charmian clift nolan Facebook Twitter
Η Τσάρμιαν Κλιφτ με την Σίνθια Νόλαν (με το καπέλο), τον Σίντνεϊ Νόλαν και τον γιο της Μάρτιν στην Ύδρα το 1955. © George Johnston & Charmian Clift Archive, courtesy of Harry Fatouros

«Ζώντας σ’ ένα νησί, κάποια στιγμή θα συναντήσεις τον εαυτό σου»

0

Ο θάνατος του Λέοναρντ Κοέν τον Νοέμβριο του 2016 δρομολόγησε ένα νέο ενδιαφέρον για την διαβόητη κοινότητα εκπατρισμένων μποέμ (καλλιτεχνών, συγγραφέων κ.ά.) που είχε στηθεί στην Ύδρα από τα μέσα περίπου της δεκαετίας του ’50, μερικά χρόνια πριν φτάσει και ο ίδιος εκεί για να δοξαστεί – πολύ αργότερα και ενώ είχε εγκαταλείψει εκείνη την μυθική «σκηνή» – ως ο διασημότερος εκπρόσωπός της. 

Η νέα αυτή ματιά όμως απέκτησε έναν χαρακτήρα επανεξέτασης και έναν ελεγειακό τόνο (σαν λιτανεία ψευδαισθήσεων ή σαν εξορκισμός φαντασμάτων), καθώς μοιάζει να επικεντρώνεται με υπνωτικό τρόπο στις ρωγμές και στα τραύματα εκείνης της «χρυσής» περιόδου, προκαλώντας τίτλους όπως «η κατάρα της Ύδρας» και παραλληλισμούς με τα θεματικά μοτίβα της αρχαιοελληνικής τραγωδίας. 

Αυτή η αναθεωρητική προδιάθεση αποτυπώθηκε κυρίως στο προπέρσινο ντοκιμαντέρ του Νικ Μπλούμφιλντ, Marianne and Leonard: Words of Love, και στο περσινή νουβέλα της Πόλι Σάμσον (τακτικής επισκέπτριας του νησιού, μαζί με τον σύζυγό της, τον Ντέιβιντ Γκίλμορ των Pink Floyd) με τίτλο A Theatre of Dreamers. Κοινός τόπος και για τα δύο έργα το αμφιθεατρικό σκηνικό της Ύδρας την δεκαετία του ’60, κοινός θίασος οι εστέτ απόκληροι που αποίκισαν κάποτε το νησί αναζητώντας την έμπνευση, την ελευθερία και την υπέρβαση.  

Γρήγορα γίνεται σαφές στην ίδια ότι το όραμα της απελευθέρωσης «μπάζει» από διάφορες πλευρές, ειδικά από την στιγμή που, όπως γράφει με συνταρακτική ειλικρίνεια, τα παιδιά της, παρότι «όμορφα και ελεύθερα όσο ποτέ», βαραίνουν στην καρδιά της «σαν μολύβι, σαν αλυσίδες, σαν τρεις άγκυρες χωμένες βαθιά στην πραγματικότητα από την οποία δεν μπορώ ποτέ να ξεφύγω».  

Και πριν από λίγο καιρό, κυκλοφόρησε ξανά, μετά από δεκαετίες, σε νέα έκδοση, το βιβλίο που τα ξεκίνησε όλα και αφηγείται τις απαρχές εκείνης της κοινότητας, ή μάλλον εκείνου του πειράματος που για κάποια χρόνια έμοιαζε να στέκεται ως ένα λειτουργικό παράλληλο σύμπαν μέχρι που η πεζή πραγματικότητα (παιδιά, λεφτά, καριέρα) και οι επιπτώσεις από την αφιλτράριστη εκδήλωση πόθων και παθών μέσα στο περίκλειστο σκηνικό ενός μικρού νησιού, διάβρωσαν εκ των έσω το ελευθεριακό ιδεώδες. 

clift johnston Facebook Twitter
H Tσάρμιαν Κλιφτ με τον σύζυγό της, επιφανή επίσης γραφιά, Τζορτζ Τζόνστον.

Πρόκειται για το Peel Me a Lotus («καθάρισέ μου έναν λωτό») που έγραψε το 1956 μία από τις πιο «κομβικές» και πιο τραγικές φιγούρες (ίσως η πιο κομβική και η πιο τραγική) αυτού του εξέχοντος θιάσου, η Αυστραλή συγγραφέας και δημοσιογράφος Τσάρμιαν Κλιφτ, η οποία είχε φτάσει μερικούς μήνες πριν στο νησί με τον σύζυγό της, επιφανή επίσης γραφιά, Τζορτζ Τζόνστον και τα δύο παιδιά τους (ήταν ήδη έγκυος και στο τρίτο), με στόχο την παραμονή στην Ύδρα επ’ αόριστο, εν δυνάμει για πάντα. Ήταν μόλις οι «δεύτεροι» ξένοι που είχαν αγοράσει σπίτι στο νησί (αντί του ποσού των 120 χρυσών λιρών). Προηγουμένως, είχαν περάσει έναν χρόνο σχεδόν στην Κάλυμνο, διάστημα που είχε καταγραφεί στο προηγούμενο βιβλίο της, που είχε τίτλο Mermaid Singing και είχε ήδη κυκλοφορήσει όταν ξεκίνησε να γράφει για την ζωή της στην Ύδρα, ανάμεσα στα αρχικά μέλη της κοινότητας των εμιγκρέ «λωτοφάγων».  

«Ζώντας σ’ ένα νησί, κάποια στιγμή θα συναντήσεις τον εαυτό σου», γράφει ελπιδοφόρα στις αρχές του βιβλίου, φρέσκο αντίτυπο του οποίου έφτασε στα χέρια μου πριν από μια εβδομάδα (δώρο φίλου μέσω ταχυδρομείου) και είχα την ευκαιρία να το διαβάσω τις μέρες της αργίας. Ακολούθως μας συστήνει τα υπόλοιπα ιδρυτικά μέλη της θεαματικά δυσλειτουργικής παρέας των ξένων που είχαν μαζευτεί στο νησί, ρίχνοντας μαύρη πέτρα στην «ατέλειωτη διαδοχή στείρων ημερών που ξεκινούν χωρίς ελπίδα και καταλήγουν χωρίς χαρά». Ανάμεσά τους και κάποιος ‘Ζακ’, που στην πραγματικότητα ήταν ο ζωγράφος Ζαν Κλοντ Μορίς, με τον οποίο θα δημιουργούσε δεσμό, οδηγώντας στο έπακρο τις εσωτερικές τριβές με τον σύζυγό της.  

Οι μέρες περνάνε αργά και οι νύχτες με θορυβώδεις, μεθυσμένες συνάξεις που βαστούν μέχρι τελικής εξάντλησης, και μετά «ο καθένας μας τραβά τον δρόμο του νιώθοντας μια θριαμβευτική ευφορία –  οι απαισιόδοξοι έχοντας αποδείξει, προς μεγάλη τους ικανοποίηση, πως η ζωή δεν μπορεί να είναι παρά μια ανεπανόρθωτη καταστροφή και οι αισιόδοξοι αγκαλιά με μια γλυκιά βεβαιότητα για την αξία της ύπαρξης… Ο θάνατος παραμένει μια δραματική έννοια στην οποία το εγώ μου αρνείται πεισματικά να πιστέψει. Μόνο καμιά φορά τις νύχτες, όταν με ξυπνά απότομα η τραχιά, τρελή κραυγή ενός γαϊδουριού, ή όταν με κλωτσάει το παιδί καθώς στριφογυρίζει μέσα μου, κάθομαι και ατενίζω το ανήσυχο σκοτάδι, παγιδευμένη στην τρομερή φυλακή του ίδιου μου του κορμιού, κυριευμένη από έναν φόβο έρημο, ζοφερό και αληθινό».  

Γρήγορα όμως, γίνεται σαφές στην ίδια ότι το όραμα της απελευθέρωσης «μπάζει» από διάφορες πλευρές, ειδικά από την στιγμή που, όπως γράφει με συνταρακτική ειλικρίνεια, τα παιδιά της, παρότι «όμορφα και ελεύθερα όσο ποτέ», βαραίνουν στην καρδιά της «σαν μολύβι, σαν αλυσίδες, σαν τρεις άγκυρες χωμένες βαθιά στην πραγματικότητα από την οποία δεν μπορώ ποτέ να ξεφύγω».  

charmian clift Facebook Twitter
H Tσάρμιαν Κλιφτ πηγαίνει για ψώνια στην Ύδρα με τον γιο της Μάρτιν, 1957. Charmian Clift & son Martin going shopping in Hydra 1957. © George Johnston & Charmian Clift Archive, courtesy of Harry Fatouros

Προς μεγάλη της απογοήτευση επίσης, το καλοκαίρι του ’56 είναι η περίοδος όπου γυρίζεται στο νησί η ταινία «Το παιδί και το δελφίνι» με αποτέλεσμα να γεμίσει ο τόπος στάρλετ, απόστολους του τζετ σετ και «δήθεν υπαρξιστές» που έχουν συναντήσει την «γυναίκα του Ρίλκε» ή «τον Νταλί αυτοπροσώπως» και περιφέρουν το «εξερευνητικό και ανήθικο βλέμμα τους»:   

«Σ’ αυτό εδώ το μικρό μέρος, όπου πρίγκηπες της ναυτιλίας ζούσαν κάποτε σαν φεουδάρχες λόρδοι, συντελείται μια τελευταία αναγέννηση, η πιο θλιβερή αναγέννηση από όλες. Μετά τους καλλιτέχνες καταφτάνουν οι άνθρωποι των ανέσεων και των χρημάτων που τους αρέσει να χρησιμοποιούν τους καλλιτέχνες για την ψυχαγωγία τους, οι άνθρωποι με τα μεγάλα γιοτ και τους μεγάλους τραπεζικούς λογαριασμούς που ανεβάζουν το κόστος ζωής τόσο ψηλά ώστε οι φτωχότεροι καλλιτέχνες εξαναγκάζονται να φύγουν και να αναζητήσουν καταφύγιο σε κάποιο άλλο λιμανάκι. Παρακολουθούμε την διαδικασία μετατροπής του νησιού σε σικ προορισμό».   

Δέκα χρόνια μετά την έκδοση του βιβλίου – κομμάτια του οποίου είχαν προκαλέσει τις πρώτες έντονες αναταράξεις στις εύθραυστες σχέσεις των μελών της κοινότητας – και πέντε χρόνια μετά από την αναχώρησή τους από το νησί, εκτυλίχθηκε το τελευταίο τραγικό κεφαλαίο στην ιστορία του ζεύγους που είχε αποτελέσει τον πυρήνα εκείνης της μυθικής παρέας αμαρτωλών αναχωρητών. Στις 8 Ιουλίου του 1969, παραμονή της κυκλοφορίας του βιβλίου του συζύγου της Clean Straw for Nothing, στο οποίο αποκαλύπτονταν οι «απιστίες» της στα χρόνια της Ύδρας, η Τσάρμιαν Κλιφτ έδωσε τέλος στην ζωή της καταπίνοντας υπερβολική δόση βαρβιτουρικών. Ήταν 46 χρονών. Ένα χρόνο αργότερα θα πέθαινε και ο Τζορτζ Τζόνστον, καταβεβλημένος από τις επιπτώσεις του χρόνιου αλκοολισμού του. Σε ένα από τα τελευταία κείμενά της, αναρωτιόταν πώς γίνεται να περάσει κανείς «μια ολόκληρη ζωή γεμάτη αγώνες, θριάμβους, ήττες, ελπίδες, απελπισίες, και να φτάσει, στο τέλος, να τον θυμούνται μόνο για ένα μεθυσμένο ατόπημα». 

Daily
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αρχαιοελληνική τραγωδία: Ο Λέοναρντ Κοέν και η κατάρα της Ύδρας

Βιβλίο / Αρχαιοελληνική τραγωδία: Ο Λέοναρντ Κοέν και η κατάρα της Ύδρας

Όταν πριν από εξήντα χρόνια κατέφτασε στο νησί ο 25χρονος Κοέν, εντάχθηκε άμεσα στην μποέμικη αποικία που είχαν στήσει ήδη εκεί διάφοροι επιφανείς και μη εμιγκρέδες των γραμμάτων και των τεχνών. Πολλοί από αυτούς όμως έμελλε να έχουν τραγική κατάληξη.
Το φάντασμα της ελευθερίας και η «χρυσή» μποεμία στην Ύδρα του '60

Στήλες / Το φάντασμα της ελευθερίας και η «χρυσή» μποεμία στην Ύδρα του '60

Παρακολουθώντας στο μικρό θερινό σινεμά της Ύδρας μια «κλειστή» προβολή του νέου ντοκιμαντέρ για τον δεσμό του Λέοναρντ Κοέν και της Μαριάν Ιλέν στο νησί τη δεκαετία του '60, συντροφιά με μια χούφτα από υπερήλικες επιζήσαντες εμιγκρέδες εκείνης της εποχής.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Ο Λέοναρντ Κοέν στο καφενείο του παππού μου στον Μόλυβο

Σαν σήμερα / Ο Λέοναρντ Κοέν στο καφενείο του παππού μου στον Μόλυβο

Ο Λέοναρντ Κοέν δεν πήγαινε μόνο στην Ύδρα. Σύχναζε και στον Μόλυβο, και μάλιστα στο παραδοσιακό καφενείο του παππού της Μαρούσας Θωμά. Οι ντόπιοι τον φώναζαν Λιουνάρντο και θεωρούσαν ότι δεν τα κατάφερνε ιδιαίτερα στην κιθάρα.
ΜΑΡΟΥΣΑ ΘΩΜΑ
Moving On: Το νέο βίντεο κλιπ από το μεταθανάτιο άλμπουμ του Λέοναρντ Κοέν έχει γυριστεί στην Ύδρα

Αποκλειστικό / Moving On: Το νέο βίντεο κλιπ από το μεταθανάτιο άλμπουμ του Λέοναρντ Κοέν έχει γυριστεί στην Ύδρα

Σε παγκόσμια πρεμιέρα -αποκλειστικά στο Lifo.gr σε συνεργασία με το Nowness- η οπτική ελεγεία που φέρει την υπογραφή της, βραβευμένης με Turner-Prize καλλιτέχνιδας, Laure Prouvost

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η Άλις Μανρό και το υστερόγραφο μιας σχέσης

Απώλειες / Η Άλις Μανρό και το υστερόγραφο μιας σχέσης

Η απώλεια της σπουδαίας Καναδής διηγηματογράφου έφερε στη μυαλό μια αριστουργηματική ταινία που είχε βασιστεί σε διήγημά της, με θέμα το λυκόφως της άνοιας και πρωταγωνίστρια την Τζούλι Κρίστι.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Και οι Bon Jovi έχουν ψυχή

Daily / Και οι Bon Jovi έχουν ψυχή

Πέρα από το νοσταλγικό χρονικό της μετεωρικής ανόδου του συγκροτήματος στα ασυνάρτητα ‘80s, το ντοκιμαντέρ «Thank You, Goodnight: The Bon Jovi Story» εστιάζει δραματικά στον αγώνα του Τζον Μπον Τζόβι να διατηρήσει κάτι από τη νεανική φωνή του.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Conan O’Brien Must Go: Ταξίδι στην άκρη του γέλιου

Daily / Conan O’Brien Must Go: Ταξίδι στην άκρη του γέλιου

Η σειρά των σπαρταριστών περιηγήσεων ανά τον πλανήτη του διάσημου κωμικού, νυν podcaster και πρώην βασιλιά των νυχτερινών talk show, ξεφεύγει με ξεκαρδιστικό τρόπο από τα αβάσταχτα κλισέ των ταξιδιωτικών ντοκιμαντέρ.  
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
The Sympathizer: Όλοι οι πόλεμοι διεξάγονται δύο φορές, μία στο πεδίο της μάχης και μία  στη μνήμη

Daily / The Sympathizer: Όλοι οι πόλεμοι διεξάγονται δύο φορές, μία στο πεδίο της μάχης και μία στη μνήμη

Σατιρικό δράμα και περιπέτεια κατασκοπίας συγχρόνως, η νέα φιλόδοξη σειρά του HBO διαθέτει, ανάμεσα στα άλλα σημαντικά της ατού, τον Παρκ Τσαν-γουκ στη σκηνοθεσία και τον Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ σε τέσσερις διαφορετικούς ρόλους.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Η Παλαιστίνη, η Αμερική και όλοι εμείς: Το κατά Ράμι Γιούσεφ ευαγγέλιο

Daily / Η Παλαιστίνη, η Αμερική και όλοι εμείς: Το κατά Ράμι Γιούσεφ ευαγγέλιο

Ο νεαρός, πολυσχιδής και εξαιρετικά ταλαντούχος ηθοποιός, σεναριογράφος και σκηνοθέτης που πολλοί πρωτογνώρισαν στο Poor Things, λέει τα πράγματα με το όνομα τους στο “More Feelings”, το δεύτερο stand up comedy special που γύρισε για λογαριασμό του ΗΒΟ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Baby Reindeer: Ποτέ η φράση “sent from my iPhone” δεν έμοιαζε πιο τρομακτική

Daily / Baby Reindeer: Ποτέ η φράση «sent from my iPhone» δεν έμοιαζε πιο τρομακτική

Ισορροπώντας ανάμεσα στο θρίλερ, το κοινωνικό δράμα και τη μαύρη κωμωδία, η αυτοβιογραφική σειρά του Netflix αφηγείται με συνταρακτικό τρόπο μια αληθινή ιστορία κακοποίησης, μαζοχισμού και τραύματος.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Παθός αλλά μη μαθός: Αυλαία χθες για το Curb Your Enthusiasm μετά από 25 χρόνια γέλιου 

Daily / Παθός αλλά μη μαθός: Αυλαία χθες για το Curb Your Enthusiasm μετά από 25 χρόνια γέλιου 

Το κωμικό δημιούργημα του Λάρι Ντέιβιντ μας συντρόφεψε εδώ κι ένα τέταρτο του αιώνα, εκδηλώνοντας ό,τι πιο ανάρμοστο μπορεί να φανταστεί κανείς, με σπαρταριστά –και απελευθερωτικά για εμάς τους θεατές– αποτελέσματα.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Ripley: Εγκληματική ιεροτελεστία σε ασπρόμαυρο φόντο

Daily / Ripley: Εγκληματική ιεροτελεστία σε ασπρόμαυρο φόντο

Το διάσημο μυθιστόρημα της Πατρίτσια Χάισμιθ «Ο ταλαντούχος κύριος Ρίπλεϊ» απλώνεται αργά και υποβλητικά στην πιο κινηματογραφικά φιλόδοξη ίσως τηλεοπτική σειρά που έχει παρουσιάσει ποτέ το Netflix.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ