μουσικής), θα πραγματοποιηθεί η εκδήλωση «Κοιτώντας τις φωτογραφίες των γονιών μου: 30 χρόνια αλβανικής μετανάστευσης».

Το 1991 ο Σπύρος Στάβερης κατέγραψε σε ένα ιστορικό φωτορεπορτάζ τη μεγάλη φυγή και την είσοδο στην Ελλάδα μεταναστών και μεταναστριών από την Αλβανία και με την αφορμή της εκδήλωσης θα συζητήσει σχετικά με το μεταναστευτικό βίωμα με άτομα από την αλβανική κοινότητα. Τι βλέπουν στις φωτογραφίες αυτές, τριάντα χρόνια μετά;

Τη μεθεπομένη της Πρωτοχρονιάς του 1991 ο Σπύρος Στάβερης και ο Άρης Δαβαράκης, για λογαριασμό του περιοδικού «ΕΝΑ», έφτασαν στις μικρές κοινότητες Τσαμαντά και Δελβινάκι, Παγωγιανή και Φιλιάτες, εκεί όπου είχαν φτάσει μετά από δέκα και δεκαπέντε ώρες πεζοπορίας μέσα στο χιόνι οι πρώτοι πρόσφυγες.

Είχαν ξεκινήσει την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, όταν άρχισαν να ακούγονται φήμες ότι η Ελλάδα θα έκλεινε τα σύνορα με την Αλβανία. Οι νεαροί τότε άντρες πήραν μια γεύση φιλοξενίας, όταν στήθηκαν συσσίτια γι' αυτούς και βρέθηκε μέρος να κοιμηθούν, κουβέρτες, τσιγάρα και κάποιο χαρτζιλίκι. 

«Πήγαμε με ένα ταξί μέχρι τα σύνορα, στα χωριά που ήταν κοντά, και είδαμε όλον αυτόν τον κόσμο. Ήταν χαρούμενοι, αυτό το θυμάμαι καλά, έφευγαν έτσι, χωρίς κάτι, χωρίς προετοιμασία, χωρίς αλλαξιά, σαν σε μια εκδρομή χωρίς αύριο», θυμάται ο Σπύρος Στάβερης

«Οι Βορειοπειρώτες φυγάδες που πέρασαν τα σύνορα και άφησαν πίσω τους για πάντα τον εφιάλτη του Χότζα και του Αλία είναι φτωχοί, πεινασμένοι, αλλά γεμάτοι ελπίδα και όνειρα. Και δεν επιστρέφουν πίσω ό,τι και να τους λένε οι επίσημοι άρχοντες της μητέρας πατρίδας. Προχωράνε μπροστά και χαμογελάνε», γράφει η λεζάντα μίας από τις φωτογραφίες που δημοσιεύτηκαν.

«Πήγαμε με ένα ταξί μέχρι τα σύνορα, στα χωριά που ήταν κοντά, και είδαμε όλον αυτόν τον κόσμο. Ήταν χαρούμενοι, αυτό το θυμάμαι καλά, έφευγαν έτσι, χωρίς κάτι, χωρίς προετοιμασία, χωρίς αλλαξιά, σαν σε μια εκδρομή χωρίς αύριο», θυμάται ο Σπύρος Στάβερης.

Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Οι Βορειοπειρώτες φυγάδες που πέρασαν τα σύνορα και άφησαν πίσω τους για πάντα τον εφιάλτη του Χότζα και του Αλία είναι φτωχοί, πεινασμένοι, αλλά γεμάτοι ελπίδα και όνειρα. Φωτο: Σπύρος Στάβερης

«Ήταν νέα παιδιά κυρίως αγόρια που κάνανε τη διαδρομή αυτή και δεν είχαν πρόβλημα, κανένας δεν τους σταματούσε, ανακάλυπταν έναν κόσμο που δεν ήξεραν καθόλου, ήταν το πρώτο κύμα. Τους επισκεφθήκαμε και σε κάποια υπνωτήρια, αν μπορώ να τα πω έτσι, πρόχειρα καταλύματα που είχαν φτιάξει οι κοινότητες, που τους βοήθησαν και με φαγητό, ρούχα, κουβέρτες, και στα καφενεία. Υπάρχουν άτομα που έχουν αναγνωρίσει συγγενείς τους σε αυτές τις φωτογραφίες. Ίσως κάποιοι που θα έρθουν στη συζήτηση έχουν αναγνωρίσει δικούς τους.».

Τον Δεκέμβριο του 1990, σύμφωνα με τα στοιχεία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Ραμίζ Αλία, ο τελευταίος κομμουνιστής ηγέτης της Αλβανίας, έχοντας κλονιστεί από μεγάλες φοιτητικές διαδηλώσεις, απεργίες και την έξοδο χιλιάδων Αλβανών προς την Ιταλία και την Ελλάδα, και με τον φόβο ενδεχόμενης βίαιης ανατροπής, ενέδωσε στο λαϊκό αίτημα για πολιτικό πλουραλισμό και για ένα πολυκομματικό σύστημα. Το καθεστώς έπνεε τα λοίσθια, αλλά ήταν σκληρό, βίαιο, ένα απέραντο στρατόπεδο περίπου τριών εκατομμυρίων εγκλείστων, φρουρούμενο και με ηλεκτροφόρα συρματοπλέγματα, με τα σύνορα ερμητικά κλειστά.

Η φυγή αυτή χωρίς προετοιμασία των νέων, παράτολμων πρώτων προσφύγων στη χώρα μας ήταν ένα άλμα στην ελευθερία γι' αυτούς και η απαρχή του σύγχρονου μεταναστευτικού ζητήματος. Οι Βορειοηπειρώτες που είχαν υποστεί τη βία και τις διώξεις του αλβανικού κράτους κατέφυγαν στην Ελλάδα τον Ιανουάριο του 1991, ενώ ένα μεγάλο κύμα οικονομικών μεταναστών ακολούθησε από το 1991 και μετά.

Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Στάβερης Βορειοηπειρώτες Facebook Twitter
Φωτο: Σπύρος Στάβερης


Η εκδήλωση γίνεται στο πλαίσιο του Αρχείου Αλβανικής Μετανάστευσης, του νέου πρότζεκτ των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας - Contemporary Social History Archives, σε συνεργασία με την Πρωτοβουλία για τις Δημόσιες Ανθρωπιστικές Επιστήμες Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (SNFPHI), στο Πανεπιστήμιο Columbia.

Συζητούν: Σπύρος Στάβερης (φωτογράφος), Πάτυ Βαρδάμη (θεωρητικός κριτικών σπουδών και τέχνης), Κωστής Καρπόζηλος (ΑΣΚΙ), Ιλιρίντα Μουσαράι (συντονίστρια Αρχείου Αλβανικής Μετανάστευσης, ΑΣΚΙ), Μαρλένο Νίκα (καλλιτέχνης-ακτιβιστής), Άννα Νίνη (δημοσιογράφος), Ερβίν Σέχου (κοινωνικός επιστήμονας-ακτιβιστής)

Η εκδήλωση θα μεταδοθεί ζωντανά 
εδώ.

Αρχαιολογία & Ιστορία
0

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αλβανοί στην Ελλάδα, τότε και τώρα: Όσα άλλαξαν στη ζωή τους από το '97 και μετά

Ελλάδα / Αλβανοί στην Ελλάδα, τότε και τώρα: Όσα άλλαξαν στη ζωή τους από το '97 και μετά

Πώς ζει σήμερα η αλβανική κοινότητα; Τι πραγματικά πιστεύει για τις ελληνοαλβανικές εκκρεμότητες και εντάσεις; Γιατί μέχρι σήμερα το «Αλβανός» ισοδυναμεί με βρισιά; Τι στ' αλήθεια νιώθουν για τους Έλληνες;
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Ένας Αλβανός «λάθρο» εξομολογείται

Ο ελληνικός ρατσισμός / Ένας Αλβανός «λάθρο» εξομολογείται

Η αλβανική μετανάστευση στην Ελλάδα και το αντίκτυπό της σε Έλληνες κι Αλβανούς μέσα από τη συγκινητική αυτοβιογραφία του Φατός Ρόσα «Εγώ, ο Λαθρομετανάστης» (εκδ. Ελεύθερος Τύπος), μια μαρτυρία δυνατή που καθηλώνει με την παραστατικότητα, την αμεσότητα και την ευστοχία της
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Ο Ελσόν Ζγκούρη δεν είναι μόνο ένας ενδιαφέρων νέος λογοτέχνης αλλά και ένας όμορφος άνθρωπος

Βιβλίο / Ελσόν Ζγκούρη: «Δεν θέλω πια να "απολογούμαι" για το αλβανικό μου όνομα»

Η λογοτεχνία, η πολιτική, το μεταναστευτικό, οι διακρίσεις, τα τραυματικά βιώματα αλλά και η δύναμη της φιλίας και της αλληλεγγύης σε μια «εκ βαθέων» συζήτηση με τον συγγραφέα του βιβλίου «όλες οι γάτες είναι όμορφες».
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Αγάλματα του Δία και της Αφροδίτης ηλικίας 2.000 ετών ανακαλύφθηκαν στην Άσπενδο της Μικράς Ασίας

Αρχαιολογία & Ιστορία / Αγάλματα του Δία και της Αφροδίτης ηλικίας 2.000 ετών ανακαλύφθηκαν στην Άσπενδο της Μικράς Ασίας

Ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νούρι Ερσόι ανακοίνωσε ότι δύο αγάλματα που απεικονίζουν τον Δία και την Αφροδίτη ανακαλύφθηκαν στην Άσπενδο
NEWSROOM
Η ζωή και ο θάνατος στην ΟΘωμανική Κρήτη

Ιστορία μιας πόλης / Η ζωή και ο θάνατος στην Οθωμανική Κρήτη

Πώς ήταν να πεθαίνεις ως μουσουλμάνα ή μουσουλμάνος στην Οθωμανική Κρήτη; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Αντώνη Αναστασόπουλο για τις μουσουλμανικές επιτύμβιες στήλες στην Κρήτη και τη σημασία τους.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η μόδα στις κρατικές στολές του 19ου αιώνα

Αρχαιολογία & Ιστορία / Περικεφαλαίες με φτερά και κολάν: Η μόδα στις κρατικές στολές του 19ου αιώνα

Η LiFO παρουσιάζει σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους εικόνες και σχέδια που μαρτυρούν τη μόδα στις κρατικές στολές ανάλογα με τη χρονιά, τη νοοτροπία της διακυβέρνησης και το σώμα που υπηρετούσε κάποιος.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΛΑΣΑΚΗΣ
Η συναρπαστική ιστορία του ναυαγίου των Αντικυθήρων και του μοναδικού (και μυστήριου) Μηχανισμού του, ενός επιστημονικού θαύματος του αρχαίου κόσμου

Ανακαλύφθηκε Σαν Σήμερα / Η συναρπαστική ιστορία του Μηχανισμού των Αντικυθήρων

Γοητευτικές πληροφορίες και μαρτυρίες για το πιο σημαντικό ελληνικό ναυάγιο της αρχαιότητας και το χρονικό της αποκρυπτογράφησης ενός επιστημονικού θαύματος που ανακαλύφθηκε σαν σήμερα το 1902.
M. HULOT
Αρχαία Λύκτος: Γιατί η ανασκαφή της άργησε έναν αιώνα;

Ιστορία μιας πόλης / Αρχαία Λύκτος: Γιατί η ανασκαφή της άργησε έναν αιώνα;

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Αντώνη Κοτσώνα για την αρχαία πόλη στην ενδοχώρα της κεντρικής Κρήτης, η οποία υμνήθηκε από τον Όμηρο, θεωρήθηκε τόπος γέννησης του Δία από τον Ησίοδο, πολέμησε επανειλημμένως εναντίον της Κνωσού, καταστράφηκε ολοσχερώς αλλά κατάφερε και ανέκαμψε.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η ξανακερδισμένη Αλεξάνδρεια του Καβάφη

Ανταπόκριση από την Αλεξάνδρεια / Η ξανακερδισμένη Αλεξάνδρεια του Καβάφη

Το αξιέπαινο έργο της ανακαίνισης από το Ίδρυμα Ωνάση της Οικίας του Κ.Π. Καβάφη στην Αλεξάνδρεια δεν αποσκοπεί σε μια απλή αναπαράσταση μιας μνήμης αλλά στην απόδοση της καθημερινότητας του ποιητή.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Aνθρωποθυσία, ανάκτορα, και σεισμοί στα Μινωϊκά Χανιά

Ιστορία μιας πόλης / Aνθρωποθυσίες, ανάκτορα και σεισμοί στα μινωικά Χανιά

Πόσα γνωρίζουμε για τη μινωική Κρήτη; Τι έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στην Κυδωνία και πώς εντάσσεται η περιοχή στη μεγάλη εικόνα της κρητικής αρχαιολογίας; H Aγιάτη Μπενάρδου συζητά με τη Μαρία Ανδρεαδάκη Βλαζάκη για τη μινωική Κυδωνία.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
5 Μαΐου 1821 – 200 χρόνια από τον θάνατο του Μεγάλου Ναπολέοντα

Αρχαιολογία & Ιστορία / Μέγας Ναπολέων: O μύθος του συναρπάζει ακόμα

Σκέψεις και ιστορίες για την προσωπικότητα του Μεγάλου Ναπολέοντα -που πέθανε σαν σήμερα- αποφεύγοντας τα πεδία των στρατιωτικών συρράξεων και ακολουθώντας μονοπάτια που συνέδεαν τα πεδία των προσωπικών μαχών του.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ
ΣΕΝ: Οι καινοτομίες ενός θεσμού που ιδρύθηκε από γυναίκες για γυναίκες

Ιστορία μιας πόλης / ΣΕΝ: Οι καινοτομίες ενός θεσμού που ιδρύθηκε από γυναίκες για γυναίκες

150 περίπου χρόνια πριν, ιδρύεται στην Αθήνα ο Σύλλογος Εκπαιδεύσεως Νεανίδων, που επιβιώνει και προσαρμόζεται στις κοινωνικές αλλαγές, και ζει μέχρι και σήμερα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Το ΕΚΠΑ και η Αθήνα: Οι πρώτοι καθηγητές, οι πρώτοι φοιτητές, η πρώτη κατάληψη

Ιστορία μιας πόλης / Το ΕΚΠΑ και η Αθήνα: Οι πρώτοι καθηγητές, οι πρώτοι φοιτητές, η πρώτη κατάληψη

Κτίρια του βρίσκονται διάσπαρτα στην Αθήνα, στη Σόλωνος, στου Ζωγράφου και αλλού. Πολύβουοι τόποι, γεμάτοι ζωή, πεδίο μαχών, κέντρο παραγωγής και διάδοσης γνώσης. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τη Χάιδω Μπάρκουλα για την ιστορία του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Λέλα Καραγιάννη: Η συγκλονιστική ιστορία της ηρωίδας - κατασκόπου της Εθνικής Αντίστασης

Ιστορία μιας πόλης / Λέλα Καραγιάννη: Η ηρωίδα-κατάσκοπος της Εθνικής Αντίστασης

Δρόμοι πήραν το όνομά της, προτομή της στέκεται στα Εξάρχεια, μετά θάνατον βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών, ντοκιμαντέρ περιστρέφονται γύρω από τη ζωή της. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον σκηνοθέτη Βασίλη Λουλέ για τη Λέλα Καραγιάννη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ενοίκια στα ύψη, gentrification και ηχορύπανση: Η Ρώμη του Νέρωνα είχε όλα τα προβλήματα των σημερινών μητροπόλεων

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ενοίκια στα ύψη, gentrification και ηχορύπανση: Η Ρώμη του Νέρωνα είχε όλα τα προβλήματα των σημερινών μητροπόλεων

Παρότι η απόσταση που μας χωρίζει από την κλασική Ρώμη είναι τεράστια, τα αστικά προβλήματα που αντιμετώπισε μοιάζουν να επαναλαμβάνονται ανά τους αιώνες.
THE LIFO TEAM
Πεθαίνοντας στη Μυκηναϊκή Αττική: Το νεκροταφείο στο Κολικρέπι Σπάτων

Ιστορία μιας πόλης / Πεθαίνοντας στη Μυκηναϊκή Αττική: To νεκροταφείο στο Κολικρέπι Σπάτων

Πώς πέθαιναν οι άνθρωποι στη Μυκηναϊκή Αττική; Τι τιμές τους επεφύλασσαν οι συνάνθρωποί τους; Και τι συμπεράσματα προκύπτουν από τα ταφικά έθιμα στα περίχωρα της Αθήνας κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την Νίκη Παπακωνσταντίνου για το προϊστορικό νεκροταφείο στο Κολικρέπι Αττικής.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ο βράχος, η θάλασσα και το τελεφερίκ στη Μονεμβασιά

Guest Editors / Ο βράχος, η θάλασσα και το τελεφερίκ στη Μονεμβασιά

Το σχέδιο για την εγκαθίδρυση τελεφερίκ εκπλήσσει καθώς φανερώνει μια μεταστροφή του υπουργείου Πολιτισμού από πολιτικές ήπιας παρέμβασης και χαμηλού φωτισμού τις οποίες ακολούθησε για δεκαετίες. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επέμβαση που έχει γίνει στον βράχο εδώ και πάνω από δύο αιώνες και ίσως τη μεγαλύτερη που έχει γίνει ποτέ μετά την ανοικοδόμηση των τειχών.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΤΣΩΝΑΣ
Τι σήμαινε να είσαι ασθενής στο Αιγινήτειο στις αρχές του 20ου αιώνα;

Ιστορία μιας πόλης / Τι σήμαινε να είσαι ασθενής στο Αιγινήτειο στις αρχές του 20ού αιώνα;

Χάρη σε ένα κληροδότημα, ιδρύεται στις αρχές του 20ου αιώνα επί της Λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας ένα νοσοκομείο το οποίο στεγάζει την έδρα της Νευροψυχιατρικής του ΕΚΠΑ. Ένα νοσοκομείο του οποίου η σχέση με το Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά και με τις κοινωνικές μεταβολές στην πόλη και στη χώρα είναι άρρηκτες. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά για την ιστορία του Αιγινητείου με την ιστορικό Δέσπω Κριτσωτάκη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Αθηναϊκή οπερέτα: Ευρωπαϊκός αέρας και η μοντέρνα ζωή των αστών του Mεσοπολέμου

Ιστορία μιας πόλης / Αθηναϊκή οπερέτα: Ευρωπαϊκός αέρας στη ζωή των αστών του Mεσοπολέμου

Η οπερέτα στην Αθήνα ανθίζει και εξελίσσεται εν μέσω μεγάλων ιστορικών γεγονότων: Βαλκανικοί πόλεμοι, εθνικός διχασμός και αργότερα η Μικρασιατική Καταστροφή. Ήταν η οπερέτα μια διέξοδος για τους Αθηναίους της εποχής; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Αλέξανδρο Ευκλείδη για την ιστορία και τους μεγάλους σταθμούς της αθηναϊκής οπερέτας.
THE LIFO TEAM