Ποιος: Πάπας Φραγκίσκος, 266ος Ποντίφικας της Ρώμης από τον Μάρτιο του '13. Πρώην καρδινάλιος της Αργεντινής, είναι επικεφαλής 1.3 δισ. πιστών και μόλις ο δεύτερος μη Ευρωπαίος που αξιώθηκε την Αγία Έδρα.


Πού: Στο Βατικανό, πνευματικό και διοικητικό κέντρο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και ταυτόχρονα το μικρότερο – πλην διόλου ασήμαντο - κράτος στον κόσμο (0,44km2), του οποίου ο κατά κόσμον Χόρχε Μάριο Μπεντόλιο επίσης ανέλαβε τη διακυβέρνηση αφότου φόρεσε την παπική τιάρα.

 

Γιατί: Διότι επέλεξε τη χθεσινή, 83η επέτειο των γενεθλίων του για να ανακοινώσει ότι καταργεί το λεγόμενο «παπικό μυστικό» το οποίο θεωρείται ότι κάλυπτε πολλές περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων από κληρικούς. Με την απόφαση αυτή, συν μια ακόμα που ορίζει πλέον για το Βατικανό ως παιδική πορνογραφία οποιαδήποτε παραγωγή όπου απεικονίζονται άτομα κάτω των 18 ετών από τα 14 που ίσχυε πριν, επιχειρεί να κατευνάσει τη σφοδρή κριτική που δέχεται η Καθολική Εκκλησία τόσο για τα απανωτά κρούσματα παιδεραστίας ή εκβιαστικής, συχνά, αποπλάνησης ανηλίκων όσο και για το «δίκτυ προστασίας» που απολαμβάνουν πολλοί δράστες – ειδικά αν είναι υψηλά ιστάμενοι. Καταλόγιζαν και στον ίδιο έλλειψη αποφασιστικότητας, αδιαφάνεια, μέχρι προσπάθεια συγκάλυψης κάποιων σκανδάλων. Ο Φραγκίσκος είχε καταρχήν συστήσει το '14 μια Παπική Επιτροπή Προστασίας Ανηλίκων, όμως ο «νόμος της σιωπής» δυσχέραινε τις δικαστικές έρευνες και να αποθάρρυνε καταγγελίες. Φέτος τον Φεβρουάριο συγκάλεσε σχετική Σύνοδο στη Ρώμη, προέβη μάλιστα σε δημόσια αυτοκριτική τον Αύγουστο με μακροσκελή απολογητική επιστολή ύστερα από τις δικαστικές αποκαλύψεις περί σεξουαλικής εκμετάλλευσης τουλάχιστον 1000 παιδιών από καθολικούς ιερωμένους τις τελευταίες δεκαετίες στην Πενσιλβάνια των ΗΠΑ, αρκετές από τις οποίες «κουκουλώθηκαν» εν των έσω.


Διά ταύτα: Tα ατελείωτα σεξουαλικά σκάνδαλα και ιδιαίτερα αυτά που αφορούν ανήλικα έχουν καταρρακώσει ολόκληρο το ηθικό υπόβαθρο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας σε καιρούς που τα παραδοσιακά θρησκευτικά δόγματα χάνουν διαρκώς έδαφος. Ο Φραγκίσκος ανέδειξε περισσότερο από τους προηγούμενους Ποντίφικες το ακανθώδες αυτό ζήτημα. Λέγεται μάλιστα ότι ο προκάτοχός του Βενέδικτος ΙΣΤ΄ παραιτήθηκε – κάτι ασυνήθιστο για Πάπα – αδυνατώντας ακριβώς να αντιμετωπίσει το «τσουνάμι» τόσο των σεξουαλικών όσο και των οικονομικών σκανδάλων που πλήττει το Βατικανό. Ο αποκαλούμενος και «Πάπας των Φτωχών» επειδή είναι λιτός, λαοφιλής και δίνει έμφαση στην ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη, επικρίνοντας μάλιστα ευθέως τον «τυραννικό και ειδωλολατρικό» σύγχρονο καπιταλισμό, φάνηκε μεν τολμηρός, διαλλακτικός και εκσυγχρονιστής σε μια σειρά ζητήματα, δεν έθεσε εντούτοις «τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων» αναθεωρώντας ριζικά κάποια άλλα όπως η αγαμία των κληρικών, η γυναικεία ιεροσύνη, το δικαίωμα στην έκτρωση και οι ομόφυλες σχέσεις. Η προσέγγισή του στα παραπάνω υπήρξε περισσότερο μια «επίθεση αγάπης» παρά ειλικρινούς, δηλαδή ισότιμης αποδοχής. Ακόμα κι έτσι όμως το εκκλησιαστικό κατεστημένο, το οποίο επίσης θίγουν οι μεταρρυθμίσεις του αντιδρά. Ομάδα εξήντα κληρικών και θεολόγων είχε μάλιστα χαρακτηρίσει «αιρετικό» το κείμενό του Amoris Laetitia του '16 που εισηγούνταν μια μετριοπαθέστερη στάση απέναντι το διαζύγιο (τη διαδικασία του οποίου απλοποίησε) και την ομοφυλοφιλία. «Άνθρωπος του καιρού του», όπως τιτλοφορείται το ντοκιμαντέρ που γύρισε γι΄αυτόν ο Βιμ Βέντερς, πήρε ωστόσο κάποιες σημαντικές πρωτοβουλίες που και να ήθελε δεν προλαβαίνει να ολοκληρώσει λόγω γήρατος (ήδη συντηρείται με ένα πνευμόνι). Άραγε ο διάδοχός του θα τον μιμηθεί ή θα συνταχθεί με τον πνέοντα νεοσυντηρητικό «άνεμο» ο οποίος μάλλον ενισχύει παρά απαλείφει φαινόμενα υποκρισίας, εκμετάλλευσης και κατάχρησης εξουσίας κάθε μορφής;