H ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΚΑΙ, μέσα σε λίγες μέρες, θριαμβευτική επιστροφή του Σαμ Άλτμαν στην OpenAI –μετά και τη θερμή στήριξη που έλαβε από εκατοντάδες ερευνητές και στελέχη– γέννησε πάλι το αναμενόμενο δημοσιογραφικό σούσουρο. Το συγκεκριμένο επεισόδιο ερμηνεύτηκε ως τέχνασμα/κίνηση ενός από τους γκουρού της Τεχνητής Νοημοσύνης που γνωρίζει την αξία του και επαναδιαπραγματεύται διαρκώς τη θέση του.
Σε αντιστοιχία με το διαζύγιο ενός σταρ, τη μυθική αποζημίωση κάποιου αθλητή ή τις ιδιοτροπίες του ενός ή του άλλου διάσημου, έτσι και οι κινήσεις του Σαμ Άλτμαν καταχωρίζονται αυτόματα στα χρονικά της ποπ μυθολογίας. Ακόμα όταν κάπου δίπλα διαβάζουμε για προειδοποιήσεις (warnings) κάποιων θορυβημένων στελεχών για τις «επικίνδυνες για την ανθρωπότητα» εξελίξεις της υπερ-επιταχυνόμενης έρευνας γύρω από κάποιες εφαρμογές της ΤΝ, πάλι το πλαίσιο όπου εντάσσουμε όσα λέγονται είναι κάτι ανώδυνα τρομαχτικό: σαν να βλέπουμε έναν νέο κύκλο του «Black Mirror» ή να ακούμε μια διάλεξη του Γιουβάλ Νόα Χαράρι.
Με αυτό θέλω να πω ότι η εκάστοτε «προειδοποίηση» δεν κλονίζει κανέναν, τα αστειάκια πως «το πράγμα ξεφεύγει» αντιμετωπίζονται στην καλύτερη περίπτωση σαν μπλακ χιούμορ παρεών.
Ένα συγκεκριμένο πλέγμα προγραμμάτων και εφαρμογών της Τεχνητής Νοημοσύνης που το «τρέχουν» ακόμα άνθρωποι παρουσιάζεται ως μια απρόσβλητη δομή που υπερβαίνει ήδη κάθε δυνατότητα να πει κανείς «όχι», να απορρίψει κάτι, να επιλέξει το ένα και να μην επιτρέψει το άλλο.
Τα ανώδυνα τρομαχτικά πράγματα που ακούμε ή διαβάζουμε φαίνεται πως είναι το αντίθετο μιας πραγματικής κινητοποίησης και αφύπνισης. Είναι εντυπωσιακό και εξοργιστικό αυτό που συμβαίνει με τα δημοσιεύματα από τον θαυμαστό κόσμο των καινοτόμων της Τεχνητής Νοημοσύνης. Την ίδια στιγμή που αναγγέλλεται (από πρόθυμους) το ένα θαύμα μετά το άλλο ή λανσάρονται συνεχώς νέες εφαρμογές (όπως ας πούμε το Dream Track της Google που «συνθέτει» μουσικά θέματα με τη φωνή επιλεγμένων καλλιτεχνών), ξεφυτρώνουν και κάποιες επιστολές που μιλούν για τον «θανάσιμο κίνδυνο για την ανθρωπότητα».
Η εξωτική νοστιμιά φρίκης συνοδεύει τα πληρωμένα δημοσιεύματα και τα διαφημιστικά στη ροή του Facebook. Έτσι, αυτή η νανουριστική μελωδία –εξαγγελία θαυμάτων και καταστροφολογικές προφητείες– πλαισιώνεται από μια ιδεολογία του αναπόφευκτου και του μη αντιστρέψιμου της συνολικής «εξέλιξης». Ένα συγκεκριμένο πλέγμα προγραμμάτων και εφαρμογών της Τεχνητής Νοημοσύνης που το «τρέχουν» ακόμα άνθρωποι παρουσιάζεται ως μια απρόσβλητη δομή που υπερβαίνει ήδη κάθε δυνατότητα να πει κανείς «όχι», να απορρίψει κάτι, να επιλέξει το ένα και να μην επιτρέψει το άλλο. Ιδίως, τα κράτη φαίνεται απλώς να προμηθεύονται υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης χωρίς να ενδιαφέρονται σοβαρά για το ότι έχουν γίνει εξαιρετικά ευάλωτα τα ίδια.
Παγιώνεται μια κεντρική λογική μοιραίας υπαγωγής των πάντων σε κάτι που δεν μπορείς να αποφύγεις παρά με τίμημα τον λουδιτισμό, δηλαδή την αντιτεχνολογική φυγή προς τα πίσω. Η αναγόρευση μιας συγκεκριμένης κοινωνικής τεχνολογίας σε μοιραίο προορισμό είναι όμως κάτι απείρως σημαντικότερο από τον Σαμ Άλτμαν, τον Έλον Μασκ και τα άλλα τρομερά παιδιά του μεσσιανικού καπιταλισμού.
Είναι πιο σημαντική και από την απορία εάν το Chatgpt και τα άλλα generative bots έχουν «προοδευτική/ συμπεριληπτική» ή «συντηρητική» ιδεολογία, αν είναι woke ή όχι. Αντί να γίνεται θέμα η τεράστια ισχύς των πειραματιστών του Big Tech, βλέπουμε τις περισσότερες συζητήσεις να περιστρέφονται γύρω από το αν ένα ποίημα που γράφεται από την Τεχνητή Νοημοσύνη είναι «καλό» ή αν η απάντηση ενός bot έχει λάθη και μαρτυρά κάποια «προκατάληψη». Ως εάν το θέμα να είναι απλώς η επιθυμητή βελτίωση των επιδόσεων και όχι αυτό που συντελείται ως ριζική αναδιάταξη του «φιλελεύθερου πολιτισμού» μέσα από τις υπερεξουσίες της τεχνο-ελίτ.
Η αλήθεια είναι ότι έχουμε παραχωρήσει τεράστια δύναμη στους διαφόρους Σαμ Άλτμαν να παρεμβαίνουν στις δομές της πολιτισμικής ζωής και της πνευματικής δημιουργίας. Η ουσία του κινδύνου είναι η υπέρμετρη ισχύς ιδιωτικών φορέων – από CEOs μέχρι team τεχνικών και ερευνητών που έχουν τεράστιες ηθικές ευθύνες. Ομάδες και άτομα που επιλέγουν να περάσουν άμεσα στην πράξη όλο και πιο «φιλόδοξα» προγράμματα σαν να είναι κοινά εμπορικά προϊόντα. Και αυτός ο τεχνο-μεσσιανισμός είναι δυνητικά πολύ πιο επικίνδυνος από τις συνήθεις δημαγωγίες της πολιτικής και τα άλλα μικροδράματα δωματίου που μας απασχολούν.
Η επιστροφή μιας ιδεολογίας προκαθορισμού –με αναφορά στο περίφημο «αυτό πια το κάνουν όλοι στον κόσμο, θέλετε να μείνουμε πίσω;»– πριν γίνει θανάσιμος κίνδυνος για την ανθρωπότητα είναι επίθεση στη δημοκρατία. Δείχνει ότι η συμβατική φιλελεύθερη δημοκρατία δεν μπορεί να χειριστεί τους δικούς της ακραίους και τη μηδενιστική βούληση κυριαρχίας που αποπνέουν. Η αίσθηση θεσμικής και ιδεολογικής αδυναμίας των δημοκρατικών πολιτειών απέναντι σε διάφορους «οραματιστές» του ξέφρενου πειραματισμού φέρνει πιο κοντά τους κάθε λογής τραμπισμούς.
