"Ξέρω ότι είμαι μάλλον καταδικασμένος σε θάνατο"
Ημερολόγιο της Γάζας -130
Rami Abou Jamous
Βραβευμένος ανταποκριτής του Orient XXI
Στις 19 Μαΐου, στην Συνέλευση της Δημοκρατίας στη Λισαβόνα, ο πρόεδρος της Πορτογαλίας Αντόνιο Ζοζέ Σεγούρο απένειμε το Βραβείο Βορρά-Νότου του Συμβουλίου της Ευρώπης στον Ράμι Αμπού Τζαμούς. Ένα βραβείο που απονέμεται από το 1995 σε προσωπικότητες που αγωνίζονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την αλληλεγγύη Βορρά-Νότου. Στην ομιλία του, ο πρόεδρος παρέθεσε εκτενή αποσπάσματα από το Ημερολόγιο της Γάζας, που δημοσιεύεται στο Orient XXI.
Rami Abou Jamous
Orient XXI - 22.05.2026
Τετάρτη 20 Μαΐου 2026.
Στις 15 Μαΐου, οι Ισραηλινοί δολοφόνησαν τον Εζεντίν Αλ Χαντάντ, διοικητή των Ταξιαρχιών Εζεντίν Αλ Κασάμ, της ένοπλης πτέρυγας της Χαμάς. Βομβάρδισαν ένα πενταώροφο κτήριο κατοικιών και, στη συνέχεια, για να βεβαιωθούν ότι τον πέτυχαν, το αυτοκίνητο που χρησιμοποιούσε. Όπως συνήθως, μετέδωσα αυτή την πληροφορία στα διάφορα φόρουμ. Την επόμενη μέρα, μια φίλη δημοσιογράφος με παίρνει τηλέφωνο και μου ζητάει διευκρινίσεις: "Έμενε σε αυτό το κτήριο;" Της απαντώ ότι προφανώς δεν έμενε πια εκεί για λόγους ασφαλείας, αλλά ότι είχε πάει να επισκεφθεί τη σύζυγο και τα παιδιά του. Αυτή η δημοσιογράφος —μια αγαπημένη φίλη— μου απαντά: "Είναι φυσιολογικό να πήρε αυτό το ρίσκο; Επέλεξε να είναι μαχητής, αλλά ξέρει ότι πηγαίνοντας σε έναν χώρο όπου διαμένουν άμαχοι, όπως και η οικογένειά του, μπορεί να προκαλέσει τον θάνατο δεκάδων ανθρώπων". Της απάντησα: "Ήταν ένας άνθρωπος όπως όλοι οι άλλοι, που ήθελε να δει την οικογένειά του".
Η στάση της δημοσιογράφου φίλης μου με έκανε να καταλάβω σε ποιο βαθμό οι Ισραηλινοί έχουν καταφέρει να "κάψουν τα μυαλά", όπως λέμε στα μέρη μας. Κατάφεραν να κάνουν τον κόσμο να πιστεύει ότι το να καταστρέφεις ένα ολόκληρο κτήριο για να σκοτώσεις έναν μαχητή είναι φυσιολογικό. Και ότι αυτό που δεν είναι φυσιολογικό είναι ένας μαχητής της Χαμάς, ή ακόμα και ένα μέλος της πολιτικής πτέρυγας της Χαμάς, ή κάποιος από την αντίσταση, να θέλει να επισκεφθεί τη γυναίκα του και τα παιδιά του που του λείπουν. Το να σκοτώνεις 200 ανθρώπους επειδή υπάρχει ένας άνδρας της Χαμάς στο κτήριο είναι "κατανοητό"; Το ότι αυτός ο άνδρας της Χαμάς μένει σε ένα κτήριο κατοικιών, ή απλώς πηγαίνει εκεί για επίσκεψη, αυτό είναι το ακατανόητο;
Ο στρατός κατοχής διαθέτει μια τεχνολογία που του επιτρέπει να "στοχεύει" μια βελόνα στα άχυρα. Την έχουν ήδη χρησιμοποιήσει, στοχεύοντας μερικές φορές ένα μόνο άτομο ανάμεσα σε εκατοντάδες άλλα. Είμαστε ό,τι απέμεινε από έναν πληθυσμό 2,3 εκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν σαν κουνέλια σε ένα κλουβί που καλύπτει το 40% της Λωρίδας της Γάζας, κάτω από την εικοσιτετράωρη παρακολούθηση της μεγαλύτερης κατασκοπευτικής μηχανής του κόσμου, η οποία λειτουργεί με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, με drones, κατασκοπευτικούς δορυφόρους, συστήματα υποκλοπών, αναγνώριση φωνής και προσώπου ακόμη και από μακριά — μια τεχνολογία δέκα χρόνια μπροστά από τον υπόλοιπο κόσμο. Το 2011, είχα πάρει συνέντευξη από έναν συνεργάτη τους που είχε συλληφθεί από τη Χαμάς. Ήταν επιφορτισμένος με την κατασκοπεία των νεολαίων της Φατάχ στα πανεπιστήμια. Η ισραηλινή υπηρεσία πληροφοριών τού είχε εμπιστευτεί ένα ρολόι που βιντεοσκοπούσε και κατέγραφε, πολύ πριν αυτού του είδους οι συσκευές γίνουν διαθέσιμες στο εμπόριο.
Οι Ισραηλινοί μπορούν να στοχεύσουν έναν μόνο άνθρωπο με ένα drone ή έναν πύραυλο, αλλά δεν το κάνουν πάντα. Κάθε τόσο, περιμένουν ένα κουνέλι να βγει από τη φωλιά του και να πάει στην οικογένειά του για να το σκοτώσουν, και μαζί του όλους τους συγγενείς του. Σκότωσαν εκατοντάδες ανθρώπους βομβαρδίζοντας μια ολόκληρη γειτονιά με το πρόσχημα της εξόντωσης του Αμπού Ομπέιντα, του εκπροσώπου της ένοπλης πτέρυγας της Χαμάς, ενώ γνώριζαν πολύ καλά ότι δεν βρισκόταν εκεί. Κατέστρεψαν ολόκληρα σχολεία ισχυριζόμενοι ότι εξόντωναν ένα μόνο μέλος της Χαμάς που ίσως κρυβόταν εκεί. Όλος ο κόσμος είδε τις εικόνες των διαμελισμένων παιδιών, των σφαγιασμένων αμάχων.
Και όλα αυτά χωρίς ιδιαίτερες αντιδράσεις. Οι Ισραηλινοί κατάφεραν να κάνουν ολόκληρο τον κόσμο να αποδεχτεί ότι αντίσταση = Χαμάς = τρομοκρατία. Και ότι αν σκοτώνουν δεκάδες ανθρώπους, φταίει η Χαμάς. Όταν οι Ισραηλινοί παρακολουθούν έναν άνδρα της Χαμάς στις οθόνες τους, γιατί περιμένουν να μπει στο κτήριο της οικογένειάς του για να τον εξοντώσουν; Έπρεπε να υπάρχει οργή εναντίον του Ισραηλινού που σκότωσε όλο τον κόσμο. Έπρεπε να αναρωτηθούμε γιατί οι Ισραηλινοί σκοτώνουν δεκάδες ανθρώπους και όχι ένα μόνο άτομο. Κατάφεραν να εμφυτεύσουν στα μυαλά ότι η Χαμάς είναι σαν ένας μεγάλος στρατός. Όμως η Γάζα δεν είναι χώρα. Δεν είναι η Ουκρανία ή η Ρωσία. Δεν υπάρχουν στρατώνες ούτε στρατιωτικές βάσεις. Οι μαχητές ζουν ανάμεσα στους αμάχους επειδή αποτελούν μέρος της κοινωνίας. Η Χαμάς μπορεί να είναι ο αδελφός σου, ο ξάδελφός σου, ο γιος σου, ο φίλος σου.
Για τους Δυτικούς, η έννοια της τρομοκρατίας εφαρμόζεται επιλεκτικά. Όταν οι Ουκρανοί στέλνουν drones στη Ρωσία, ξέρουν ότι θα σκοτώσουν επίσης αμάχους. Αλλά για τη Δύση αυτό είναι αποδεκτό, επειδή οι Ουκρανοί αντιστέκονται στη ρωσική κατοχή. Εμείς, όταν πεθαίνουμε σε ένα ισραηλινό πλήγμα, το φταίξιμο είναι δικό μας: ίσως υπήρχε ένας τρομοκράτης ανάμεσά μας. Το διεθνές δίκαιο έχει πάντα μία γεωγραφία και ένα χρώμα δέρματος. Δεν εφαρμόζεται στη δική μας περίπτωση. Το ότι αυτή η αντιστροφή των ρόλων τρυπώνει και στο μυαλό μιας ξένης δημοσιογράφου, με θλίβει. Ακόμα χειρότερα, ένιωσα να με θίγει προσωπικά. Η συζήτηση συνεχίστηκε:
— Ξέρεις πολύ καλά ότι κι εγώ, ως δημοσιογράφος, είμαι στόχος. Και παρ' όλα αυτά, μένω με τη γυναίκα μου και τα παιδιά μου. Δηλαδή, σύμφωνα με σένα, είμαι ένοχος που ζω μαζί τους;
— Όχι, δεν μπορεί να γίνει σύγκριση. Μαχητής και δημοσιογράφος δεν είναι το ίδιο πράγμα.
— Κι όμως, για τους Ισραηλινούς, είναι το ίδιο πράγμα.
— Όχι, δεν μπορεί να γίνει σύγκριση. Μαχητής και δημοσιογράφος δεν είναι το ίδιο πράγμα.
— Κι όμως, για τους Ισραηλινούς, είναι το ίδιο πράγμα.
Οι Ισραηλινοί στοχεύουν τους δημοσιογράφους. Περισσότεροι από 220 από αυτούς έχουν σκοτωθεί στη Γάζα από την έναρξη του πολέμου, συχνά κατά την άσκηση του επαγγέλματός τους, σύμφωνα με την ΜΚΟ Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα. Γνωρίζω ότι η δουλειά μου, όπως και εκείνη των συναδέλφων μου στη Γάζα, πλήττουν τους Ισραηλινούς και όσους αναμεταδίδουν την προπαγάνδα τους στη Γαλλία ή αλλού. Επειδή αναδεικνύω την πραγματικότητα και με ακολουθεί πολύς κόσμος. Ξέρω πολύ καλά ότι κινδυνεύω να στοχοποιηθώ. Ξέρω ότι είμαι μάλλον καταδικασμένος σε θάνατο. Αυτή η συζήτηση με έκανε να σκεφτώ. Θα σας μιλήσω για τα εσωτερικά μου διλήμματα για πρώτη φορά. Μέχρι τώρα δεν ήθελα να τα αναφέρω, αλλά σήμερα είναι η ευκαιρία να το κάνω.
Όταν ξέρεις ότι είσαι καταδικασμένος σε θάνατο, αναρωτιέσαι αν πρέπει να πεθάνεις μόνος ή με την οικογένειά σου. Πρέπει άραγε να απομακρυνθώ από τον Ράμζι, τον Ουαλίντ και τη Σαμπάχ; Πρέπει να δουλεύω μακριά από το σπίτι μου και να τους βλέπω μόνο μια φορά την εβδομάδα ή τον μήνα; Καμιά φορά νιώθω ένα αίσθημα ενοχής για όσα κινδυνεύει να πάθει η οικογένειά μου, αλλά και για την τωρινή μας κατάσταση. Πήρα την απόφαση να μην φύγω από τη Γάζα, ενώ είχα τη δυνατότητα. Την έχω ακόμα, αλλά μένω, είναι ο δικός μου τρόπος να αντιστέκομαι. Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα: αντί να ρίχνουμε την ευθύνη στην κατοχή, τη μεταθέτουμε στους εαυτούς μας. Εμείς θα έπρεπε να προσέχουμε, να μην ζούμε με τις οικογένειές μας, να μην είμαστε με τα παιδιά μας, επειδή οι Ισραηλινοί δεν κάνουν διακρίσεις.
Ένα φυσιολογικό μυαλό ξέρει να αναγνωρίζει το καλό και το κακό, ξέρει να κάνει τη διάκριση ανάμεσα στην αντίσταση και την κατοχή. Όμως ο κατακτητής κατάφερε να αντιστρέψει την πραγματικότητα. Ακόμη και στο μυαλό μιας δημοσιογράφου που γνωρίζει την κατάσταση. Το είχα ήδη διαπιστώσει κατά τον ισραηλινό πόλεμο εναντίον της Γάζας το 2014, όταν ο ισραηλινός στρατός βομβάρδιζε ολόκληρα κτήρια κατοικιών. Η πρώτη ερώτηση που έκαναν οι δημοσιογράφοι, οι οποίοι δεν γνώριζαν πάντα καλά την κατάσταση, ήταν: "Υπήρχε μέλος της Χαμάς στο κτήριο;" Σαν να ήταν αποδεκτό να σκοτώνεις δεκάδες ανθρώπους για να εξοντώσεις έναν και μόνο.
Οι Ισραηλινοί κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα καθεστώς ασυλίας το οποίο είναι αποδεκτό από ένα μεγάλο μέρος των δυτικών κυβερνήσεων και των μέσων ενημέρωσης, για τους οποίους η απάντηση συνοψίζεται σε μία φράση: "Το Ισραήλ έχει το δικαίωμα στην αυτοάμυνα". Αλλά όχι εμείς. Αν αμυνθείτε, λέει το Ισραήλ, σκοτώνουμε την οικογένειά σας, τους σκοτώνουμε όλους. Αν ένας δημοσιογράφος μιλήσει, τον σκοτώνουμε μαζί με την οικογένειά του. Το θύμα της κατοχής πρέπει να είναι ένα καλόβολο θύμα. Αν κάποιος αντισταθεί, θα σκοτώσουμε όλη την οικογένειά του. Αν κάποιος μιλήσει, θα σκοτώσουμε όλη την οικογένειά του. Αν κάποιος μαρτυρήσει, θα σκοτώσουμε όλη την οικογένειά του. Και αυτό καταντάει φυσιολογικό.
Ξέρω ότι η Σαμπάχ θα διαβάσει αυτό το άρθρο, όπως διάβασε και τα προηγούμενα, χάρη σε διαδικτυακούς μεταφραστές. Όταν την κοιτάζω, όταν κοιτάζω τον Ουαλίντ και τον Ράμζι, λέω μέσα μου: "Θα φταίω εγώ αν τους συμβεί κάτι;" Σαν να φταίω εγώ, και όχι η κατοχή. Φτάσαμε στο σημείο να δημιουργήσουμε ένα πεδίο μάχης μέσα στον καθέναν από εμάς, αλλά και μέσα στην κοινωνία μας. Καμιά φορά, οι γείτονες μου λένε: "Ράμι, μην παρκάρεις το αυτοκίνητό σου εδώ", ή "Ράμι, είσαι δημοσιογράφος, μπορεί να είναι επικίνδυνο". Το λένε αστειευόμενοι, αλλά ξέρω ότι το εννοούν πραγματικά. Και δεν μπορώ να σταματήσω να σκέφτομαι: τη μέρα που θα στοχοποιηθώ, θα υπάρξουν δεκάδες νεκροί μαζί μου; Θα μου κρατήσει κακία ο κόσμος; Θα πουν: "Ήταν δημοσιογράφος, ήξερε ότι αποτελούσε στόχο, έπρεπε να είχε φύγει από εδώ";
Αυτή είναι η εσωτερική μου μάχη. Αυτό είναι που με πονάει: παλαιότερα, ένας μαχητής, ένας αντιστασιακός με οποιαδήποτε μορφή απέναντι στην κατοχή, ήταν ήρωας. Τον προστατεύαμε, τον κρύβαμε. Σήμερα, οι Ισραηλινοί καταφέρνουν να μας απομακρύνουν από όλους όσους εναντιώνονται και έχουν γίνει στόχοι: τους μαχητές της αντίστασης, τους νοσηλευτές, τους διασώστες, τους δημοσιογράφους, τους διανοούμενους, τους καθηγητές.
Και το να βλέπεις αυτή την αντιστροφή των αξιών σε μια φίλη, μια δημοσιογράφο, πονάει. Γι' αυτό πρέπει να το επαναλαμβάνουμε: η ένοπλη αντίσταση είναι νόμιμη. Το να αντιστέκεσαι με ένα στυλό, ένα μπλοκάκι ή μια κάμερα είναι νόμιμο. Το να πετάς πέτρες είναι νόμιμο. Η κατοχή επιφέρει την αντίσταση. Όλοι δίνουν όπλα και χρήματα στην Ουκρανία. Αλλά όταν πρόκειται για την Παλαιστίνη, το Κακό γίνεται Καλό και το Καλό γίνεται Κακό.
Μπορώ να πεθάνω ανά πάσα στιγμή, μπορώ να χάσω την οικογένειά μου ανά πάσα στιγμή, επειδή επέλεξα να αντισταθώ με το στυλό μου, με την κάμερά μου, με το τηλέφωνό μου. Ακόμη κι αν οι επικοινωνιακές και στρατιωτικές δυνάμεις του Ισραήλ αντιστρέφουν τους ρόλους.
Δείτε ακόμα στο Αλμανάκ μερικές πρόσφατες ανταποκρίσεις του Rami Abou Jamous:
Κύριε Υπουργέ Εξωτερικών της Γαλλίας...
"Πώς μπορούμε να ευχαριστήσουμε την Ισπανία;"
Ζώντας υπό τον νόμο της ζούγκλας
"Θα ήθελα να μεταβιβάσω στα παιδιά μου τα αναμνηστικά που μου άφησαν οι γονείς μου"
Κύριε Υπουργέ Εξωτερικών της Γαλλίας...
"Πώς μπορούμε να ευχαριστήσουμε την Ισπανία;"
Ζώντας υπό τον νόμο της ζούγκλας
"Θα ήθελα να μεταβιβάσω στα παιδιά μου τα αναμνηστικά που μου άφησαν οι γονείς μου"
