Αυτοκρατορική παρακμή στα Στενά του Ορμούζ

Όπως ακριβώς η Αίγυπτος απέσπασε μια διπλωματική νίκη μέσα από τα σαγόνια μιας στρατιωτικής ήττας το 1956 κλείνοντας τη Διώρυγα του Σουέζ, έτσι και το Ιράν έκλεισε τώρα το άλλο κρίσιμο σημείο συμφόρησης (choke point) της Μέσης Ανατολής, εκτοξεύοντας drones τύπου Shahed εναντίον πέντε φορτηγών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ (από τα οποία διέρχεται τακτικά το 20% του παγκόσμιου αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου) και σε διυλιστήρια πετρελαίου στη νότια ακτή του Περσικού Κόλπου. Οι επιθέσεις των ιρανικών drones έχουν μπλοκάρει περισσότερο από το 90% των αναχωρήσεων δεξαμενόπλοιων από τον Περσικό Κόλπο και διέκοψαν τη λειτουργία των τεράστιων διυλιστηρίων του Κατάρ που παράγουν το 20% της παγκόσμιας προμήθειας Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG), εκτοξεύοντας τις τιμές του φυσικού αερίου κατά 50% σε μεγάλο μέρος του κόσμου και κατά 91% στην Ασία — με την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ να οδεύει προς τα 4 δολάρια το γαλόνι και το κόστος του πετρελαίου να αναμένεται να φτάσει το συγκλονιστικό ποσό των 150 δολαρίων το βαρέλι στο εγγύς μέλλον. Επιπλέον, μέσω της μετατροπής του φυσικού αερίου σε λίπασμα, ο Περσικός Κόλπος αποτελεί την πηγή για σχεδόν τα μισά γεωργικά θρεπτικά συστατικά του πλανήτη, με τις τιμές να αυξάνονται κατά 37% για το λίπασμα ουρίας σε αγορές όπως η Αίγυπτος, απειλώντας τόσο την εαρινή σπορά στο βόρειο ημισφαίριο όσο και την επισιτιστική ασφάλεια στον παγκόσμιο νότο.

 

Η εξαιρετική συγκέντρωση της παραγωγής πετρελαίου, της διεθνούς ναυτιλίας και των κεφαλαιουχικών επενδύσεων στον Περσικό Κόλπο καθιστά τα Στενά του Ορμούζ ένα σημείο συμφόρησης όχι μόνο για τη ροή του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, αλλά και για την κίνηση κεφαλαίων για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Ξεκινώντας από τα βασικά, ο Περσικός Κόλπος κατέχει περίπου το 50% των αποδεδειγμένων παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου, τα οποία εκτιμώνται σε 859 δισεκατομμύρια βαρέλια ή, με τις τρέχουσες τιμές, σε περίπου 86 τρισεκατομμύρια δολάρια.

 

Για να σας δώσω μια ιδέα για την κλίμακα της συγκέντρωσης κεφαλαίου στις υποδομές της περιοχής, οι εθνικές εταιρείες πετρελαίου του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου επένδυσαν 125 δισεκατομμύρια δολάρια στις εγκαταστάσεις παραγωγής τους μόνο το 2025, σχεδιάζοντας να συνεχίσουν με αυτόν τον ρυθμό στο άμεσο μέλλον. Για να διατηρηθεί ενεργός ο παγκόσμιος στόλος πετρελαιοφόρων των 7.500 πλοίων που εξυπηρετεί σε μεγάλο βαθμό τον Περσικό Κόλπο, το κόστος για ένα και μόνο μεγάλο δεξαμενόπλοιο τύπου "Suezmax" ανέρχεται σε σχεδόν 100 εκατομμύρια δολάρια — εκ των οποίων περίπου 900 βρίσκονται κανονικά στην ανοιχτή θάλασσα, με συνολική αξία 90 δισεκατομμυρίων δολαρίων (με συχνές αντικαταστάσεις που απαιτούνται λόγω της διάβρωσης του χάλυβα από τις σκληρές θαλάσσιες συνθήκες). Επιπλέον, το Ντουμπάι διαθέτει το πιο πολυσύχναστο διεθνές αεροδρόμιο στον κόσμο στο κέντρο ενός παγκόσμιου δικτύου με 450.000 πτήσεις ετησίως — το οποίο πλέον έχει τεθεί εκτός λειτουργίας από τις επιθέσεις ιρανικών drones.

 

Παρά το υπερβολικό hype του Λευκού Οίκου για την "τρομερή ταχεία ρομφαία" των πρόσφατων αμερικανικών αεροπορικών επιδρομών, οι 3.000 αποστολές βομβαρδισμού των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν —μιας χώρας με έκταση όσο τα δύο τρίτα της Δυτικής Ευρώπης— κατά την πρώτη εβδομάδα του πολέμου, φαντάζουν μηδαμινές μπροστά στις 1.400.000 αεροπορικές επιδρομές πάνω από την Ευρώπη κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Η κραυγαλέα αντίθεση ανάμεσα σε αυτούς τους αριθμούς κάνει τις τρέχουσες αεροπορικές επιθέσεις των ΗΠΑ στο Ιράν να μοιάζουν, από στρατηγική σκοπιά, σαν να πυροβολεί κανείς έναν ελέφαντα με αεροβόλο.

 

Επιπλέον, οι ΗΠΑ διαθέτουν περιορισμένα αποθέματα περίπου 4.000 αναχαιτιστικών πυραύλων, οι οποίοι κοστίζουν έως και 12 εκατομμύρια δολάρια ο καθένας και δεν μπορούν να παραχθούν μαζικά σε σύντομο χρονικό διάστημα. Αντίθετα, το Ιράν διαθέτει μια σχεδόν απεριόριστη δεξαμενή περίπου 80.000 drones τύπου Shahed, 10.000 εκ των οποίων μπορεί να παράγει κάθε μήνα με κόστος μόλις 20.000 δολάρια το καθένα. Κατ' ουσίαν, ο χρόνος δεν είναι με το μέρος της Ουάσιγκτον εάν αυτός ο πόλεμος παραταθεί για περισσότερο από μερικές εβδομάδες.

 

Πράγματι, σε πρόσφατη συνέντευξη, όταν πιέστηκε για την πιθανότητα ο τεράστιος στόλος του Ιράν από αργά, χαμηλά ιπτάμενα drones τύπου Shahed να εξαντλήσει σύντομα τα αποθέματα εξελιγμένων αναχαιτιστικών πυραύλων των ΗΠΑ, ο επικεφαλής του Πενταγώνου, Στρατηγός Νταν Κέιν, ήταν απροσδόκητα αόριστος, λέγοντας μόνο: "Δεν θέλω να μιλάω για ποσότητες". [...]

 

Αν ξεπεράσουμε μια ειδική οπτική της ιρανικής εθνοτικής πολιτικής για να υιοθετήσουμε μια ευρύτερη γεωστρατηγική προοπτική για τον πόλεμο στο Ιράν, η υποχώρηση της επιρροής της Ουάσιγκτον στα βουνά του Κουρδιστάν φαίνεται να αντικατοπτρίζει τη φθίνουσα γεωπολιτική της επιρροή στην αχανή ευρασιατική ήπειρο, η οποία παραμένει σήμερα το επίκεντρο της γεωπολιτικής ισχύος, όπως συμβαίνει εδώ και 500 χρόνια.

 

Για σχεδόν 80 χρόνια, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατήρησαν την παγκόσμια ηγεμονία τους ελέγχοντας τα άκρα της Ευρασίας μέσω της συμμαχίας του ΝΑΤΟ στη Δυτική Ευρώπη και τεσσάρων διμερών αμυντικών συμφώνων κατά μήκος των παραλίων του Ειρηνικού, από την Ιαπωνία έως την Αυστραλία. Αλλά τώρα, καθώς η Ουάσιγκτον επικεντρώνει περισσότερο την εξωτερική της πολιτική στο Δυτικό Ημισφαίριο, η αμερικανική επιρροή φθίνει γρήγορα κατά μήκος του αχανούς τόξου της Ευρασίας που εκτείνεται από την Πολωνία, μέσω της Μέσης Ανατολής, έως την Κορέα — μια περιοχή που μελετητές της γεωπολιτικής, όπως ο Σερ Χάλφορντ Μακίντερ και ο Νίκολας Σπάικμαν, ονόμασαν κάποτε "Rimland" (Περιφερειακή Ζώνη) ή "Ζώνη των Συγκρούσεων". Όπως το έθεσε συνοπτικά ο Σπάικμαν κάποτε: "Όποιος ελέγχει το Rimland κυριαρχεί στην Ευρασία· όποιος κυριαρχεί στην Ευρασία ελέγχει τις τύχες του κόσμου".