Το τηλεοπτικό είδος της τουρκικής σαπουνόπερας θεωρείται ένα από τα πιο επιτυχημένα παγκοσμίως, δεδομένου των χρημάτων που δαπανώνται για την ολοκλήρωσή τους, ωστόσο ο πληθωρισμός φαίνεται πως αποτελεί εμπόδιο για τη συνέχειά του.
Μια νότα λάμψης σπάει την καθημερινή πίεση στον τεράστιο σταθμό λεωφορείων Εσενλέρ της Κωνσταντινούπολης, περιγράφουν σε δημοσίευμά τους για τον πληθωρισμό στην Τουρκία οι Financial Times.
Κάμερες, μικρόφωνα και περαστικοί που προσπαθούν να δουν από κοντά τον σταρ Ακίν Ακινόζου, ο οποίος γυρίζει σκηνή για τη νέα του σειρά Veliaht, ένα μείγμα εγκλήματος, έρωτα και οικογενειακού δράματος γύρω από έναν ψεύτικο κληρονόμο μιας επικερδούς γραμμής λεωφορείων.
«Είναι χάος!» ακούγεται να λέει ο ηθοποιός στο διάλειμμα. «Γυρίζουμε ένα επεισόδιο την εβδομάδα, προβάλλεται την επόμενη, δουλεύουμε 12 ώρες την ημέρα, όλα σε φυσικούς χώρους. Είναι τρέλα. Αλλά αλλιώς δεν δημιουργείται αυτή η ένταση».
Dizi television dramas popular across the world are a parable of the country's broader economic woes. https://t.co/ir37EWK4lu pic.twitter.com/LvXWJhb2qU
— Financial Times (@FT) February 11, 2026
Πώς ο πληθωρισμός αλλάζει την τουρκική σαπουνόπερα
Οι τουρκικές σειρές -γνωστές διεθνώς ως dizi- έχουν χτίσει ακριβώς αυτή την ένταση. Παραγωγές όπως το Magnificent Century, για τη ζωή του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς, έχουν προβληθεί σε σχεδόν 170 χώρες. Ακόμη και ο Μπράντλεϊ Κούπερ έχει δηλώσει fan.
Όμως σήμερα η βιομηχανία αντιμετωπίζει μια απρόσμενη ανατροπή: τον πληθωρισμό.
Η εκτίναξη των τιμών έχει αυξήσει δραματικά το κόστος παραγωγής, απειλώντας μια βιομηχανία που αποφέρει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε εξαγωγές και έχει προβληθεί από την κυβέρνηση του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως εργαλείο «ήπιας ισχύος» και τουριστικής προβολής.
«Αυτή τη στιγμή έχουμε υψηλότερα κόστη παραγωγής ακόμη και από την Ισπανία», λέει ο Özcan Altunkaya από το Εμπορικό Επιμελητήριο Κωνσταντινούπολης. «Αυτό επηρεάζει τις διεθνείς πωλήσεις. Κάποια στιγμή οι εξαγωγές τηλεοπτικών σειρών θα αρχίσουν να μειώνονται».
Ο İzzet Pinto, επικεφαλής της Global Agency, σημειώνει ότι «πλέον μια σειρά πρέπει να γίνει τεράστια επιτυχία για να επιβιώσει. Το οικοσύστημα μικραίνει».
Η τουρκική οικονομία ως αντίβαρο
Το πρόβλημα αντικατοπτρίζει τη γενικότερη κατάσταση της τουρκικής οικονομίας. Ο πληθωρισμός, που κορυφώθηκε στο 85% στα τέλη του 2022, κινείται σήμερα γύρω στο 30%. Η πραγματική ανατίμηση της ισοτιμίας, καθώς οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα από την υποτίμηση της λίρας, έχει εκτοξεύσει το κόστος σε δολάρια και ευρώ.
Ένας Ευρωπαίος μάνατζερ μέσων ενημέρωσης που αποχώρησε από την αγορά λέει ότι το ωριαίο κόστος παραγωγής έχει τριπλασιαστεί, ξεπερνώντας τα 240.000 δολάρια. «Η άνοδος των εξόδων απειλεί το μυστικό συστατικό της τουρκικής τηλεόρασης», σχολιάζει.
Σκηνικά όπως τα οθωμανικά παλάτια ή ο Βόσπορος έγιναν αναγνωρίσιμα σύμβολα, ενώ το περιεχόμενο -χωρίς αλκοόλ, με περιορισμένες σεξουαλικές σκηνές αλλά αρκετό δράμα- προσέλκυσε κοινό στη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και τη Λατινική Αμερική.
Το επιχειρηματικό μοντέλο ήταν επίσης ιδιαίτερο: κάθε εβδομάδα προβάλλονταν σειρές διάρκειας περίπου τριών ωρών, με την επιτυχία να κρίνεται άμεσα από τα νούμερα τηλεθέασης της επόμενης ημέρας. Οι αποτυχίες «κόβονταν» γρήγορα, οι επιτυχίες πωλούνταν στο εξωτερικό σχεδόν ως καθαρό κέρδος.
Υπολογίζεται ότι οκτώ επιτυχημένες σειρές ετησίως μπορούσαν να αποφέρουν σχεδόν 1.000 ώρες περιεχομένου για εξαγωγή, με τιμές έως 100.000 δολάρια ανά ώρα.
Την ίδια ώρα, τα διαφημιστικά έσοδα δεν καλύπτουν ούτε το μισό κόστος ενός επεισοδίου, με αποτέλεσμα λιγότερες, νέες παραγωγές, λιγότερο ρίσκο, περισσότερα ασφαλή και επαναλαμβανόμενα σενάρια. Οι προκαταβολικές πωλήσεις στο εξωτερικό έχουν γίνει αναγκαίες πριν καν ξεκινήσει μια σειρά. Παράλληλα, η αυξανόμενη παραγωγή σειρών στη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και τη Λατινική Αμερική εντείνει τον ανταγωνισμό.
Ένα είδος κρατικής ενίσχυση θα μπορούσε να συμβάλλει στην καταπολέμηση του οικονομικού προβλήματος, αλλά ενέχει τον κίνδυνο πολιτικής παρέμβασης. Η ρυθμιστική αρχή RTÜK έχει κατά καιρούς επιβάλει πρόστιμα ή διακοπές προβολής για «παραβίαση οικογενειακών αξιών».
Παρά τις δυσκολίες, η τουρκική βιομηχανία έχει κερδίσει τέσσερα Emmy για «καλύτερη τηλενουβέλα» από το 2017 και τρία βραβεία «καλύτερης σειράς» στη Σεούλ από το 2022. Μόνο πέρυσι παρήχθησαν 25 νέες dizi. Οι διανομείς ανοίγουν νέες αγορές, όπως η Ρωσία, ενώ εταιρείες όπως η Ay Yapım συμπαράγουν σειρές με στούντιο της Σαουδικής Αραβίας.
Με πληροφορίες από Financial Times
