Ένα περιορισμένο δίκτυο επιχειρηματιών με στενούς δεσμούς με τον Βίκτορ Όρμπαν έχει αποσπάσει δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε δημόσιες συμβάσεις από το 2010, σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times σε περίπου 350.000 διαγωνισμούς.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι 13 πρόσωπα και οι εταιρείες τους έχουν εξασφαλίσει πάνω από 28 δισ. ευρώ σε κρατικά έργα την περίοδο 2010–2025. Πριν από την άνοδο του Όρμπαν στην εξουσία, η ίδια ομάδα είχε πολύ περιορισμένη παρουσία, αποσπώντας μόλις το 1% των σχετικών κονδυλίων.
Μετά το 2010, το ποσοστό αυτό εκτινάχθηκε στο 14%, γεγονός που, σύμφωνα με επικριτές, αποτυπώνει ένα σύστημα στο οποίο η πολιτική εξουσία και τα επιχειρηματικά συμφέροντα λειτουργούν σε στενή σύνδεση.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Λόριντς Μεσάρος, παιδικός φίλος του Όρμπαν, ο οποίος εξελίχθηκε στον πλουσιότερο άνθρωπο της Ουγγαρίας μέσω κρατικών συμβάσεων. Στο δίκτυο περιλαμβάνονται επίσης ο γαμπρός του πρωθυπουργού Ιστβάν Τίμπορτς, στενοί συνεργάτες του και επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται σε κατασκευές, ενέργεια και διαφήμιση.
Διαγωνισμοί χωρίς ανταγωνισμό
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του συστήματος είναι ο τρόπος με τον οποίο ανατίθενται οι συμβάσεις.
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι εταιρείες που συνδέονται με το περιβάλλον του Όρμπαν έχουν πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα να κερδίζουν διαγωνισμούς χωρίς ανταγωνισμό. Από το 2010 έως το 2023, σχεδόν το 45% των συμβάσεων που εξασφάλισαν προήλθε από διαδικασίες στις οποίες υπήρχε μόλις ένας υποψήφιος.
Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε ακόμη περισσότερο τα τελευταία χρόνια, φτάνοντας το 69% την περίοδο 2024–2025, όταν ο μέσος όρος για το σύνολο των ουγγρικών εταιρειών παραμένει κοντά στο 29%.
Παράλληλα, η έρευνα εντοπίζει επαναλαμβανόμενα μοτίβα, όπως την ανάθεση έργων σε νεοσύστατες ή ανενεργές μέχρι πρότινος εταιρείες, καθώς και τη σαφή σύμπτωση μεταξύ των ωφελούμενων και προσώπων που βρίσκονται κοντά στην πολιτική εξουσία.
Ενδεικτική είναι η πορεία ορισμένων εταιρειών μετά την είσοδό τους στο δίκτυο. Μια κατασκευαστική που πέρασε στον έλεγχο του Μεσάρος το 2017 είχε μέχρι τότε εξασφαλίσει έργα αξίας μόλις 36 εκατ. ευρώ. Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι συμβάσεις της ξεπέρασαν τα 175 εκατ. ευρώ.
Σύγκρουση με την ΕΕ
Η πρακτική αυτή έχει βρεθεί στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία από το 2022 έχει παγώσει περίπου 27 δισ. ευρώ που προορίζονταν για την Ουγγαρία λόγω ανησυχιών για διαφθορά και αδιαφανείς διαδικασίες. Από αυτά, περίπου 18 δισ. ευρώ παραμένουν μπλοκαρισμένα.
Έρευνα που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι εταιρείες με πολιτικές διασυνδέσεις είχαν 2,5 έως 3,3 φορές περισσότερες πιθανότητες να κερδίσουν διαγωνισμούς.
Παρά τα μέτρα, οι εταιρείες του συγκεκριμένου κύκλου συνεχίζουν να εξασφαλίζουν σημαντικά ποσά, ακόμη και από ευρωπαϊκά κονδύλια. Από το 2010 έχουν λάβει περίπου 12 δισ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 700 εκατ. ευρώ δόθηκαν μετά την απόφαση για το «πάγωμα».
«Είναι ενδεικτικό ότι τα ποσά συνεχίζουν να αυξάνονται, παρότι η Επιτροπή έχει δηλώσει ότι έχει παγώσει τα πιο ευάλωτα κονδύλια», σημειώνει ο ευρωβουλευτής των Πρασίνων Ντάνιελ Φρόιντ.
Εν μέσω εκλογών
Η αύξηση των διαγωνισμών με έναν μόνο υποψήφιο τα τελευταία χρόνια οδηγεί ορισμένους αναλυτές στο συμπέρασμα ότι το φαινόμενο εντείνεται όσο πλησιάζουν οι εκλογές.
«Μια ερμηνεία είναι ότι πρόκειται για μια προσπάθεια ταχείας απορρόφησης δημόσιων πόρων πριν από μια πιθανή πολιτική αλλαγή», σημειώνει ο οικονομολόγος Ίστβαν Γιάνος Τοθ.
Το ζήτημα έχει ήδη μετατραπεί σε βασικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. Ο Πέτερ Μαγιάρ, βασικός αντίπαλος του Όρμπαν, επιχειρεί να συνδέσει προσωπικά τον πρωθυπουργό με το σύστημα αυτό, την ώρα που η κυβέρνηση απορρίπτει τους ισχυρισμούς περί ευνοιοκρατίας.
Η έκβαση των εκλογών αναμένεται να κρίνει όχι μόνο την πολιτική κυριαρχία του Όρμπαν μετά από σχεδόν 16 χρόνια στην εξουσία, αλλά και το κατά πόσο το συγκεκριμένο μοντέλο σχέσεων μεταξύ κράτους και επιχειρήσεων θα συνεχιστεί.
Με πληροφορίες από Financial Times
