— Πώς θα χαρακτηρίζατε την πολιτική Τραμπ στο θέμα των εμπορικών δασμών;
Το «χάος» θεωρείται πολύ «φτωχή» λέξη για να περιγράψει την αλλοπρόσαλλη πολιτική του Τραμπ. Ξεκίνησε με επιβολή δασμών της τάξης του 25% στις εισαγωγές αυτοκινήτων, χάλυβα και αλουμινίου. Επέβαλε δασμούς μεταξύ 10% και 145% ανά χώρα, με το μέγιστο στην Κίνα. Με εξαίρεση την Κίνα, αποφάσισε, για πολλές από τις υπόλοιπες χώρες, να μειώσει το ύψος των δασμών στο 10% για τις επόμενες 90 ημέρες. Μετά από 90 ημέρες, όμως, θα επανεξετάσει την πολιτική του. Και ενώ έχει επιβάλει δασμούς 145% στις εισαγωγές από την Κίνα, αποφάσισε, εκ των υστέρων, να εξαιρέσει smartphones και υπολογιστές, επειδή το κόστος τους θα εκτοξευόταν σε παράλογες τιμές για τον μέσο Αμερικανό πολίτη.
Σημειώνω εδώ ότι περισσότερα από τα μισά smartphones που πωλούνται στις ΗΠΑ είναι iPhones και το 80% αυτών κατασκευάζονται στην Κίνα. Υπάρχει, δυστυχώς, συνέχεια. Αμερικανοί αξιωματούχοι μας ενημερώνουν τώρα ότι smartphones και υπολογιστές μάλλον θα αντιμετωπίσουν και πάλι σύντομα δασμούς 145%. Υπό αυτές τις αλλοπρόσαλλες συνθήκες, υπάρχει λογικός καταναλωτής που θα προγραμματίσει τις δαπάνες του ή λογική επιχείρηση που θα πραγματοποιήσει επενδυτικές δραστηριότητες; Και μετά αναρωτιέται κανείς γιατί τα χρηματιστήρια παρουσιάζουν (μεγάλες) απώλειες ή διακυμάνσεις. Μέχρι και τα «ασφαλή» κρατικά ομόλογα των ΗΠΑ, τα οποία αποτελούν το κατεξοχήν επενδυτικό καταφύγιο σε περιόδους χρηματοοικονομικών κρίσεων, «είδαν» το κόστος δανεισμού τους να αυξάνεται επειδή οι διεθνείς επενδυτές εκτιμούν άνοδο του πολιτικού ρίσκου στις ΗΠΑ.
«Με ανησυχεί η πεποίθηση του Τραμπ ότι με οικονομικό και πολιτικό bullying θα επιβάλει τις απόψεις του στους πάντες. Χρησιμοποιεί μάλιστα αγενέστατες και χυδαίες εκφράσεις, τύπου "countries are kissing my ass", προκειμένου να περάσει το μήνυμα του παντοδύναμου ηγέτη. Μια τακτική που σίγουρα θα βρει και άλλους υποστηρικτές».
— Πιστεύετε ότι ζούμε το τέλος της παγκοσμιοποίησης;
Όχι απαραίτητα. Σύμφωνα με τους «Financial Times», oι ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν το 13% των παγκόσμιων εισαγωγών αγαθών, σε σχέση με το 20% προ εικοσαετίας. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, ακόμα και εάν οι ΗΠΑ σταματήσουν όλες τις εισαγωγές αγαθών, 70 εμπορικοί εταίροι των ΗΠΑ θα αναπληρώσουν τις απώλειες πωλήσεων στις ΗΠΑ εντός έτους. Κίνα και Ευρώπη θα μπορούσαν, επιπλέον, να ενισχύσουν το μεταξύ τους εμπόριο. Πάντως, οι δασμοί του Τραμπ και πιθανά αντίποινα δασμών από άλλες χώρες θα αυξήσουν τον πληθωρισμό και θα οδηγήσουν σε μείωση της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης.
καθηγητής Χρηματοοικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ
— Τι είναι αυτό που σας ανησυχεί περισσότερο στη νέα εποχή Τραμπ;
Με ανησυχεί η πεποίθηση του Τραμπ ότι με οικονομικό και πολιτικό bullying θα επιβάλει τις απόψεις του στους πάντες. Χρησιμοποιεί μάλιστα αγενέστατες και χυδαίες εκφράσεις, τύπου «countries are kissing my ass», προκειμένου να περάσει το μήνυμα του παντοδύναμου ηγέτη. Μια τακτική που σίγουρα θα βρει και άλλους υποστηρικτές. Επιπλέον, με ανησυχούν πιθανές γεωπολιτικές εξελίξεις (και) στη χώρα μας, στις οποίες αναφέρομαι παρακάτω.
— Απειλείται η οικονομία από νέο κραχ;
Η αποτίμηση του ρίσκου της αλλοπρόσαλλης πολιτικής του Τραμπ δεν είναι εύκολη. Όμως, μεγάλες και παρατεταμένες πτώσεις στα χρηματιστήρια συχνά ακολουθούνται από οικονομική ύφεση. Μου έρχεται εδώ στον νου ο φημισμένος φυσικός και μαθηματικός Ισαάκ Νεύτων, ο οποίος σημείωσε ότι «μπορώ να υπολογίσω τις κινήσεις των ουράνιων σωμάτων, αλλά όχι την παραφροσύνη των ανθρώπων». Αυτή ήταν η αντίδραση του Νεύτωνα στη «Φούσκα της Νότιας Θάλασσας» (South Sea Bubble), ήτοι μια σοβαρότατη χρηματοοικονομική κρίση το 1720 στην οποία ο Βρετανός φυσικός και μαθηματικός έχασε χρήματα! Σίγουρα, όμως, το ρίσκο παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης δεν είναι αμελητέο.
Πάντως, τόσο η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, όσο και άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες έχουν τη δυνατότητα να μειώσουν τα επιτόκια πολιτικής ακόμα και κοντά στο μηδέν προκειμένου να τονώσουν την παγκόσμια οικονομία. Σημειώνω εδώ ότι οι πληθωριστικές προσδοκίες στις ΗΠΑ έχουν «εκτοξευτεί» λόγω της αύξησης δασμών στις εισαγωγές. Οι έντονες πληθωριστικές προσδοκίες οδηγούν σε πληθωρισμό μέσω της διεκδίκησης υψηλότερων μισθών. Λογικά, λοιπόν, ο Jerome Powell και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ θα καθυστερήσουν τη μείωση επιτοκίων προς συγκράτηση του πληθωρισμού. Ο Τραμπ «πιέζει» τον Powell για μείωση των επιτοκίων. Εν μέσω εμπορικών πολέμων, αυξάνεται, λοιπόν, η πιθανότητα ο Τραμπ να ξεκινήσει έναν εγχώριο «πόλεμο» με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα, κάτι που σίγουρα θα επηρεάσει εξαιρετικά αρνητικά τις χρηματοοικονομικές αγορές και την παγκόσμια οικονομία.
— Η Ελλάδα πόσο μπορεί να επηρεαστεί από αυτές τις εξελίξεις;
Περίπου 4,5% των εξαγωγών της Ελλάδας κατευθύνεται στις ΗΠΑ. Μικρό σχετικά ποσοστό για να επηρεαστεί άμεσα η ελληνική οικονομία. Όμως, η Ελλάδα, ως μέλος της ευρωζώνης, θα επηρεαστεί πολύ σοβαρά στον βαθμό που η πολιτική Τραμπ θα οδηγήσει σε ύφεση την ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία. Με ανησυχούν πολύ περισσότερο οι γεωπολιτικές κινήσεις του Τραμπ. Αποφάσισε να διαπραγματευτεί άμεση λύση στο πρόβλημα της Ουκρανίας με τον Πούτιν, χωρίς καν να ρωτήσει τους Ουκρανούς. Κάποια στιγμή θα στρέψει την προσοχή του και στα ελληνοτουρκικά θέματα. Με το αζημίωτο βέβαια.
Για παράδειγμα, θα μπορούσε να μας ζητήσει την παραχώρηση του 50% με 75% των εσόδων από την πώληση εισιτηρίων εισόδου του Παρθενώνα και του Μουσείου Ακροπόλεως για όλη τη διάρκεια της προεδρίας του (ή περισσότερο μακροπρόθεσμα). Θεωρώ αυτό το λιγότερο «κακό σενάριο» για εμάς, και ο νοών νοείτω! Με άλλα λόγια, εκτιμώ ότι η οικονομική επίδραση στην Ελλάδα από την πολιτική δασμών θα είναι λιγότερο επαχθής σε σχέση με τις γεωπολιτικές κινήσεις του Τραμπ στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Μακάρι να κάνω λάθος.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.
