Alexandre Paulikevitch
Λιβανέζος χορευτής και χορογράφος
"Σε όλη μου τη ζωή πολέμησα τους φονταμενταλιστές κάθε πλευράς, είτε ήταν Χριστιανοί, Σιίτες ή Σουνίτες. Πολέμησα τη Χεζμπολάχ με τον χορό μου. Και τώρα βρίσκομαι σε αυτή την παράλογη κατάσταση όπου έφτασα να υπερασπίζομαι τη Χεζμπολάχ. Όχι ως Χεζμπολάχ, αλλά ως αντίσταση."
"Το χειρότερο δεν είναι οι βόμβες, είναι η αδιαφορία": Ο Alexandre αντιστέκεται, με τον χορό του, στην εισβολή στον Λίβανο.
Amélie Bruers σε συνεργασία με τον Malick Majid και τη Lisa Willame
RTBF Actus (Radio-télévision belge de la Communauté française - 26.04.2026
"Το πιο δύσκολο είναι να βλέπεις την πόλη σου να ισοπεδώνεται, τη χώρα σου να ισοπεδώνεται μέσα στην πιο απόλυτη αδιαφορία". Για λίγες μέρες, ο Λιβανέζος χορευτής Alexandre Paulikevitch άφησε τη Βηρυτό για τις Βρυξέλλες, προκειμένου να παρουσιάσει μια παράσταση εμπνευσμένη από τον πόλεμο. "Έρχομαι να αντισταθώ με τη δουλειά μου, έρχομαι να αντισταθώ με την τέχνη μου, έρχομαι να αντισταθώ με τον χορό μου, γιατί η αντίσταση, ξέρετε, δεν βρίσκεται μόνο στο μέτωπο."
Πριν από τέσσερα χρόνια, είχαμε συναντήσει τον Alexandre, έναν Λιβανέζο χορευτή διεθνούς φήμης, ο οποίος τότε βρισκόταν στο Μόλενμπεκ. Είχε έρθει να μας μιλήσει για την πορεία του ως χορευτής, αλλά και για την πολιτική και οικονομική κατάσταση της χώρας του, του Λιβάνου. Τον περασμένο Μάρτιο, ο Alexandre άφησε πίσω του τις βόμβες της Βηρυτού χάρη στην υποστήριξη του "Charleroi Danse". "Η Fabienne, η διευθύντρια του Charleroi Danse, η οποία διαθέτει μια απίστευτη ανθρωπιά, κανόνισε τα πάντα ώστε να μπορέσω να έρθω να παρουσιάσω τη νέα μου δημιουργία", στο πλαίσιο του φεστιβάλ στρατευμένου χορού "Legs".
Πέρα από το τραύμα της ισραηλινής εισβολής στον Λίβανο και την Παλαιστίνη, ο Alexandre έπρεπε να αντιμετωπίσει, τον περασμένο Νοέμβριο, τη βία των χριστιανών και μουσουλμάνων θρησκευτικών εξτρεμιστών της χώρας του. "Ήρθαν για να σπάσουν το θέατρο όπου χορεύω, αλλά αντιστάθηκα με όλες μου τις δυνάμεις", διηγείται ο χορευτής, του οποίου η καλλιτεχνική ελευθερία ενοχλεί. "Βρισκόμαστε σε μια χώρα σε πόλεμο, δεν έχουμε ρεύμα, δεν έχουμε νερό, τίποτα δεν λειτουργεί, η οικονομία έχει καταρρεύσει, η χώρα έχει χρεοκοπήσει. Και το μόνο που έχετε να κάνετε είναι να επιτίθεστε σε έναν χορευτή;", αναρωτιέται με παράπονο.
Λίγους μήνες αργότερα, ως συνέχεια του πολέμου που εξαπέλυσαν το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες εναντίον του Ιράν —γεγονός που πυροδότησε αλυσιδωτά μια ανάφλεξη σε ολόκληρη την περιοχή και μια νέα ισραηλινή εισβολή στον Λίβανο— ο Alexandre βρίσκεται σε μια κατάσταση την οποία χαρακτηρίζει ως "σχιζοφρενική": να υπερασπίζεται τους φονταμενταλιστές της Χεζμπολάχ, οι οποίοι εμφανίζονται ως το τελευταίο προπύργιο απέναντι στην ισραηλινή εισβολή. "Σε όλη μου τη ζωή πολέμησα τους φονταμενταλιστές κάθε πλευράς, είτε ήταν Χριστιανοί, Σιίτες ή Σουνίτες. Πολέμησα τη Χεζμπολάχ με τον χορό μου. Και τώρα βρίσκομαι σε αυτή την παράλογη κατάσταση όπου έφτασα να υπερασπίζομαι τη Χεζμπολάχ. Όχι ως Χεζμπολάχ, αλλά ως αντίσταση", διευκρινίζει ο Alexandre, ο οποίος καταδικάζει το "φασίζον" λεξιλόγιο που χρησιμοποιούν όσοι καλούν να "εξοντωθούν, να σκοτωθούν, να εκριζωθούν" τα μέλη της παραστρατιωτικής και πολιτικής οργάνωσης που δημιουργήθηκε για να αντισταθεί στην πρώτη ισραηλινή εισβολή το 1982. "Τους πολεμώ, αλλά αρνούμαι να τους αφανίσουν με αυτόν τον τρόπο, που είναι τόσο απάνθρωπος. Έχω πρόβλημα μαζί τους ανέκαθεν, αλλά αυτό είναι κάτι που το λύνω στο εσωτερικό της χώρας."
Κατά τη διάρκεια της διαμονής του στις Βρυξέλλες, ενώ προσδοκούσε να ανακτήσει το ηθικό του μακριά από τις βόμβες και να συναντήσει εδώ "συμμάχους της ελεύθερης σκέψης και του ελεύθερου λόγου", ο Alexandre αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει, για πρώτη φορά σε αυτό το πλαίσιο, την ομοφοβική και ρατσιστική βία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το Charleroi Danse είχε αναρτήσει ένα σύντομο βίντεο όπου ο Alexandre ανακοίνωνε τον ερχομό του και το καλλιτεχνικό του έργο· ακολούθησαν σχόλια μίσους. "Υπάρχει μια απελευθέρωση του φασίζοντος, εξτρεμιστικού λόγου στην Ευρώπη. Μου φαίνεται ότι όλη η δουλειά που έγινε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο έχει εκμηδενιστεί. Μου φαίνεται ότι δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα στον Λίβανο. Αντί να κοιτάτε πάντα τις λεγόμενες χώρες 'του τρίτου κόσμου', πρέπει να προσέχετε τι συμβαίνει στο δικό σας σπίτι", προειδοποιεί ο Alexandre.
Για δύο εβδομάδες, ο Alexandre παρέδωσε μαθήματα χορού και εμφανίστηκε στη σκηνή στις Βρυξέλλες, αλλά γρήγορα επέστρεψε στη Βηρυτό. "Θυσιάζω πολλά για τη χώρα μου, μου είναι πολύτιμη. Δεν θα την εγκαταλείψω κάτω από τις βόμβες. Εδώ ήταν μια παρένθεση. Ήρθα να αντισταθώ, πήρα δυνάμεις και επιστρέφω στο μέτωπο."
Για τον χορευτή, πέρα από τη βιαιότητα των πληγμάτων που δέχεται η χώρα του, εκείνο που παραμένει το πιο δύσκολο να βιώσει κανείς είναι η απουσία διεθνούς κινητοποίησης απέναντι στην ισραηλινή επιθετικότητα. "Αυτό που πονάει, δεν είναι τόσο οι βόμβες, γιατί ξέρεις πού πέφτουν. Είναι αυτή η παγκόσμια σιωπή, είναι αυτός ο θάνατος του διεθνούς δικαίου, είναι αυτά τα 'δύο μέτρα και δύο σταθμά'. Είναι αυτός ο αλαζονικός ιμπεριαλισμός που έρχεται να βομβαρδίσει. Μας αποκαλούν τρομοκράτες ή απολογητές της τρομοκρατίας επειδή λέμε 'όχι στον πόλεμο' και λέμε 'όχι στη γενοκτονία'. Και υπάρχουν άνθρωποι που μας λένε όλη μέρα φρικτά πράγματα, και οι οποίοι καταχειροκροτούνται. Αυτό πονάει. Υπάρχει ένα κάποιου είδους status quo αποδεκτό από όλους", καταγγέλλει ο ίδιος.
Παρά τη διαπίστωση αυτή και το ξέσπασμα της βίας στον Λίβανο, ο χορευτής και ακτιβιστής διατηρεί την ελπίδα του. "Ελπίζω πολύ στη Δικαιοσύνη, ελπίζω πολύ στο Δίκαιο, ελπίζω πολύ σε αυτή την ανθρωπιά που μας συνδέει. Ελπίζω πολύ σε εσάς, συμμάχους του ελεύθερου λόγου και της ελεύθερης σκέψης."
Την ελπίδα του ο Alexandre την αντλεί από την ικανότητά του να μετουσιώνει τη βία σε καλλιτεχνικές και πολιτικές παραστάσεις. Το 2022, για το "Charleroi Danse", είχε παρουσιάσει ένα καμπαρέ εμπνευσμένο από τον χορό Μπαλάντι (Baladi)· μια γιορτινή στιγμή που ανέτρεπε τα έμφυλα πρότυπα, προκειμένου να ξεφύγει από τις επιταγές που επιβάλλονται στις γυναίκες και τους άνδρες του Λιβάνου".
Φέτος, με το έργο Retiens la nuit (Κράτα τη νύχτα), ο Λιβανέζος χορευτής και ακτιβιστής εξερεύνησε τη σκοτεινή πλευρά της τέχνης του, ενσωματώνοντας το Μπουτό (butō), έναν ιαπωνικό χορό που διερευνά την ασχήμια, το χάος και τον θάνατο. Μια φιλοσοφία η οποία, για τον Alexandre, αντηχεί στο πλαίσιο των βομβαρδισμών και των σφαγών που διαπράττονται στη Γάζα και τον Λίβανο. "Όταν πέφτουν οι βόμβες, το σώμα συσπάται. Ήμουν ανίκανος να χορέψω. Παρατήρησα τι προκαλεί ο πόλεμος στα σώματα: ασυνείδητες κινήσεις που έπιανα τον εαυτό μου να βλέπει στην τηλεόραση. Γυναίκες που χάνουν το σπίτι τους ή πατέρες που χάνουν το παιδί τους. Και αποφάσισα να ιχνηλατήσω τη μνήμη του πολέμου μέσα από αυτές τις κινήσεις", εξηγεί ο Alexandre. "Θέλω να φέρω πίσω την ποίηση σε αυτή τη μακάβρια καθημερινότητα και θέλω επίσης να δείξω τη δύναμή μου, γιατί είμαι δυνατός".
Μια κατάπαυση του πυρός βρίσκεται επί του παρόντος σε ισχύ στον Λίβανο, μετά από εβδομάδες εντατικών βομβαρδισμών οι οποίοι προκάλεσαν, σύμφωνα με τον τελευταίο προσωρινό απολογισμό του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων (AFP), περισσότερους από 2.400 νεκρούς και ένα εκατομμύριο εκτοπισμένους.
Ο Alexandre Paulikevitch (γεννημένος στις 20 Φεβρουαρίου 1982 στη Βηρυτό του Λιβάνου) είναι ένας Λιβανέζος καλλιτέχνης που ζει στη Βηρυτό. Είναι ένας από τους ελάχιστους Άραβες άνδρες χορευτές οριεντάλ (belly dancers) και είναι γνωστός για το έργο του που προκαλεί προβληματισμό, καθώς και για τα κοινωνικά ζητήματα που πραγματεύεται μέσω της τέχνης του. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Paris VIII με ειδίκευση στο Θέατρο και τον Χορό. Επέστρεψε στη Βηρυτό το 2006, όπου είναι πλέον μόνιμα εγκατεστημένος, και έκτοτε "δημιουργεί χώρους αναστοχασμού πάνω στον χορό της Μέσης Ανατολής μέσα από το έργο του ως χορογράφος, δάσκαλος και περφόρμερ". Σήμερα ειδικεύεται στον σύγχρονο χορό Μπαλάντι (Baladi), μια νέα μορφή χορού την οποία ο ίδιος δημιούργησε και διέδωσε. [Wikipedia]
Ο Paulikevitch μεγάλωσε σε μια συντηρητική αρμενοχριστιανική γειτονιά της Βηρυτού. Αποδέχτηκε τη σεξουαλικότητά του από νωρίς και έκανε coming out ως ομοφυλόφιλος στους φίλους και την οικογένειά του σε ηλικία 16 ετών. Το σόλο ντεμπούτο του στη Βηρυτό έγινε το 2009 με το "Mouhawala Oula" (στα αραβικά σημαίνει "Πρώτη Προσπάθεια"), με το οποίο αρχίζει να αμφισβητεί τα έμφυλα στερεότυπα. Παρόλο που ο Λίβανος είναι μια σχετικά προοδευτική χώρα στη Μέση Ανατολή, η ομοφυλοφιλία δεν έχει ακόμη αποποινικοποιηθεί. Ως άνδρας με θηλυκή συμπεριφορά, γίνεται συχνά στόχος υποτιμητικών σχολίων σε δημόσιους χώρους. Σε μία από τις πρώτες σόλο παραστάσεις του, με τίτλο "Tajwal", ο Paulikevitch χορεύει υπό τους ήχους μιας συλλογής προσβολών που έχουν εκτοξευθεί εναντίον του στους δρόμους της Βηρυτού, μετατρέποντας το μαρτύριό του σε τέχνη. Το έργο του Paulikevitch επαναπροσδιορίζει επίσης τους "έμφυλους ρόλους μέσω του ανατολίτικου χορού". Ως άνδρας χορευτής του Μπαλάντι (Baladi), χρησιμοποιεί το σώμα του για να αμφισβητήσει τα έμφυλα στερεότυπα στη Μέση Ανατολή. [Wikipedia]
Πέρα από την ενασχόλησή του με τον χορό, ο Paulikevitch είναι ενεργό μέλος της κοινωνίας των πολιτών στον Λίβανο, συμμετέχοντας σε πολυάριθμες πορείες και διαμαρτυρίες για τα πολιτικά δικαιώματα. Κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων στον Λίβανο το 2019–2020, γνωστών τοπικά και ως Επανάσταση του Οκτωβρίου, ο Alexandre συνελήφθη βίαια και κρατήθηκε από την αστυνομία μετά τη συμμετοχή του σε μια δημόσια διαμαρτυρία την παραμονή της 14ης Ιανουαρίου 2020. Η παραπομπή του σε στρατοδικείο αποτέλεσε δικαστικό προηγούμενο για τις μαζικές κλητεύσεις διαδηλωτών που ακολούθησαν.. Η εμπειρία του από τη σύλληψη και την κράτηση ενέπνευσε την παράστασή του "A'alehom", κατά την οποία εκφράζει το προσωπικό του πένθος και τη δύσκολη χρονιά που ήταν το 2020. Το έργο του έχει περιγραφεί ως "κάλεσμα σε επανάσταση" και ο ίδιος έχει αποκληθεί ο "μαχητής χορευτής". [Wikipedia]
Τον Σεπτέμβριο του 2025, η διαφήμιση για το "Cabaret Paulikevitch" —μια δημιουργία του χορευτή που αψηφά τους έμφυλους ρόλους— εξόργισε φονταμενταλιστικά κινήματα στον Λίβανο. Βίντεο που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από ακροδεξιούς, γνωστούς ως "Στρατιώτες του Θεού", καθώς και από Σουνίτες ισλαμιστές, κατηγόρησαν τον Paulikevitch για "προώθηση της ομοφυλοφιλίας", λόγω της επιλογής του να φοράει φορέματα και των χορευτικών του κινήσεων, τις οποίες οι ίδιοι θεωρούν αποκλειστικά γυναικείες. Μετά την εκστρατεία αυτή, η Κρατική Ασφάλεια ζήτησε από τον χώρο διεξαγωγής, το "Metro al-Madina", να ακυρώσει την παράσταση, ισχυριζόμενη ότι "η χώρα δεν είναι ακόμη έτοιμη για αυτού του είδους" τις παραστάσεις. Ο Paulikevitch αρνήθηκε να συνθηκολογήσει και ξεκίνησε μια δημόσια εκστρατεία ζητώντας υποστήριξη από το Υπουργείο Πολιτισμού του Λιβάνου. Η εκστρατεία του αποδείχθηκε επιτυχής, εξασφαλίζοντας όχι μόνο αστυνομική προστασία αλλά και πρόσθετη υποστήριξη από τη διεύθυνση του "Metro al-Madina", η οποία έλαβε επιπλέον μέτρα ασφαλείας για την παράσταση. Τη βραδιά της παράστασης, ταραχοποιοί που εκπροσωπούσαν την "Ισλαμική Ομάδα στην Tariq al-Jadida" διάβασαν μια δήλωση μπροστά στην είσοδο του θεάτρου, όπου καλούσαν στη "διαφύλαξη της γης που δεν υπήρξε ποτέ πρόσφορο έδαφος για διαφθορά, παρέκκλιση και απρέπεια". Στη συνέχεια διαλύθηκαν από τις παρούσες δυνάμεις ασφαλείας. Ο Λιβανέζος χορευτής τελικά επικράτησε και παρουσίασε την παράστασή του μπροστά σε ένα κοινό που είχε εξαντλήσει όλα τα εισιτήρια. [Wikipedia]
Γνωστός ως "ο πιο διάσημος άνδρας χορευτής Μπαλάντι (Baladi)", ο Paulikevitch θεωρείται επίσης ο "πρόδρομος" αυτής της μορφής χορού. Οι παραστάσεις του είναι συχνά εμπνευσμένες από προσωπικές εμπειρίες τραυμάτων και έχουν γίνει δεκτές από το κοινό και τους κριτικούς με μεγάλη επιτυχία. Είναι ένας από τους λίγους Άραβες χορευτές Μπαλάντι που εμφανίζονται σε διεθνείς σκηνές και σε μεγάλα φεστιβάλ χορού. Το 2022, η παράστασή του "Cabaret Welbeek" επιλέχθηκε ως η παράσταση που "πρέπει να δει κανείς" στο Φεστιβάλ LEGS και περιγράφηκε ως "η κορύφωση μιας παιγνιώδους μείξης χαράς, ποίησης και ανατρεπτικότητας". [Wikipedia]
Μία από τις κύριες αποστολές που έχει θέσει ο Paulikevitch για τον εαυτό του είναι να πολεμήσει αυτό που ο ίδιος περιγράφει ως τον "αποικιοκρατικό προσδιορισμό" του "Χορού της Κοιλιάς" (Belly Dance). Περιγράφοντας το έργο του, στοχεύει να επαναφέρει την εγχώρια σημασία και την αρχική αιγυπτιακή ονομασία "Μπαλάντι" (Baladi) — που στα αραβικά σημαίνει "η χώρα μου" ή "η γη μου". Η κύρια κριτική του είναι ότι ο όρος "Belly Dance" δημιουργήθηκε μέσα από το αποικιοκρατικό βλέμμα για να ερωτικοποιήσει αυτόν τον χορό, καταδικάζοντάς τον ως αποκλειστικά γυναικείο και προκλητικό. Ως Άραβας άνδρας χορευτής μέσα σε αυτή την παράδοση, καταπολεμά αυτά τα στερεότυπα, διεκδικώντας έτσι ξανά έναν χώρο για την ανδρική φιγούρα σε έναν γυναικοκρατούμενο κόσμο. Το 2017, επηρέασε το Κέντρο Πομπιντού (Centre Pompidou) ώστε να χρησιμοποιήσει τον όρο "Baladi" αντί για "Belly Dance" στην παράστασή τους "Move / Hips don't lie", μια αναδρομή στην ιστορία του χορού. [Wikipedia]
Ο Paulikevitch έχει προβληθεί σε πολλά τοπικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ένα επεισόδιο της σειράς του Netflix "We Speak Dance", με παρουσιάστρια τη Vandana Hart, το οποίο γυρίστηκε στη Βηρυτό· ένα άρθρο των New York Times με τίτλο "Coming Out in Lebanon", σχετικά με ανοιχτά queer και τρανς άτομα στον Λίβανο· ένα ντοκιμαντέρ του BBC Culture με τίτλο "The Male Belly Dancer Fighting Gender Stereotypes" (Ο άνδρας χορευτής οριεντάλ που πολεμά τα έμφυλα στερεότυπα)· καθώς και ένα μικρό ντοκιμαντέρ για τις τεχνικές του στη μαγειρική και τη συντήρηση τροφίμων με τίτλο "Tastes of Loss" (Γεύσεις Απώλειας) από τη Romy Lynn Attieh. [Wikipedia]
