Εν μέσω διαπραγματεύσεων για τη σύναψη εμπορικής συμφωνίας με την Ινδία, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς (Maroš Šefčovič) βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν πραγματικό «πονοκέφαλο»: πώς να αποφύγει τη ρήξη με το Πακιστάν, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζει την πίεση από την Ινδία να αναγνωρίσει ως ινδικής προέλευσης το μακρύκοκκο και αρωματικό ρύζι μπασμάτι.
«Αυτό είναι, φυσικά, ένα από τα ζητήματα που βρίσκονται στο τραπέζι», παραδέχτηκε ο Σέφτσοβιτς στις 12 Σεπτεμβρίου, επιστρέφοντας από έναν γύρο διαπραγματεύσεων στο Νέο Δελχί.
Νέες συνομιλίες διεξάγονται αυτήν την εβδομάδα στις Βρυξέλλες, καθώς τόσο η Ινδία όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν θέσει ως στόχο να καταλήξουν σε συμφωνία πριν από το τέλος του έτους. Η νέα δασμολογική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ ασκεί πίεση και στις δύο πλευρές να δημιουργήσουν νέες εμπορικές σχέσεις.
Φυσικά, το ρύζι μπασμάτι συγκαταλέγεται στα θέματα που θα συζητηθούν μεταξύ του Σέφτσοβιτς και των Ινδών συνομιλητών του, καθώς η Ινδία επιδιώκει την προστασία της γεωγραφικής ένδειξης (GI) του προϊόντος της στην Ευρώπη.
Ωστόσο, μια τέτοια αναγνώριση δεν είναι καθόλου εύκολη, αφού το Πακιστάν - που βρίσκεται σε χρόνια αντιπαράθεση με την Ινδία για την περιοχή του Κασμίρ από τη διαίρεση των δύο χωρών το 1947 - απαιτεί επίσης από την Ε.Ε. να αναγνωρίσει το μπασμάτι ως πακιστανικής προέλευσης.
Η προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων (GIs) έχει σημαντικό οικονομικό αντίκτυπο, και οι εμπορικές συμφωνίες της Ε.Ε. με τους εταίρους της περιλαμβάνουν σχεδόν πάντα ένα ειδικό κεφάλαιο αφιερωμένο σε αυτήν. Λόγω της πλούσιας γαστρονομικής και βιοτεχνικής παράδοσης της, η Ε.Ε. — κυρίως χάρη στη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία — διαθέτει τον μεγαλύτερο αριθμό GIs παγκοσμίως.
Στις εμπορικές διαπραγματεύσεις, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να εξασφαλίσουν την προστασία όσο το δυνατόν περισσότερων ευρωπαϊκών προϊόντων από απομιμήσεις στις αγορές τρίτων χωρών· τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι η σαμπάνια και το τυρί Parmigiano Reggiano.
Η αποτυχία μιας κοινής αναγνώρισης
Αν το θέμα εξαρτιόταν μόνο από την Ε.Ε., το ρύζι μπασμάτι θα είχε αναγνωριστεί εδώ και χρόνια ως προϊόν τόσο της Ινδίας όσο και του Πακιστάν. Όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.
Αρχικά, οι δύο χώρες είχαν κρατήσει με κοινή στάση. Τη δεκαετία του 1990, Ινδία και Πακιστάν ένωσαν τις δυνάμεις τους εναντίον της αμερικανικής εταιρείας RiceTec, η οποία είχε κατοχυρώσει πατέντα για το ρύζι μπασμάτι. Το 2001, το Αμερικανικό Γραφείο Ευρεσιτεχνιών και Εμπορικών Σημάτων ακύρωσε τελικά την πατέντα.
Λίγα χρόνια αργότερα, για να προστατεύσουν την προέλευση του μπασμάτι στην Ευρώπη, η Ισλαμαμπάντ και το Νέο Δελχί συνεργάστηκαν μεταξύ 2004 και 2008 και έστειλαν κοινή αίτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την αναγνώριση της κοινής τους πολιτιστικής κληρονομιάς στο ρύζι που προέρχεται από την περιοχή του Παντζάμπ, στα σύνορα των δύο χωρών.
Ωστόσο, οι τρομοκρατικές επιθέσεις στη Βομβάη το 2008, που στοίχισαν τη ζωή σε 160 ανθρώπους και τις οποίες η Ινδία απέδωσε σε πακιστανικές υπηρεσίες πληροφοριών, διέλυσαν την κοινή προσπάθεια και άλλαξαν πλήρως το κλίμα.
Μετά από χρόνια αδιεξόδου και εντάσεων, η Ινδία υπέβαλε μονομερώς αίτημα για καταχώριση γεωγραφικής ένδειξης (GI) στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2018.
Στην αίτηση, η Ινδία περιγράφει το ρύζι ως προϊόν με «εκλεπτυσμένο άρωμα, γλυκιά γεύση, απαλή υφή και κομψή καμπυλότητα», που καλλιεργείται στις πεδιάδες του Ινδο-Γάγγη, μια γεωγραφική ζώνη που εκτείνεται σε Ινδία, Πακιστάν, Καμπότζη και Νεπάλ και περιλαμβάνει την περιοχή του Παντζάμπ.
Τους επόμενους μήνες, το Πακιστάν αντέδρασε, θεωρώντας ότι η ινδική αίτηση αποσκοπεί στην αποκλειστική χρήση του όρου «μπασμάτι». Μετά από ανεπιτυχείς νομικές διαπραγματεύσεις, το Πακιστάν υπέβαλε δική του αίτηση για GI το 2023.
Με πληροφορίες από euronews.com
