Η έννοια της γαστρονομίας μπήκε στη ζωή μας δυναμικά με την έλευση της νέας χιλιετίας. Ξεκινήσαμε να δοκιμάζουμε τον ουρανίσκο μας, προσφέροντάς του νέες γευστικές εμπειρίες. Όλα ξεκίνησαν με τη μοριακή κουζίνα. Πιάτα με αφρό, παρασκευασμένα σε υγρό άζωτο, πιάτα sous vide, άλλαξαν την εικόνα του φαγητού στην Ελλάδα. Ακολούθησαν πολλές νέες τάσεις από τότε. Μπήκαν στην καθημερινότητά μας καινούργιες γευστικές συνήθειες, όπως η σκανδιναβική κουζίνα, το umami, το brunch, το σούσι και άλλα πολλά. Τότε οι Έλληνες σεφ άρχισαν να πειραματίζονται και με την ελληνική κουζίνα. Μελέτησαν τη μαγική απλότητα των ελληνικών συνταγών και τον σπάνιο πλούτο των πρώτων υλών που παράγονται στην Ελλάδα και έκαναν θαύματα. Πλέον, στα εστιατόριά τους προσφέρονται προτάσεις σύγχρονες ελληνικής κουζίνας που ενθουσιάζουν ντόπιους και ξένους. Ο Χριστόφορος Πέσκιας με το Dopios Athens, ο Μανώλης Παπουτσάκης με το Pharaoh, ο Λευτέρης Λαζάρου στα ψάρια και τα θαλασσινά, η Αργυρώ Μπαρμπαρίγου με τον Παπαδάκη, το Μanari, που αναβίωσε την ελληνική ταβέρνα, αποτελούν εξαιρετικά παραδείγματα εξέλιξης στην ελληνική γαστρονομία.

Στη ζαχαροπλαστική τα βήματα είναι πιο αργά. Υπάρχει μια νέα γενιά αξιόλογων ζαχαροπλαστών που προσπαθούν να βρουν την ταυτότητά τους. Επηρεασμένοι από τη γαλλική ζαχαροπλαστική –που αποτελεί τον απόλυτο καθοδηγητή όλων–, την τηλεόραση και τα social media, προσπαθούν να βρουν τρόπους να εξελιχθούν. Δεν έχουν αναπτύξει ακόμα το προσωπικό στοιχείο που θα τους κάνει μοναδικούς. Χρησιμοποιώντας τις επιρροές τους δημιουργικά, ελπίζω ότι σύντομα θα καταφέρουν να αναδείξουν την παραδοσιακή ελληνική ζαχαροπλαστική και να δημιουργήσουν μια νέα τάση με τη δική τους υπογραφή.

Τα τελευταία είκοσι χρόνια η Αθήνα άλλαξε ριζικά και μαζί της άλλαξε και ο τρόπος που τρώμε, βγαίνουμε και αντιλαμβανόμαστε τη γαστρονομία. Από μια εσωστρεφή σκηνή, που για πολλά χρόνια στηριζόταν κυρίως στην ταβέρνα, στο σουβλατζίδικο και στο κλασικό εστιατόριο, περάσαμε σε μια σκηνή πολύ πιο σύνθετη, άκρως δημιουργική, πιο ανήσυχη και πιο εξωστρεφή, καταφέρνοντας να δημιουργήσουμε ένα γαστρονομικό τοπίο που ανταγωνίζεται στα ίσια αυτό οποιασδήποτε άλλης πρωτεύουσας. Έτσι, ο γύρος, το τζατζίκι και το Greek moussaka έπαψαν πλέον να προσδιορίζουν τις επερχόμενες γενιές επαγγελματιών της γαστρονομίας, οι οποίοι με γνώμονα τη γνώση και τις εμπειρίες μεταφράζουν και φιλτράρουν αλλιώς την παράδοση, με αποτέλεσμα να γεννιούνται πράγματα καινούργια.

Αυτό που κρατάω περισσότερο είναι η αυτοπεποίθηση των ανθρώπων της εστίασης. Νέοι μάγειρες με σοβαρή κατάρτιση και απεριόριστη δημιουργικότητα, φούρνοι, μικρά μαγαζιά, έθνικ κουζίνες, wine bars, καφέ και σύγχρονα εστιατόρια δείχνουν ότι η Αθήνα δεν προσπαθεί πια απλώς να αντιγράψει το εξωτερικό αλλά να βρει τη δική της φωνή. Και τα καταφέρνει περίφημα σε συνθήκες που εξακολουθούν να είναι αντίξοες, σε ένα τοπίο ακραία εχθρικό απέναντι σε κάθε μορφής επιχειρηματικότητα. Με συγκινεί ιδιαίτερα η στροφή στην ποιότητα και στον σεβασμό της πρώτης ύλης, στο δημιουργικό και νόστιμο φαγητό. Αυτά είναι τα στοιχεία που δίνουν πραγματική ταυτότητα στην πόλη.

Αυτό που θα ήθελα να αλλάξει είναι η υπερβολή. Μερικές φορές η εικόνα προηγείται της ουσίας, οι τιμές ξεφεύγουν χωρίς να αποκτούν αντίστοιχη ποιότητα και η έννοια του concept γίνεται πιο σημαντική από τη φιλοξενία. Η Αθήνα έχει τεράστια ενέργεια· το στοίχημα είναι να μείνει αληθινή, γενναιόδωρη και ανθρώπινη.

Προορισμοί παλιοί και καινούργιοι στους οποίους επιστρέφουμε συχνά στην Αθήνα είναι το Τanpopo, το Pharaoh, ο Μοnokeros για σφολιάτες, το Guerilla Chef Burgers για μπέργκερ, το Μακεδονικό στη Σόλωνος για λουκανικόπιτα και Milko, ο Γιώργος και Μάνος στα Εξάρχεια και ο Ανδρέας στην Καισαριανή για πιτόγυρο, ο Νικήτας στου Ψυρρή, ο Μαύρος Γάτος και το Δίπορτο για τα κλασικά, το Thiriο, το RawBata και το Ex Machina για ενέσεις φαντασίας και, φυσικά, το ΦΙΤΑ, οι Σεϋχέλλες και τα Άκρα για να ευφραίνεται η ψυχή μας με το γάργαρο γέλιο των πολύ κοντινών μας φίλων.

Ήρθα στην Αθήνα το 2014. Δεν πρόλαβα την προηγουμένη δεκαετία, έτσι δεν έχω μέτρο σύγκρισης. Σίγουρα η Αθήνα που γνώρισα δεν είναι πια η ίδια με τώρα. Οι τάσεις και τα trends από το εξωτερικό και οι άστοχες μεταφορές τους, τις περισσότερες φορές, στην ελληνική πραγματικότητα έδωσαν τη θέση τους στην αμεσότητα και στην παράδοση, στην αναγνώριση και εκτίμηση της εποχικής πρώτης ύλης, σε μια ελευθερία εκκίνησης. Οι άνθρωποι της εστίασης απέκτησαν την αυτοπεποίθηση να επενδύσουν, να πειραματιστούν, να επαναπροσδιορίσουν την έννοια της φιλοξενίας και να αισθανθούν πως αυτό που προσφέρουν είναι κατανοητό. Μαγαζιά όπως το Vezene, το ΦΙΤΑ, η Cookoovaya, το Pharaoh, το Nolan, το Ex Machina, η Ταβέρνα των Φίλων, τα Άκρα και ελπίζω κι εμείς, βοήθησαν το καθένα με τον τρόπο του να διαμορφωθεί μια νέα αντίληψη γύρω από την αθηναϊκή γαστρονομία, όχι απαραίτητα επειδή άλλαξαν την ελληνική κουζίνα αλλά επειδή κατάφεραν να δημιουργήσουν χώρους με σαφή προσωπικότητα και αίσθηση τόπου. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι αυτά τα νέα μαγαζιά δεν ήρθαν να αντικαταστήσουν την παλιά Αθήνα αλλά να σταθούν επάξια δίπλα σε μέρη που κουβαλούν ήδη ιστορία και μνήμη, όπως το Δίπορτο, η Ταβέρνα του Οικονόμου, η Μαργαρώ, τα σουβλάκια του Κώστα. Η σκηνή απέκτησε χαρακτήρα. Το dinner έγινε κανονική έξοδος και συνήθεια παράλληλα. Οι Αθηναίοι άρχισαν να ενδιαφέρονται περισσότερο για την κουλτούρα του φαγητού και τις νέες προτάσεις, «αναγνώρισαν» τα πρόσωπα πίσω από τις φωτιές και τα λαχανικά, μοιράστηκαν τραπέζια και κρατήσεις με ανθρώπους από όλο τον κόσμο, μια και η Αθήνα, από ένα σύντομο πέρασμα πριν από τις καλοκαιρινές διακοπές, έγινε ένα νέο πολιτιστικό και γαστρονομικό κέντρο. Από την άλλη, αντιλαμβάνομαι και την ταχύτητα της εποχής: τα likes και τα stories, τις Google κριτικές και τις προσδοκίες, τα πολυάριθμα ανοίγματα χώρων και την εύλογη και αναπόφευκτη μίμηση, τα δίωρα slots –που δυστυχώς είναι απαραίτητα–, τις κρατήσεις μέσα από τις πλατφόρμες. Ίσως όλα αυτά να είναι απλώς το τίμημα που πρέπει να πληρώσεις σε μια πόλη που αλλάζει γρήγορα και που πλέον βρίσκεται συνεχώς εκτεθειμένη. Το ζητούμενο μάλλον είναι να μη χαθεί η αίσθηση της αυθεντικότητας, της προσωπικότητας και της φροντίδας που έκανε την αθηναϊκή σκηνή να ξεχωρίσει τα τελευταία χρόνια.

Για μένα, η μεγαλύτερη αλλαγή στη γαστρονομική σκηνή της Αθήνας είναι ότι πλέον δεν μπορείς απλώς να εμφανιστείς κάπου για φαγητό και να μείνεις όλο το βράδυ. Αυτή η αυθόρμητη ανεμελιά έχει χαθεί, τώρα που δεν μπορείς να βρεις τραπέζι ούτε στην ταβέρνα της γειτονιάς σου χωρίς κράτηση. Τα δίωρα sittings μοιάζουν παράταιρα στην Αθήνα, μια πόλη όπου το να κάθεσαι με τις ώρες γύρω από το τραπέζι, ενώ φίλοι και φίλοι φίλων έρχονται και φεύγουν, ήταν πάντα τρόπος ζωής.

Η εποχικότητα και η απλότητα είναι τα θεμέλια της ελληνικής κουζίνας. Εκτιμώ τις νεο-ταβέρνες που αναδεικνύουν μικρούς παραγωγούς και κρατούν τα πράγματα λιτά, αλλά εξελίσσουν την παράδοση όσο χρειάζεται ώστε το γνώριμο να μοιάζει ξανά φρέσκο. Το Manari πετυχαίνει ιδανικά αυτή την ισορροπία μεταξύ της old-school χασαποταβέρνας και του σύγχρονου ύφους. Το απόλυτα αγαπημένο μου μέρος για φαγητό είναι η Ταβέρνα των Φίλων, για τη ζεστή, ανεπιτήδευτη, νοσταλγική ατμόσφαιρα και το πραγματικά εποχικό μενού της.

Λατρεύω το γεγονός ότι έχουν έρθει τόσες διαφορετικές κουζίνες στην πόλη. Μερικά από τα πιο νόστιμα μαγαζιά της Αθήνας είναι μικρά, ατημέλητα εστιατόρια, γεωργιανά, αφγανικά, αιθιοπικά και βιετναμέζικα, όπου μπορείς να φας εξαιρετικά με λιγότερα από 20 ευρώ. Τι θα ήθελα να αλλάξει; Θα ήθελα λιγότερο δυνατή μουσική στα εστιατόρια, λιγότερο άβολα καθίσματα και καλύτερη σχέση ποιότητας-τιμής.

Τα τελευταία είκοσι χρόνια η πόλη έμαθε επιτέλους να κοιτάζει την ελληνική κουζίνα χωρίς κόμπλεξ. Μετά την τρέλα της ξενομανίας, των brunch, του μπέργκερ και των διεθνών τάσεων που συχνά υιοθετήθηκαν κάπως εμμονικά, η Αθήνα μοιάζει να επιστρέφει στην ουσία: στο ελληνικό προϊόν, στην εποχικότητα, στη μνήμη και στη γεύση του τόπου μας.

Αυτό που πιστεύω ότι άλλαξε είναι ο τρόπος που βλέπουμε την ελληνική κουζίνα σήμερα. Είδαμε να έρχονται στο προσκήνιο εστιατόρια όπως η Cookoovaya, το ΦΙΤΑ ή, πιο πρόσφατα, το Άκρα, και να χτίζουν μια νέα γαστρονομική αυτοπεποίθηση. Λατρεύω το ότι οι γειτονιές μπήκαν δυναμικά στον γαστρονομικό χάρτη. Δεν τρώμε πια «μόνο στο κέντρο».

Την ίδια στιγμή, βρίσκω μια υπερβολή στα γαστροκουτούκια και τα νεο-καφενεία που για να τα επισκεφτείς πρέπει να το έχεις προγραμματίσει – κάπως έτσι χάνεται ο αυθορμητισμός. Γι' αυτό και θα με βρεις να τρώω στα μικρά καφενεία της γειτονιάς μου στην Άνω Κυψέλη. Και κάπου εκεί, το Δίπορτο συνεχίζει να μας βγάζει ασπροπρόσωπους, θυμίζοντας πως η αυθεντικότητα δεν χρειάζεται πάντα σκηνοθεσία.

Μου αρέσει που διατηρούνται κλασικές αξίες της πόλης, οι ψηφίδες που μαρτυρούν το αληθινό κολάζ χρωμάτων της Αθήνας. Δεν μου αρέσει η εξέλιξη του κέντρου σε τουριστική πιάτσα με λουκουμάδες, σουβλάκια και παγωτά χωρίς ποιότητα, σαν γαστρονομικά τσολιαδάκια που δεν καθρεφτίζουν σε καμία περίπτωση την αληθινή ταυτότητα της πόλης.

Από την άλλη, είμαι πολύ χαρούμενος που μαγαζιά όπως η Στάνη, με το χαρακτηριστικό γιαούρτι και το άπαιχτο ρυζόγαλο, το Fatsio με τα αληθινά μαγειρευτά, η καντίνα με τα τέλεια μπιφτέκια στην ταράτσα της Καραγεώργη Σερβίας 2, έχουν καταφέρει να αντέξουν τις οικονομικές κρίσεις και να επιζήσουν.

Δεν αντέχω την ομοιογένεια στα μαγαζιά με τα ίδια καμένα χόρτα, την ίδια σπαλομπριζόλα και την ίδια μους ταραμά, σε μια χώρα με τόσα τοπικά προϊόντα και τόσες συνταγές. Θέλω να βλέπω πιο συχνά κοπανιστή Τήνου, βολάκι Άνδρου, ποντιακά περέκ και γίγαντες Πρεσπών και να μην ξαναφάω ποτέ χωριάτικη με άγευστη, άοσμη, στενάχωρη, γυαλιστερή ντομάτα.

Παρατηρώ τη γαστρονομική ζωή της Αθήνας τα τελευταία χρόνια με έναν διπλό ρόλο, εκείνον της καλοφαγούς και εκείνον της μαγείρισσας. Παρατηρώ μάγειρες και εστιάτορες να τολμούν να δημιουργούν τάσεις, να ανοίγονται τα συρτάρια, να βγαίνουν τα τετράδια με τις συνταγές περασμένων γενεών και να επαναπροσδιορίζονται μέσω νέων τεχνικών, παρατηρώ την πόλη μου να γίνεται ένας γοητευτικός προορισμός τόσο για τον διεθνή foodie όσο και για τον διεθνή σεφ.

Μου αρέσει που η Αθήνα έχει γίνει τόσο νόστιμη, που προσφέρει τόσες επιλογές και η γαστρονομία είναι ψηλά στις αναζητήσεις ενός πολύ μεγάλου ποσοστού ανθρώπων. Δεν μου αρέσουν, όμως, τα «περισσέματα» αυτής της ανάπτυξης. Βλέπω τεράστιες ποσότητες food waste καθημερινά περπατώντας από το Σύνταγμα ως το Μοναστηράκι. Θα ήθελα να άλλαζε όλη η νοοτροπία γύρω από τη συσκευασία του φαγητού, την αποκομιδή των απορριμμάτων από τον δήμο, τον τρόπο που διαχειριζόμαστε εμείς οι μάγειρες αυτό που μας μένει στην κατσαρόλα.

Στο πίσω μέρος του wine bar που άνοιξα πριν από περίπου δύο χρόνια υπάρχει ένας καθρέφτης από το ιστορικό Ιντεάλ της Πανεπιστημίου. Από τα γεύματα μικροκυμάτων στα τελευταία του Ιντεάλ και την αθηναϊκή ιντελιγκέντσια στα φυσικά κρασιά και στις κονσέρβες – χωρίς την ιντελιγκέντσια. Και εγώ είμαι μέρος του προβλήματος ή της λύσης. Αυτό είναι κάτι που θα κρίνει ο ιστορικός του μέλλοντος.

Κακά τα ψέματα, η ποιότητα της εστίασης έχει ανέβει σε ύψη δυσθεώρητα· δεν τίθεται θέμα σύγκρισης με το «ένδοξο» παρελθόν. Από την επανάσταση του τρίτου κύματος του καφέ μέχρι εστιατόρια σαν το Λινού Σουμπάσης, η Αθήνα έχει κάνει άλματα, διαμορφώνοντας μια κουζίνα που στέκεται ως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες της Ευρώπης.

Για να πούμε όμως τα πράγματα με το όνομά τους: πόσες ακόμα ανοιχτές φωτιές, πόσα ακόμα smash burgers, πόσα ακόμα φυσικά κρασιά με γεύση κομπούτσα; Αυτό που λείπει είναι η εξωστρέφεια. Μια πόλη σε κρίση ταυτότητας, σίγουρα με περισσότερα καλά σε σχέση με είκοσι χρόνια πριν, αλλά υπάρχει ένα κενό που πρέπει να γεμίσει.

Θυμάμαι πολύ έντονα το πρώτο editorial του Στάθη Τσαγκαρουσιάνου στo πρώτo τεύχος της έντυπης LiFO, την οποία διάβαζα στον ΗΣΑΠ από Ν. Ιωνία προς το κέντρο. Αυτό που δεν θυμάμαι είναι τι έφαγα εκείνη τη μέρα. Φαλάφελ στο Raja Jee στη Σοφοκλέους; Σουβλάκι στον Κώστα; Μπριζολάκια στον Τέλη στην Ευριπίδου; Πεϊνιρλί στην Πανόρμου; Ρεβιθάδα στο Δίπορτο; Σάντουιτς στο Γκαραντί στη Βεΐκου; Τυρόπιτα στη Δωδώνη στη Λυκούργου; Μοσχαρόσουπα στην Ήπειρο στη Βαρβάκειο; Ντολμαδάκια στον Νικήτα στου Ψυρρή;

Δεν θα εκφράσω καμία unpopular opinion, γιατί τείνω να βλέπω τα πράγματα ρόδινα. Θεωρώ ότι τρώμε ό,τι μας αξίζει, γιατί οι διαθέσιμες επιλογές είναι σημεία των καιρών. Ευτυχώς, η Αθήνα είχε και έχει συναρπαστικές γαστρονομικές ιστορίες να διηγηθεί, σχεδόν σε κάθε γωνιά της. Μπορώ να ξυπνήσω αύριο και να φάω σε όποιο από τα μαγαζιά έφαγα τελικά την 1η Δεκεμβρίου του 2005. Το θέμα είναι, σε 20 χρόνια από σήμερα, τι θα τρώμε στην Αθήνα;

Εντυπωσιακή ανάπτυξη και πλουραλισμός επιλογών με ταυτόχρονη απενοχοποίηση της ελληνικής κουζίνας θα μπορούσε να είναι ο τίτλος ενός άρθρου για το τι συνέβη στην αθηναϊκή εστίαση την τελευταία εικοσαετία. Τα εστιατόρια της Αθήνας, χάρη και στον τουρισμό, προσφέρουν περισσότερες επιλογές και υψηλότερο γαστρονομικό επίπεδο από όσο μπορούν να καταναλώσουν οι κάτοικοί της.

Η απενοχοποίηση της ελληνικής κουζίνας είναι η κυριότερη εξέλιξη στην αθηναϊκή εστίαση. Ξεκίνησε με το άνοιγμα των 48 και Milos, λίγο πριν από τους Ολυμπιακούς. Επόμενος βασικός σταθμός η «εισβολή» της γαστροταβέρνας από τη Θεσσαλονίκη. Η εντυπωσιακή επιτυχία που είχαν τα Άκρα και το Pharaoh δημιούργησε ένα πρωτοφανές κύμα από ταβέρνες και γαστροταβέρνες που έκανε πολλούς σεφ να ανατρέξουν στις μνήμες τους και στην παράδοση.

Αυτά τα είκοσι χρόνια η αθηναϊκή εστίαση μεταμορφώθηκε σε κάθε επίπεδο και εξελίχθηκε εντυπωσιακά. Επόμενος σταθμός και στοίχημα η ανάπτυξη της λεγόμενης «αθηναϊκής Ριβιέρας». Ζητούμενο πάντα η ισορροπία ανάμεσα στη λάμψη, τις παγκόσμιες φιλοδοξίες και τη συμπερίληψη των Αθηναίων.

Tα τελευταία είκοσι χρόνια, μαζί με την Αθήνα που αλλάζει καθημερινά, είδαμε να αλλάζει και η γαστρονομική ζωή της. Με τα θετικά και τα αρνητικά που φέρνει μια τέτοια γιγαντιαία αλλαγή, είδαμε την πόλη να καθιερώνεται πλέον ως ένας σημαντικός γαστρονομικός προορισμός για τους επισκέπτες και ένας foodie παράδεισος για τους μόνιμους κατοίκους της.

Αυτό που κρατώ περισσότερο είναι την αυτοπεποίθηση που έχει αποκτήσει πλέον η αθηναϊκή κουζίνα. Οι νέοι σεφ δεν φοβούνται να πειραματιστούν, να συνδυάσουν την ελληνική παράδοση με σύγχρονες τεχνικές και διεθνείς επιρροές, δημιουργώντας πιάτα που έχουν ταυτότητα, φαντασία αλλά και γερές βάσεις στην κουλτούρα μας. Παράλληλα, βλέπω με χαρά μεγαλύτερη ευαισθησία γύρω από τη βιωσιμότητα, τη συνεργασία με μικρούς παραγωγούς και τη σημασία της εποχικότητας.

Μέσα στη γρήγορη εξέλιξη της γαστρονομικής σκηνής, καμιά φορά, η εικόνα και η τάση παίρνουν μεγαλύτερο χώρο απ' όσο χρειάζεται. Παρ' όλα αυτά, η Αθήνα έχει πλέον αποκτήσει τη δική της ξεχωριστή ταυτότητα, χωρίς την ανάγκη να ακολουθήσει άλλες γαστρονομικές πρωτεύουσες. Και αυτό είναι ίσως το πιο αισιόδοξο στοιχείο.

Tα τελευταία είκοσι χρόνια, μαζί με την Αθήνα που αλλάζει καθημερινά, είδαμε να αλλάζει και η γαστρονομική ζωή της πόλης. Την είδαμε να καθιερώνεται ως ένας σημαντικός γαστρονομικός προορισμός για τους επισκέπτες και ένας foodie παράδεισος για τους μόνιμους κατοίκους της. Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον αν όλοι οι foodies αυτής της πόλης εισηγούμασταν, στη θέση του ευρώ, να γίνουν επίσημο νόμισμα της πόλης τα cinnamon buns (cb). Έτσι θα είχαμε μια καινούργια κλίμακα κατανάλωσης που, εκτός από αστεία, θα είχε και μια πολιτική χροιά.

Αγαπημένο στέκι οι Σεϋχέλλες στον Κεραμεικό, δεν θα σε απογοητεύσουν ποτέ: θα πιεις και θα φας cool, χωρίς τη μεταμοντέρνα αίσθηση του νεο-καφενείου, γιατί ξέρουν να διαλέγουν πρώτη ύλη. Αν κάτι θα εξαιρούσα από την πόλη είναι αυτοί οι τεράστιοι φούρνοι-πολυκαταστήματα που έχουν τα πάντα, αλλά ακόμα κι αυτοί δικαιολογούν την ύπαρξή τους χάρη στις χαμηλές τιμές τους. Δυστυχώς, η Αθήνα δεν έχει παλιά ιστορικά στέκια και κατά συνέπεια δεν έχει στυλ. Στην Αθήνα λείπει όλο και περισσότερο η λαϊκή μνήμη, αυτή που κάνει πραγματικά νόστιμους τους γαστρονομικούς προορισμούς.

Οι πόλεις είναι ένας ζωντανός οργανισμός, γι' αυτό μοιραία αλλάζουν, καθώς αλλάζουν και οι άνθρωποι που τις κατοικούν. Ίσως μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι ότι, ενώ παλιότερα η μουσική και οι τέχνες ήταν από τα βασικά στοιχεία που καθόριζαν το δημόσιο προφίλ και το lifestyle μας, σήμερα αυτήν τη θέση την έχει καταλάβει το φαγητό. Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν κατακλυστεί από φωτογραφίες πιάτων κάθε είδους και η γαστρονομία έχει μετατραπεί σε βασικό μέσο έκφρασης και ταυτότητας.

Μέσα σε αυτές τις αλλαγές είδαμε παλιά μας στέκια και κρυφά καπηλειά να χάνονται, αλλά ταυτόχρονα αποκτήσαμε μια πληθώρα νέων χώρων που κάποιες φορές προσφέρουν πραγματικά συναρπαστικές γευστικές εμπειρίες. Ίσως τελικά αυτοί που συνεχίζουν να λειτουργούν με τον παλιό, πιο αυθεντικό τρόπο να είναι συχνά οι μετανάστες που φτιάχνουν γνήσιο φαλάφελ στη Μάρνη ή οι Γεωργιανοί που μαγειρεύουν παραδοσιακά φαγητά της χώρας τους στα Πατήσια.

Ίσως τελικά αυτό που αξίζει περισσότερο να κρατήσουμε απ' όλη αυτή την αλλαγή δεν είναι ούτε οι τάσεις ούτε η εικόνα του φαγητού αλλά οι χώροι και οι άνθρωποι που συνεχίζουν να συνδέουν τη γεύση με την καθημερινή ζωή της πόλης, μια αίσθηση αυθεντικότητας, απλότητας και πραγματικής φιλοξενίας.

Η Αθήνα των τελευταίων χρόνων είναι μια πόλη που τρώει, πίνει και επικοινωνεί διαφορετικά και loud. Από τη μία, είναι πραγματικά συναρπαστικό να βλέπεις γειτονιές να ζωντανεύουν, νέους ανθρώπους να παρατάνε τις 9-5 δουλειές τους και να επιχειρούν, τη street food σκηνή να εξελίσσεται, τα φυσικά κρασιά να γίνονται mainstream, τον καφέ να γίνεται ολοένα καλύτερος. Η Αθήνα αποκτά αυτοπεποίθηση, έχει βρει τη δική της ταυτότητα, αλλά ταυτόχρονα γίνεται και λίγο ίδια με όλες τις άλλες ευρωπαϊκές πόλεις.

Υπάρχει μια ομοιομορφία που αρχίζει να κουράζει. Γαστροταβέρνες με σχεδόν ίδια μενού – δεν αντέχω άλλο καρβελάκι ψωμί, ταραμοσαλάτα και ψητά καρότα –, χώροι που μοιάζουν αισθητικά μεταξύ τους και τάσεις που αντιγράφονται τόσο γρήγορα ώστε τελικά χάνουν τον χαρακτήρα τους.

Αυτό που εξακολουθώ να αγαπώ, όμως, στην Αθήνα είναι ότι, παρ' όλα αυτά, παραμένει αυθεντική σε σημεία. Μπορείς ακόμα να φας συγκλονιστικά σε ένα μικρό οικογενειακό μαγαζί δίπλα σε ένα σύγχρονο wine bar ή να ανακαλύψεις κάτι πραγματικά ιδιαίτερο εκεί που δεν το περιμένεις. Ίσως τελικά αυτή να είναι η πραγματική γαστρονομική ταυτότητα της Αθήνας.