Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ξεκίνησε μια νέα επίθεση εναντίον των δήμων που διοικούνται από δημάρχους του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης, του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος.
Οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν στη 1:30 τα ξημερώματα τον δήμαρχο της Χηλής (Σίλε), μίας μικρής πόλης στα βορειοανατολικά της Κωνσταντινούπολης, που ανήκει στο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα ( CHP) της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Εκτός από το ένταλμα σύλληψης εις βάρος του δημάρχου Οζγκιούρ Καμπανταγί, η εισαγγελία ζητά τη σύλληψη άλλων πέντε ατόμων, στο πλαίσιο των ερευνών για εμπλοκή τους σε υποθέσεις διαφθοράς. Η σύλληψη του δημάρχου της Χηλής έρχεται στη συνέχεια της σύλληψης το Σάββατο τριών άλλων δημάρχων του CHP, των Αδάνων και της Αττάλειας στη νότια Τουρκία και του Αντίγιαμαν στην ανατολική Τουρκία.
Οι δήμαρχοι της Αττάλειας, της Αντιγιαμάν και Αδάνων συνελήφθησαν στις 8 Ιουλίου στο πλαίσιο ερευνών για διαφθορά. Ο δήμαρχος της Αττάλειας Μουχίτιν Μποτσέκ απολύθηκε από το αξίωμά του στις 8 Ιουλίου, ενώ ο δήμαρχος της Αντιγιαμάν Αμπντουραχμάν Τουτντερέ και ο δήμαρχος Αδάνων Ζεϊντάν Καραλάρ αναμένεται επίσης να απολυθούν από τα αξιώματά τους από το υπουργείο Εσωτερικών.
Σύμφωνα με παρατηρητές, αυτές οι κινήσεις αποσκοπούν στο να σταματήσουν την αυξανόμενη υποστήριξη προς το CHP μετά τη συντριπτική νίκη του στις τοπικές εκλογές του 2024 έναντι του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Προέδρου Ερντογάν.
«Οι πρόσφατες επιχειρήσεις κατά του CHP πραγματοποιούνται στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να δημιουργηθεί μια Τουρκία χωρίς αντιπολίτευση», δήλωσε στο BIRN η Sezin Oney, δημοσιογράφος και πολιτικός επιστήμονας με έδρα την Κωνσταντινούπολη.
Την 1η Ιουλίου είχε συλληφθεί επίσης ο τέως δήμαρχος Σμύρνης Τούντς Σογιέρ, στο πλαίσιο εντάλματος εις βάρος 157 στελεχών του δήμου και του CHP. Πρόκειται για το δεύτερο μεγάλο κύμα συλλήψεων δημάρχων και στελεχών του CHP, μετά τη σύλληψη στις 19 Μαρτίου του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου. Μέχρι στιγμής προφυλακισμένοι βρίσκονται 16 δήμαρχοι του CHP και ένας ακόμη βρίσκεται σε κατ' οίκον περιορισμό. Μαζί με τη σημερινή, συνολικά έχουν γίνει αστυνομικές επιχειρήσεις σε 18 δήμους που ελέγχει το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Η νομική διαδικασία εναντίον των δήμων του CHP ξεκίνησε με την Κωνσταντινούπολη. Ο Εκρέμ Ιμάμογλου συνελήφθη στις 18 Μαρτίου, μία ημέρα μετά την ανάκληση του πτυχίου του από το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης, και στη συνέχεια συνελήφθη στις 23 Μαρτίου στο πλαίσιο έρευνας για διαφθορά και δωροδοκία.
Η σύλληψη του Ιμάμογλου έλαβε χώρα λίγες ημέρες προτού ανακοινωθεί επισήμως η υποψηφιότητά του ως υποψηφίου προέδρου του CHP στις εκλογές του 2028. Ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης θεωρείται ευρέως ως ο κύριος πολιτικός αντίπαλος του Ερντογάν, και η στοχοποίησή του θεωρείται από πολλούς ως μια προσπάθεια εξάλειψης του ανταγωνισμού του.
Ο Ερντογάν αρνήθηκε τις κατηγορίες, επιμένοντας ότι οι πληροφορίες για διαφθορά μεγάλης κλίμακας προήλθαν από μέλη του CHP, και υπαινίχθηκε ότι το κόμμα γνωρίζει ότι η έρευνα της κυβέρνησής του είναι δικαιολογημένη. «Γνωρίζουν πολύ καλά ότι τα μεγαλύτερα ραπανάκια βρίσκονται ακόμα στις σέλες. Αυτός είναι ο λόγος για τον πανικό τους», σημείωσε ο Τούρκος πρόεδρος. Η φράση «τα μεγαλύτερα ραπανάκια βρίσκονται ακόμα στις σέλες» είναι μια τουρκική ιδιωματική έκφραση που υπονοεί μια μεγαλύτερη επιρροή ή έκπληξη που θα χρησιμοποιηθεί όταν χρειαστεί.
Ωστόσο, ο Ιμάμογλου ανακηρύχθηκε υποψήφιος πρόεδρος του CHP με σχεδόν 15 εκατομμύρια ψήφους την ημέρα της σύλληψής του. Στη συνέχεια, απομακρύνθηκε βίαια από τη θέση του δημάρχου με απόφαση που ανακοίνωσε ο υπουργός Εσωτερικών Αλί Γερλίκαγια. Ο Νούρι Ασλάν, μέλος του δημοτικού συμβουλίου του CHP, επιλέχθηκε για να αντικαταστήσει τον Ιμάμογλου σε προσωρινή βάση. Οι μαζικές διαμαρτυρίες που προκάλεσε η κράτηση και η επακόλουθη σύλληψη του Ιμάμογλου μετατράπηκαν στη μεγαλύτερη διαδήλωση.
Η καταστολή του Ερντογάν ήρθε καθώς οι μαζικές διαμαρτυρίες κατά της διακυβέρνησής του πίεζαν για εκλογές. Η αντιπολίτευση ζήτησε επίσημα πρόωρες εκλογές και υπάρχουν εικασίες ότι ο Ερντογάν έχει εντείνει την καταστολή του, καθώς έχει στριμωχτεί και αισθάνεται ότι θα χρειαστεί να προκηρύξει πρόωρες εκλογές αν το κίνημα κατά του καθεστώτος του ξεπεράσει ένα ορισμένο σημείο. Υπάρχουν ενδείξεις ότι, αν οι εκλογές διεξαχθούν κανονικά, χωρίς νοθεία ή εξαναγκασμό, ο Ερντογάν θα μπορούσε να βρεθεί σε σοβαρή δυσχέρεια.
Μια έρευνα που διεξήχθη τον Μάρτιο έδειξε ότι ο Εκρέμ Ιμαμογλού, ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης που φυλακίστηκε από τον Ερντογάν, θα νικούσε τον Ερντογάν με μια συντριπτική νίκη 59% έναντι 41%. Λίγες μέρες μετά τη δημοσίευση της έρευνας, ο ηγέτης του CHP, Οζγκιούρ Οζέλ, ζήτησε επίσημα την προκήρυξη πρόωρων εκλογών και δήλωσε ότι οι ψηφοφόροι θα δώσουν το «μεγαλύτερο ψήφο μη εμπιστοσύνης στην ιστορία». Συνέχισε χαρακτηρίζοντας τις προηγούμενες εκλογές «πραξικόπημα» του Ερντογάν.
«Θα δώσουμε στον Ερντογάν τη μεγαλύτερη ψήφο μη εμπιστοσύνης στην ιστορία. Μέχρι στιγμής, 7,2 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν υπογράψει αυτή την αίτηση για να τον αναγκάσουν να προκηρύξει πρόωρες εκλογές», δήλωσε ο Οζέλ τότε, σύμφωνα με το AFP. Ο Οζέλ καταδίκασε ιδιαίτερα τις συλλήψεις των δημοσιογράφων ως «πλήρη έκλειψη της λογικής» και κατηγόρησε τον Ερντογάν ότι επιδιώκει να «εκφοβίσει τους δημοσιογράφους ώστε να μην κάνουν ρεπορτάζ».
Τον Μάρτιο, ο Ερντογάν είχε συλλάβει επτά δημοσιογράφους στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης καταστολής των επικριτών, των διαφωνούντων και των πολιτικών αντιπάλων του.
Στον πυρήνα της καταστολής της δημοκρατίας και της ελευθερίας του λόγου από τον Ερντογάν βρίσκεται η επιθυμία του να παραμείνει στην εξουσία για όλη του τη ζωή. Ολόκληρη η πολιτική του καριέρα έχει διαμορφωθεί από την τάση του να χρησιμοποιεί βία και να υποτάσσει τους κρατικούς θεσμούς για να παραμείνει στην εξουσία.
Ο Ερντογάν κυβερνά τη Τουρκία αδιάλειπτα από το 2003 και την έχει μετατρέψει όλο και περισσότερο σε ένα αυταρχικό καθεστώς. Μετά από 11 χρόνια ως πρωθυπουργός, ο Ερντογάν έγινε πρόεδρος το 2014. Το 2017, ο Ερντογάν τροποποίησε το σύνταγμα της χώρας για να μετατρέψει την Τουρκία από κοινοβουλευτικό σύστημα διακυβέρνησης σε προεδρικό σύστημα. Αυτό σήμαινε ότι συγκέντρωσε όλες τις εξουσίες στα χέρια του. Στις εκλογές του 2023, ο Ερντογάν ισχυρίστηκε ότι ένα κενό στο σύνταγμα του επέτρεπε να υποβάλει υποψηφιότητα για τρίτη προεδρική θητεία, παρά το συνταγματικό όριο των δύο θητειών. Κέρδισε τις εκλογές παρά τις θεμελιώδεις αμφισβητήσεις σχετικά με την επιλεξιμότητά του για το αξίωμα. Για να παραμείνει στην εξουσία και να συγκεντρώσει ό,τι λίγη εξουσία του είχε απομείνει, ο Ερντογάν ξεκίνησε επίσημα τη διαδικασία τροποποίησης του συντάγματος της Τουρκίας νωρίτερα φέτος. Το νέο σύνταγμα αναμένεται να καταργήσει τους περιορισμούς θητείας και να του ανοίξει τον δρόμο για να γίνει πρόεδρος ισόβια.
Πέραν αυτού, τα οικονομικά της χώρας έχουν αρχίσει δειλά δειλά να δείχνουν ότι θα μπορούσαν να ανακάμψουν, κυρίως με ώθηση από την Baykar και την πολεμική βιομηχανία και τις εξαγωγές αυτής, όμως οι κεμαλιστές ήλεγχαν μέχρι τώρα τις πλούσιες πόλεις της Τουρκίας, στερώντας από τον Ερντογάν το απαραίτητο θησαυροφυλάκιο.
Αν η κατάσταση δεν αλλάξει, ο Ερντογάν βρίσκεται με τον έλεγχο του δήμου Κωνστανινούπολης, της κότας με τα χρυσά αβγά, το Kanal Istanbul έτοιμο να υλοποιηθεί παρά τις τεράστιες αντιδράσεις, και τις εξουσίες της χώρας χώρας στο πρόσωπό του. Δηλαδή ισόβιος πρόεδρος χωρίς κάποιος να έχει τη δυνατότητα να τον αντικρούσει.
