Κάθε πρωί, η γιαγιά της Όλγκα Μπόιτσακ ξυπνά στο σπίτι της, στη δυτική Ουκρανία, ανοίγει την τηλεόραση και ανακαλύπτει ξανά ότι η χώρα της είναι σε πόλεμο.
Πανικόβλητη, ενώ ξυπνούν οι αναμνήσεις από την παιδική ηλικία της για βομβαρδισμούς κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αρχίζει να μαζεύει τα πράγματα για να φύγει. Ο σύζυγός της κρύβει τα κλειδιά του σπιτιού. Την καθησυχάζει ότι όλα θα πάνε καλά και πως το σπίτι τους είναι το πιο ασφαλές μέρος για εκείνους.
Σε λίγο, ο πόλεμος, ο φόβος και τα καθησυχαστικά λόγια θα χαθούν στην «ομίχλη» της άνοιας, όπως και οι αναμνήσεις των τελευταίων ετών. Μέχρι το επόμενο πρωί ή την επόμενη φορά που θα ηχήσει η σειρήνα για αεροπορική επιδρομή, όταν η πραγματικότητα για τη ρωσική εισβολή θα την «βρει» ξανά.
«Περνά καθημερινά το τραύμα να ανακαλύπτει ότι έχει ξεσπάσει πόλεμος και συνέχεια προσπαθεί να εγκαταλείψει το σπίτι», λέει η δρ. Μπόιτσακ, που ζει στο Σίδνεϊ και μιλά με τους παππούδες της και τη θεία της που τους προσέχει, μία φορά την εβδομάδα με βιντεοκλήση. «Είναι πραγματικά σπαρακτικό», συμπληρώνει.
Στους σχεδόν δύο μήνες του πολέμου στην Ουκρανία, εκατομμύρια πολίτες έχουν εγκαταλείψει τη χώρα, ενώ άλλοι έχουν πάρει τα όπλα. Πολλοί από τους ηλικιωμένους έχουν μείνει πίσω, αδυνατώντας να κάνουν το ταξίδι ή επειδή είναι απρόθυμοι να φύγουν από το σπίτι τους.
Για τους παππούδες της Μπόιτσακ- αμφότεροι πλησιάζουν τα 90- οι παιδικές μνήμες που αναγκάζονταν να διαφύγουν εν μέσω σοβιετικών βομβαρδισμών, τους «έδεσαν» ακόμη περισσότερο με το σπίτι τους. Ο παππούς της, λέει εκείνη, είναι αποφασισμένος να μείνει εκεί, παρά τις εκκλήσεις των παιδιών και των εγγονιών του.
Ο συνταξιούχος γιατρός ήταν αποφασισμένος να περάσει τα τελευταία του χρόνια στο σπίτι που επί δεκαετίες επισκεύαζε και όπου η σύζυγός του- συνταξιούχος αρχιτέκτονας- φρόντιζε επί χρόνια έναν κήπο, καλλιεργώντας ντομάτες, κολοκύθια και καρότα.
Την 41η ημέρα του πολέμου η δρ. Μπόιτσακ- κοινωνιολόγος και λέκτορας- έγραψε για τους παππούδες της στο Twitter, περιγράφοντας πώς η γιαγιά της είναι σε μια «ατέρμονη λούπα». Προς έκπληξή της, περισσότεροι από 44.000 άνθρωποι έκαναν like.
My grandmother in Ukraine has dementia. Every morning she wakes up, turns on the TV and finds out war has begun. Mortified, she packs her bag and tries to evacuate the house. She’s been in this never-ending loop for 41 days straight. Grandpa’s keeping the keys in a safe place💔
— Olga Boichak 🇺🇦 (@olgarithmic) April 5, 2022
Ανάμεσα σε εκείνους που συγκινήθηκαν ήταν η Λίζα Βοβτσένκο, που αμέσως σκέφτηκε τη δική της γιαγιά, η οποία ζει σε υπό ρωσική κατοχή πόλη στην περιφέρεια της Χερσώνας, στη νότια Ουκρανία.
Για εβδομάδες μετά την κατάληψη από τους Ρώσους στρατιώτες, η 82χρονη Ρίτα συνέχιζε να προσπαθεί να κάνει τους καθημερινούς περιπάτους της στην αγορά στο κέντρο της πόλης, παρότι οι δρόμοι δεν ήταν πλέον ασφαλείς. Η αγορά είχε σταματήσει να λειτουργεί, καθώς υπήρχαν ελλείψεις τροφίμων και οι άνθρωποι δεν είχαν χρήματα.
Η γιαγιά της, συνταξιούχος δασκάλα που έδειχνε ολοένα περισσότερα σημάδια άνοιας τα τελευταία τρία χρόνια, ξεχνά τον πόλεμο και θυμώνει με τον εγγονό που ζει μαζί της, επειδή δεν την αφήνει να βγει από το σπίτι.
«Η ρουτίνα της επηρεάστηκε και άνθρωποι όπως εκείνη πραγματικά χρειάζονται μια ρουτίνα στη ζωή τους», λέει η Βοβτσένκο, η οποία ζει στο Παρίσι και μιλά στο τηλέφωνο με τη γιαγιά της και τον ξάδελφό της που ζει με την 82χρονη. Χωρίς τους καθημερινούς περιπάτους της, τις συζητήσεις με φίλους και γείτονες που συναντά και δίχως τα φάρμακά της, η κατάσταση της γιαγιάς της χειροτερεύει, επισημαίνει.
Η οικογένεια έχει προσπαθήσει να την κρατήσει μακριά από την τηλεόραση, όπου όλα τα ουκρανικά προγράμματα έχουν αντικατασταθεί από ρωσική προπαγάνδα. Το πιο δύσκολο ήταν ότι πρέπει να κρατούν κλειδωμένη την κουζίνα η οποία, όπως σε πολλά σπίτια της σοβιετικής εποχής, είναι σε ξεχωριστό κτίσμα. Η γιαγιά της, που λατρεύει να μαγειρεύει, επανειλημμένα έχει προσπαθήσει να ετοιμάσει περίπλοκα γεύματα, καθώς δεν συνειδητοποιεί την ανάγκη της οικογένειας να περιορίσει τη χρήση των τροφίμων που λιγοστεύουν.
Τελικά, την προηγούμενη εβδομάδα η οικογένεια απομάκρυνε τη γιαγιά από το χωριό στο οποίο γεννήθηκε, καθώς εντάθηκαν οι μάχες στο ανατολικό μέτωπο. Από φίλους σε όλη την Ουκρανία, η Βοβτσένκο ακούει ιστορίες για ηλικιωμένους, οι οποίοι προτρέπουν τους νεότερους να τους αφήσουν πίσω και να φύγουν. «Λένε “θα πεθάνω εδώ, γιατί είναι η γη μου. Αλλά θέλω να σιγουρευτώ ότι θα φύγεις και ότι θα μπορείς να επιστρέψεις για να ξαναχτίσεις αυτή τη χώρα”», περιγράφει η Βοβτσένκο.
Με πληροφορίες από NYT
