ΦΑΝΤΑΣΤΕΙΤΕ ΜΙΑ ΥΠΟΘΕΤΙΚΗ κατάσταση στην οποία ένας γονιός δημιουργεί μια ρέπλικα του νεκρού γιου του, που χάθηκε σε μικρή ηλικία, χρησιμοποιώντας την τεχνητή νοημοσύνη. Αν αυτό το «φάντασμα» έμενε καθηλωμένο σ’ αυτή την ηλικία, θα συμπεριφερόταν πάντα όπως ένα μικρό παιδί: ο ίδιος τρόπος ομιλίας, το ίδιο επίπεδο ωριμότητας, η ίδια εμφάνιση. Τι θα γινόταν, όμως, αν επρόκειτο για μια εξελισσόμενη έκδοση; Θα γινόταν αυτό το αντίγραφο έφηβος ή ενήλικας;
Αυτό το δίλημμα είναι ένα μόνο δείγμα των μελλοντικών εξελίξεων που θα μπορούσαν να φέρουν τα λεγόμενα «παραγωγικά φαντάσματα» της τεχνητής νοημοσύνης, όρος που επινοήθηκε σε μια νέα επιστημονική εργασία από την Μέρεντιθ Μόρις του Google Deepmind και τον Τζεντ Μπρουμπέικερ του Πανεπιστημίου του Κολοράντο. Ποιες είναι οι ρεαλιστικές πιθανότητες να χρησιμοποιηθεί η τεχνητή νοημοσύνη για τη δημιουργία μιας τεχνητής ζωής μετά θάνατον; «Οι πιθανότητες είναι μεγάλες, ειδικά τώρα που η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται πιο ισχυρή και πιο προσιτή», λέει ο Μπρουμπέικερ. «Οι άνθρωποι τη χρησιμοποιούν ήδη για να διατηρήσουν τη φωνή και την παρουσία των εκλιπόντων οικείων τους. Τα διαδικτυακά μνημόσυνα αποτελούν κοινό τόπο και τα φαντάσματα που παράγονται μέσω τεχνητής νοημοσύνης είναι το επόμενο στάδιο».
Μια τεχνητή νοημοσύνη προγραμματισμένη με κείμενα ή φράσεις του παππού μας μπορεί ξαφνικά να αποκαλύψει ότι οι απόψεις του ήταν στην πραγματικότητα ρατσιστικές, είτε αυτό είναι αλήθεια είτε όχι. Θα μπορούσαν, επίσης, να αποκαλύψουν έναν προηγούμενο εραστή ή μια πράξη που ο νεκρός θα προτιμούσε να μην έρθει στο φως ποτέ.
Κάποιες εταιρείες έχουν ήδη αρχίσει να εκμεταλλεύονται εμπορικά αυτές τις ιδέες. Το Re-memory επιτρέπει στον χρήστη να δημιουργήσει μια διαδραστική εικονική εκδοχή κάποιου ατόμου, αφού του πάρει συνέντευξη και τον καταγράψει για επτά ώρες. Ένα άλλο παράδειγμα είναι το HereAfter AI, μια εφαρμογή που παίρνει συνέντευξη από ένα άτομο με την ιδέα να δημιουργήσει τελικά μια ψηφιακή εκδοχή του μετά τον θάνατό του. Με κάποιες διαφορές, και οι δύο εφαρμογές σας επιτρέπουν να συνομιλήσετε με ένα είδος chatbot που αντιπροσωπεύει το αγαπημένο σας πρόσωπο και το οποίο μπορεί να μοιραστεί φωτογραφίες, ηχογραφήσεις της φωνής του και αναμνήσεις από τη ζωή του.
Σε ορισμένες ασιατικές χώρες, όπου οι άνθρωποι έχουν μια ιδιαίτερη σχέση με τον θάνατο και τους προγόνους, ορισμένες από αυτές τις πρακτικές είναι ήδη πιο «φυσιολογικές» από ό,τι σε άλλα μέρη του κόσμου.
«Οι χώρες της Ανατολικής Ασίας, όπως η Κίνα και η Νότια Κορέα, φαίνεται να προηγούνται σε τέτοιες διαδικασίες, εν μέρει επειδή οι πολιτισμικές τους παραδόσεις θεωρούν φυσιολογική τη διατήρηση της επαφής με τους προγόνους. Στις δυτικές χώρες, από την άλλη πλευρά, η υιοθέτηση τέτοιων δυνατότητων εξαρτάται περισσότερο από το πώς ο κάθε άνθρωπος αντιμετωπίζει την τεχνολογία, τον θάνατο και το πένθος», λέει ο Μπρουμπέικερ.
Όμως, τα «παραγωγικά φαντάσματα» μπορούν να είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό chatbot: θα υπάρξουν οικογένειες που θα βρουν παρηγοριά στη συζήτηση της επικαιρότητας, όπως φερ’ ειπείν ο θάνατος του Πάπα, ή σε μια συνομιλία για ένα οικογενειακό γεγονός, όπως ο γάμος της κόρης τους, με κάποιον που έχει πεθάνει. Δεν θα πρόκειται πλέον για ένα απλό chatbot, το οποίο θα μπορούσε, για παράδειγμα, να επιλύσει μια διαφωνία σχετικά με κληρονομικά ζητήματα, αλλά για τεχνητές νοημοσύνες που θα μπορούν να εκτελούν διάφορα καθήκοντα, ακόμη και εργασιακά, αφότου κάποιος έχει συνταξιοδοτηθεί ή πεθάνει. Σύμφωνα με τη μελέτη, «“τα παραγωγικά φαντάσματα” θα μπορούσαν επίσης να υποστηρίξουν τα μέλη της οικογένειας, παρέχοντας συμβουλές σχετικά με διαδικασίες για τις οποίες ήταν υπεύθυνο το άτομο στο οποίο βασίστηκε το AI αντίγραφό του, όταν ακόμα βρισκόταν εν ζωή – από συνταγές μαγειρικής μέχρι επαγγελματικές συμβουλές. Σε κάποιες περιπτώσεις, το εισόδημα που θα παρέχεται από την εργασιακή συμμετοχή των παραγωγικών φαντασμάτων μπορεί να στηρίξει τα μέλη της οικογένειάς του».
Αυτού του είδους οι εργασίες δεν θα είναι τόσο ασυνήθιστες για μια τεχνητή νοημοσύνη που έχει εκπαιδευτεί σύμφωνα με ένα συγκεκριμένο σώμα δεδομένων. «Θα μπορούσαν να γράψουν βιβλία ή να λειτουργήσουν ως εικονικοί σύμβουλοι, με βάση τις ειδικότητες που είχαν εν ζωή. Για παράδειγμα, το «φάντασμα» ενός δασκάλου θα μπορούσε να συνεχίσει να διδάσκει, ή το «φάντασμα» ενός μουσικού θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα τραγούδια. Ακούγεται λίγο φουτουριστικό, αλλά δεν είναι καθόλου τρελό αν αναλογιστούμε πόσο γρήγορα εξελίσσεται η τεχνητή νοημοσύνη», λέει ο Μπρουμπέικερ.
Εκτενές είναι επίσης το τμήμα της εργασίας που έχει να κάνει με τους κινδύνους μιας τέτοιας διαδικασίας. «Τα οφέλη, όπως η παροχή συναισθηματικής στήριξης, είναι ευκόλως κατανοητά. Οι κίνδυνοι, όμως, απαιτούν περισσότερες εξηγήσεις για να μπορέσουμε να τους προβλέψουμε και να τους αποφύγουμε», προσθέτει. Ένα σαφές παράδειγμα είναι η συναισθηματική εξάρτηση από ένα μηχάνημα που αντιπροσωπεύει κάποιον που δεν υπάρχει πια. Οι συγγραφείς της εργασίας δεν διστάζουν να χρησιμοποιήσουν τη λέξη μετενσάρκωση για να ορίσουν τη διαδικασία. «Πρόκειται πρωτίστως για μια μεταφορά», σημειώνει ο Μπρουμπέικερ.
«Χρησιμοποιούμε τον όρο “μετενσάρκωση” για να περιγράψουμε ένα “παραγωγικό φάντασμα” που δρα μιμούμενο έναν αποθανόντα. Είναι πολύ εύκολο να φανταστεί κανείς μια τεχνητή νοημοσύνη που μιμείται τη φωνή και τους τρόπους ενός ατόμου», προσθέτει. Υπάρχουν, όμως, πολλά άλλα στοιχεία που είναι πιο δύσκολο να προβλεφθούν, όπως ζητήματα υπόληψης και υστεροφημίας ή προστασίας της ιδιωτικής ζωής. Μια τεχνητή νοημοσύνη προγραμματισμένη με κείμενα ή φράσεις του παππού μας μπορεί ξαφνικά να αποκαλύψει ότι οι απόψεις του ήταν στην πραγματικότητα ρατσιστικές, είτε αυτό είναι αλήθεια είτε όχι, καθώς αυτά τα φαντάσματα θα μπορούσαν να υποφέρουν από «παραισθήσεις» ή «ψευδομνήμες», όπως έχει παρατηρηθεί να συμβαίνει σε κάθε τεχνητή νοημοσύνη. Θα μπορούσαν, επίσης, να αποκαλύψουν έναν προηγούμενο εραστή ή μια πράξη που ο νεκρός θα προτιμούσε να μην έρθει στο φως ποτέ.
Κάποιοι θα μπορούσαν ακόμη και να προγραμματίσουν τα «παραγωγικά τους φαντάσματα» με δόλιους σκοπούς. Όπως σημειώνεται στο άρθρο, «εκτός από τα φαντάσματα που θα μπορούσαν να εμπλακούν σε μεταθανάτια παρενόχληση, καταδίωξη, τρολάρισμα ή άλλες μορφές κακοποίησης των ζωντανών, τα κακόβουλα φαντάσματα θα μπορούσαν να σχεδιαστούν προκειμένου να εμπλακούν σε παράνομες δραστηριότητες, οικονομικού – ως ένας τρόπος για να αποσπάσουν μέρος της περιουσίας του αποθανόντος– ή, ενδεχομένως, και εγκληματικού τύπου».
Με στοιχεία από El Pais
