Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θα μπορούσε να επιβάλει πρόσθετους δασμούς σε χώρες που συνεχίζουν να συναλλάσσονται με το Ιράν, στο πλαίσιο εκτελεστικού διατάγματος που υπέγραψε την Παρασκευή.
Το διάταγμα δεν καθορίζει συγκεκριμένο ποσοστό δασμών, χρησιμοποιεί όμως το 25% ως παράδειγμα και προβλέπει ότι θα εφαρμόζεται σε αγαθά που εισάγονται στις ΗΠΑ από οποιαδήποτε χώρα «αγοράζει άμεσα ή έμμεσα, εισάγει ή αποκτά με οποιονδήποτε τρόπο αγαθά ή υπηρεσίες από το Ιράν».
Ο Τραμπ δεν σχολίασε άμεσα το διάταγμα, ωστόσο, μιλώντας από το Air Force One το βράδυ της Παρασκευής, επανέλαβε τη θέση του ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει «πυρηνικά όπλα».
Η εξέλιξη αυτή έρχεται εν μέσω συνεχιζόμενων συνομιλιών μεταξύ ανώτερων αξιωματούχων των ΗΠΑ και του Ιράν στο Ομάν, έπειτα από εβδομάδες αμοιβαίων απειλών. Ο Τραμπ είχε ήδη απειλήσει νωρίτερα φέτος με την επιβολή δασμών 25% σε χώρες που κάνουν επιχειρηματικές συναλλαγές με το Ιράν, μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Truth Social.
Στις 12 Ιανουαρίου είχε γράψει: «Με άμεση ισχύ, κάθε χώρα που κάνει επιχειρήσεις με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα πληρώνει δασμό 25% για κάθε είδους συναλλαγή με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής». Τότε δεν είχαν δοθεί περισσότερες λεπτομέρειες για το πώς θα εφαρμόζονταν στην πράξη οι δασμοί.
Ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι το νέο εκτελεστικό διάταγμα επαναβεβαιώνει τη «συνεχιζόμενη εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης σε σχέση με το Ιράν» και σημείωσε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να το τροποποιήσει αν αλλάξουν οι συνθήκες. Στο σχετικό κείμενο αναφέρεται ότι «ο Πρόεδρος θεωρεί το Ιράν υπεύθυνο για την επιδίωξη πυρηνικών δυνατοτήτων, τη στήριξη της τρομοκρατίας, την ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων και την αποσταθεροποίηση της περιοχής, που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια, τους συμμάχους και τα συμφέροντα των ΗΠΑ».
«Πολύ καλές» οι συνομιλίες
Δεν υπήρξε άμεση αντίδραση από την Τεχεράνη. Οι συνομιλίες στο Ομάν, που ξεκίνησαν την Παρασκευή, είναι οι πρώτες μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων από τον περασμένο Ιούνιο, όταν οι ΗΠΑ βομβάρδισαν τις τρεις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
Της ιρανικής αντιπροσωπείας ηγείτο ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ενώ τις ΗΠΑ εκπροσώπησαν ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους εν πτήσει, ο Τραμπ χαρακτήρισε τις συνομιλίες της Παρασκευής «πολύ καλές» και δήλωσε ότι το Ιράν «φαίνεται να θέλει πάρα πολύ να καταλήξει σε συμφωνία». Προειδοποίησε ότι «αν δεν υπάρξει συμφωνία, οι συνέπειες θα είναι πολύ σοβαρές», προσθέτοντας ότι θα ακολουθήσει νέα συνάντηση στις αρχές της επόμενης εβδομάδας.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσαϊντί, που μεσολάβησε στις συνομιλίες, δήλωσε ότι αυτές ήταν «χρήσιμες για να αποσαφηνιστεί ο τρόπος σκέψης τόσο της ιρανικής όσο και της αμερικανικής πλευράς και να εντοπιστούν τομείς πιθανής προόδου».
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Αραγτσί χαρακτήρισε τις συνομιλίες μέχρι στιγμής «ένα καλό ξεκίνημα» και ανέφερε ότι επικράτησε «θετικό κλίμα». Πρόσθεσε ότι οι διαπραγματευτές έχουν επιστρέψει πλέον στις πρωτεύουσές τους για διαβουλεύσεις.
Η κλιμάκωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχει εντείνει τους φόβους για ενδεχόμενη σύγκρουση, με τον Τραμπ να δηλώνει μόλις την Τετάρτη ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, θα έπρεπε να είναι «πολύ ανήσυχος».
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει ότι θα ήταν έτοιμος να πλήξει τη χώρα της Μέσης Ανατολής εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Το Ιράν, από την πλευρά του, επιμένει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι απολύτως ειρηνικό και έχει επανειλημμένα απορρίψει τις κατηγορίες των ΗΠΑ και των συμμάχων τους ότι επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ έχουν ενισχύσει σημαντικά τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου αυτού που ο Τραμπ περιέγραψε ως «αρμάδα», σε απάντηση στη βίαιη καταστολή αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στο Ιράν τον προηγούμενο μήνα.
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν ότι χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά την καταστολή, ωστόσο το πλήρες μέγεθος της αιματοχυσίας παραμένει ασαφές, λόγω των περιορισμών στο διαδίκτυο που έχει επιβάλει η ιρανική κυβέρνηση από τις 8 Ιανουαρίου.
Με πληροφορίες από BBC
