Η μεγαλύτερη ιδιωτική ξενοδοχειακή αλυσίδα της Πολωνίας, η Arche, παρουσίασε μια πρωτοποριακή και ιδιαίτερα ασυνήθιστη πρωτοβουλία με στόχο να ενισχύσει τη γεννητικότητα στη χώρα, η οποία τα τελευταία χρόνια βρίσκεται σε πτώση. Η αλυσίδα, που λειτουργεί 23 ξενοδοχεία σε όλη τη χώρα, προσφέρει σε ζευγάρια ένα μοναδικό κίνητρο: αν οι γονείς επισκεφτούν ένα από τα ξενοδοχεία και καταφέρουν να αποκτήσουν παιδί, η εταιρεία υπόσχεται να διοργανώσει δωρεάν βάπτιση ή κοσμική τελετή για έως και 10 άτομα, εφόσον προσκομίσουν τιμολόγιο διαμονής χρονολογημένο περίπου εννέα μήνες πριν από τη γέννηση του παιδιού.
Παράλληλα, οι 2.000 εργαζόμενοι της Arche έχουν δικαίωμα σε μπόνους ύψους 10.000 ζλοτί (περίπου 2.170 ευρώ) για κάθε παιδί που αποκτούν. Ο ιδιοκτήτης της εταιρείας, ο Βλάντισλαβ Γκροχόφσκι, 73 ετών, περιέγραψε την πρωτοβουλία τόσο ως «χιουμοριστική» διαφημιστική ενέργεια, όσο και ως σοβαρή ανησυχία για την επιδεινούμενη δημογραφική κατάσταση της Πολωνίας. Το μέλλον της χώρας προβλέπεται ιδιαίτερα δύσκολο, καθώς οι ειδικοί αναμένουν ότι ο πληθυσμός θα μειωθεί για έβδομο συνεχόμενο έτος το 2025.
Η κατάσταση στην Πολωνία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με ποσοστό γονιμότητας 1,2 παιδιά ανά γυναίκα το 2023, η Πολωνία βρίσκεται μεταξύ των χωρών με τα χαμηλότερα ποσοστά στον ευρωπαϊκό χώρο, ξεπερνώντας μόνο τη Μάλτα, την Ισπανία και τη Λιθουανία, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat.
«Τώρα συζητάμε κυρίως για την ασφάλεια και την υπεράσπιση της Πολωνίας έναντι της Ρωσίας», δήλωσε ο Γκροχόφσκι, «αλλά η Πολωνία απειλείται εξίσου από τα σοβαρά δημογραφικά προβλήματα, τα οποία θα επηρεάσουν αρνητικά και την οικονομική της υγεία». Ο ίδιος τόνισε ότι η χώρα βρίσκεται πλέον στον πάτο των ευρωπαϊκών δεικτών γεννήσεων και ότι το πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα και με ποικίλους τρόπους, όχι μόνο με χιούμορ αλλά και με σοβαρές πολιτικές και κοινωνικές πρωτοβουλίες.
Η κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ έχει επεκτείνει το κρατικό πρόγραμμα ενίσχυσης παιδιών, αυξάνοντας τα επιδόματα σε 800 ζλοτί ανά μήνα για κάθε παιδί έως την ηλικία των 18 ετών. Ωστόσο, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αυτά τα μέτρα δεν έχουν καταφέρει να ανεβάσουν το ποσοστό γεννήσεων κοντά στο 2,1 παιδιά ανά γυναίκα, το επίπεδο που απαιτείται για τη διατήρηση του πληθυσμού από γενιά σε γενιά.
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι πολλά κοινωνικά και οικονομικά εμπόδια επιδεινώνουν την κατάσταση. Ο καθηγητής Πληθυσμιακής Μελέτης Πιοτρ Σουκάλσκι εξηγεί ότι οι περιορισμένες δυνατότητες πρόσβασης σε κατοικία αποτελούν βασικό παράγοντα για την καθυστέρηση ή την αναβολή της απόκτησης δεύτερου ή τρίτου παιδιού. Ταυτόχρονα, οι παραδοσιακές αξίες της οικογένειας και η κοινωνική αλλαγή επηρεάζουν σημαντικά την επιλογή των νέων να δημιουργήσουν οικογένεια.
Ο Γκροχόφσκι, με το χαρακτηριστικό λευκό μουστάκι του, που θυμίζει τον ιστορικό ηγέτη Μάρσαλ Γιόζεφ Πιλσούτσκι, υπογράμμισε ότι η πρωτοβουλία του δεν έχει απλώς οικονομικό ή διαφημιστικό σκοπό, αλλά αντιπροσωπεύει και μια πατριωτική στάση υπέρ της αγροτικής Πολωνίας, η οποία πλήττεται ιδιαίτερα από την υπογεννητικότητα και την πληθυσμιακή μείωση.
Πολωνία: Δημογραφική κρίση και κοινωνικές προκλήσεις
Η δημογραφική πίεση οδηγεί σε μείωση του πληθυσμού στην επαρχία και στην αύξηση των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων σε σχέση με την πρωτεύουσα, την Βαρσοβία, όπου ο πληθυσμός αυξάνεται ελαφρά. Παράλληλα, η Βαρσοβία έχει αναδειχθεί σε πρωτεύουσα με τη μεγαλύτερη αύξηση σε αριθμό εκατομμυριούχων, σημειώνοντας άνοδο 83% την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με στοιχεία της Henley & Partners. Ο Γκροχόφσκι σχολίασε ότι εκπροσωπεί τους υπόλοιπους Πολωνούς που ζουν εκτός της μεγαλούπολης.
Η χώρα χρειάζεται όχι μόνο περισσότερα μωρά, αλλά και περισσότερους μετανάστες για να αντισταθμίσει τη γήρανση και τη συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού. Παράλληλα, η αντιμετανάστευση και οι πολιτικές περιορισμού της εισροής εργατικού δυναμικού συγκρούονται με τις ανάγκες της οικονομίας, ιδίως στις αγροτικές περιοχές, όπου η ανεργία είναι μόλις 3,1% σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για τον Ιούλιο.
Η υπογεννητικότητα έχει οδηγήσει επίσης στο κλείσιμο ορισμένων μαιευτικών τμημάτων, όπως στη πόλη Żory, όπου το νοσοκομείο κατέγραψε μόνο 352 γεννήσεις το 2024, σε σύγκριση με 445 το 2023 και 875 το 2022. Ο δημοτικός σύμβουλος Βόιτσεκ Μάροσεκ ανέφερε ότι το κλείσιμο ήταν «συναισθηματική απώλεια αλλά οικονομική αναγκαιότητα», καθώς δεν είναι βιώσιμο να διατηρούνται πλήρεις υπηρεσίες για μόλις μία γέννηση ημερησίως.
Οι περιορισμοί στην αναπαραγωγή είναι επίσης ιδιαίτερα αυστηροί στην Πολωνία. Η σχεδόν πλήρης απαγόρευση των αμβλώσεων, που επιβλήθηκε το 2021 από το κυβερνών κόμμα PiS, παραμένει σε ισχύ, ενώ η κρυοσυντήρηση ωαρίων επιτρέπεται μόνο για ιατρικούς λόγους, όπως η χημειοθεραπεία. Σε αντίθεση, σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι θεραπείες γονιμότητας, η κρυοσυντήρηση και η εξωσωματική γονιμοποίηση υποστηρίζονται συχνά από τον ιδιωτικό τομέα και την κρατική υγεία.
Ο γυναικολόγος Γιάροσλαβ Κατσίνσκι υπογραμμίζει ότι η νομοθετική απαγόρευση στην Πολωνία περιορίζει σημαντικά τις επιλογές των γυναικών και αναγκάζει τα ζευγάρια να βασίζονται σε αυστηρά βιολογικά χρονικά πλαίσια για την τεκνοποίηση.
Η Arche, μέσω της πρωτοβουλίας “baby bonus”, έχει ήδη καταγράψει αύξηση κρατήσεων, αποδεικνύοντας ότι το μέτρο έχει άμεσο θετικό αντίκτυπο. Ο Γκροχόφσκι εξήγησε ότι το θετικό κλίμα και η ενέργεια στα ξενοδοχεία του είναι εξίσου σημαντικά με τα οικονομικά κίνητρα, και ότι τα δωμάτια διαθέτουν καλή ηχομόνωση, ώστε η εμπειρία να είναι ευχάριστη για όλα τα ζευγάρια.
Με πληροφορίες από Financial Times
