ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΟΙΑΖΕΙ επιφανειακό ή τυχαίο ή ασήμαντο εν τέλει, όμως ένα στοιχείο που ενίσχυε την οικουμενική δημοτικότητα του αποθανόντος Πάπα, ήταν η φυσιογνωμία του (όχι μόνο τα χαρακτηριστικά του, αλλά και αυτή η σαγηνευτική πραότητα που εξέπεμπε, συνοδευόμενη συχνά από ένα γλυκό ή και γλυκόπικρο υπομειδίαμα).
Και όταν είχε κληθεί πριν από μερικά χρόνια να τον ενσαρκώσει στην οθόνη ο ηθοποιός Τζόναθαν Πράις, ο οποίος εκτός από τεράστιος ηθοποιός τύχαινε να είναι φτυστός ο Φραγκίσκος, το κάστινγκ έμοιαζε αυτονόητο. Η ταινία είναι «Οι δύο Πάπες» του 2019, ένα μπρα ντε φερ υψηλής υποκριτικής ανάμεσα στον Άντονι Χόπκινς στον ρόλο του Πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ’ και τον Πράις, στον ρόλο του ανθρώπου που θα γινόταν ο διάδοχος του, τον Αργεντινό Καρδινάλιο Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο, πριν γίνει γνωστός με το όνομα του «ινδάλματός» του, του Φραγκίσκου της Ασίζης.
«Ζούμε στην εποχή των τειχών και των συρματοπλεγμάτων» έλεγε μερικά χρόνια πριν, τον Δεκέμβριο του 2021, όταν είχε επισκεφτεί τη Λέσβο.
«Βλέπουμε μια παγκοσμιοποίηση της αδιαφορίας», εμφανίζεται να λέει στην ταινία ο μετέπειτα Ποντίφικας. «Επικρατεί μια κουλτούρα σύγκρουσης, η οποία μας κάνει να σκεφτόμαστε μόνο τον εαυτό μας. Μας κάνει να ζούμε μέσα σε σαπουνόφουσκες που, όσο ωραίες και αν είναι, είναι επίσης ανούσιες και ανυπόστατες. Έχουμε συνηθίσει στον πόνο των άλλων. Δεν με επηρεάζει, σκέφτομαι. Κανείς στον κόσμο μας δεν αισθάνεται υπεύθυνος. Ποιος είναι υπεύθυνος για το αίμα των αδελφών μας; Για τους πρόσφυγες που ξεβράζονται στις ακτές της Μεσογείου; Εγώ δεν έχω καμία σχέση μ’ αυτό. Πρέπει να φταίει κάποιος άλλος. Σίγουρα όχι εγώ. Όταν όμως δεν φταίει κανείς, τότε φταίνε όλοι».
Η ταινία του Φερνάρντο Μεϊρέγιες, όπως και το θεατρικό έργο («Ο Πάπας») του Άντονι Μακ Κάρτεν στο οποίο βασίστηκε, αποτελεί ένα προϊόν μυθοπλασίας, και συνεπώς δεν μπορούμε να ξέρουμε αν είναι πραγματικός ο μονόλογος αυτός. Έχουμε όμως ακούσει ή διαβάσει τα πραγματικά λόγια του Πάπα Φραγκίσκου –ο οποίος, εκτός των άλλων, και σε αντίθεση με τη συντριπτική πλειοψηφία των σύγχρονων, ολίγιστων ηγετών του «ελεύθερου κόσμου», δεν σταματούσε να μνημονεύει τη σφαγή στη Γάζα– όπως έχουν καταγραφεί στις κατά καιρούς ομιλίες και παρεμβάσεις του.
«Η αίσθηση της αξίας των ανθρώπων φαίνεται να εξαρτάται όλο και περισσότερο από το τι μπορούν να συσσωρεύσουν με τη δύναμη του χρήματος», σημείωνε στην τελευταία του εγκύκλιο (Dilexit Nos) που δημοσιεύτηκε τον περασμένο Οκτώβριο. «Μας ωθούν διαρκώς να συνεχίσουμε να αγοράζουμε, να καταναλώνουμε και να αποσπάμε την προσοχή μας, δέσμιοι ενός εξευτελιστικού συστήματος…».
«Ζούμε στην εποχή των τειχών και των συρματοπλεγμάτων» έλεγε μερικά χρόνια πριν, τον Δεκέμβριο του 2021, όταν είχε επισκεφτεί τη Λέσβο. «Η Μεσόγειος, η οποία επί χιλιετίες έφερε κοντά διαφορετικούς λαούς και απομακρυσμένες περιοχές, μετατρέπεται τώρα σε ένα ζοφερό νεκροταφείο χωρίς ταφόπλακες. Αυτή η μεγάλη υδάτινη λεκάνη, το λίκνο τόσων πολιτισμών, μοιάζει τώρα με κάτοπτρο του θανάτου. Ας μην αφήσουμε τη θάλασσά μας (mare nostrum) να μετατραπεί σε θάλασσα του θανάτου (mare mortuum). Ας μην επιτρέψουμε αυτή η "θάλασσα των αναμνήσεων" να μετατραπεί σε "θάλασσα της λήθης"».
Κάποια στιγμή στην ταινία του Μεϊρέγιες, ο Βενέδικτος υπενθυμίζει στον Καρδινάλιο Μπεργκόλιο (οχτώ χρόνια πριν γίνει ο Πάπας Φραγκίσκος) το συντηρητικό/αντιδραστικό παρελθόν του. «Όταν ήσουν αρχηγός των Ιησουιτών στην Αργεντινή, είχες διατάξει να αποσυρθούν όλα τα βιβλία για τον μαρξισμό από τη βιβλιοθήκη».
«Ναι», του απαντά εκείνος. «Επίσης υποχρέωνα τους ιεροσπουδαστές να φορούν ράσα όλη την ημέρα, ακόμη και όταν εργάζονταν στον λαχανόκηπο. Και είχα αποκαλέσει τον πολιτικό γάμο για τους ομοφυλόφιλους, σχέδιο του διαβόλου».
«Δεν είμαστε και τόσο διαφορετικοί λοιπόν».
«Εγώ άλλαξα».
«Δεν άλλαξες, συμβιβάστηκες!»
«Όχι. Άλλαξα. Είναι κάτι εντελώς διαφορετικό».
Οι Δύο Πάπες | Επίσημο τρέιλερ | Netflix
