Ο άνθρωπος που πολλοί στη Βενεζουέλα φοβούνται περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον στο καθεστώς, ο υπουργός Εσωτερικών Ντιοσδάδο Καμπέγιο, βγήκε μπροστά και σήκωσε το γάντι απέναντι στις ΗΠΑ. Μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, ζήτησε να επιστραφεί ο πρώην πρόεδρος και προειδοποίησε ότι η Ουάσιγκτον θα πληρώσει πολιτικό κόστος αν επιμείνει.
Ο Καμπέγιο δεν είναι απλώς ένα ακόμη κυβερνητικό στέλεχος. Ελέγχει την αστυνομία και τις υπηρεσίες πληροφοριών, έχει δίαυλο με μονάδες των ενόπλων δυνάμεων και συνδέεται με παρακρατικές ομάδες που εμφανίζονται συχνά στους δρόμους και λειτουργούν ως μηχανισμός πίεσης. Για αυτό και η τοποθέτησή του δεν διαβάζεται μόνο ως μήνυμα προς την Ουάσιγκτον, αλλά και ως σήμα στο εσωτερικό, σε μια στιγμή που η χώρα ψάχνει διέξοδο.
Σε τηλεοπτική εμφάνιση μέσα στην εβδομάδα, από γραφείο όπου πίσω του φαινόταν άγαλμα του Ούγκο Τσάβες και δίπλα του ένα μεγάλο ξύλινο ρόπαλο, περιέγραψε τη σύλληψη του Μαδούρο ως «απαγωγή» και μίλησε για «αιχμάλωτο πολέμου» σε κελί στη Νέα Υόρκη. Είπε ότι τον θέλουν πίσω «ζωντανό» και ότι η Βενεζουέλα «δεν παραδίνεται».
Η στάση του τραβά προς την αντίθετη κατεύθυνση από τη γραμμή που έχει αφήσει να φανεί η μεταβατική πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες, η οποία μιλά για συνεργασία με τις ΗΠΑ και για συμφωνίες γύρω από το πετρέλαιο. Αυτή η διπλή εικόνα, όπως σημειώνουν οι Financial Times, είναι και το πρώτο μεγάλο τεστ για το αν το καθεστώς μπορεί να κρατήσει ενιαία γραμμή όσο κλιμακώνεται η πίεση από την Ουάσιγκτον.
Δύο γραμμές στο Καράκας
Ο Καμπέγιο θεωρείται εδώ και χρόνια ο πιο σκληρός ιδεολογικός πυρήνας του τσαβισμού και κρατά ξεχωριστή ισχύ από εκείνη της Ροντρίγκες, που παρουσιάζεται περισσότερο ως πολιτική διαχειρίστρια με έμφαση στις οικονομικές κινήσεις. Αυτή η διπλή αρχιτεκτονική εξουσίας κάνει την ισορροπία εύθραυστη. Για τη μεταβατική πρόεδρο, το να τον έχει απέναντι δεν είναι απλώς εσωκομματικό πρόβλημα. Θα μπορούσε να μετατραπεί σε πρόβλημα τάξης στους δρόμους και σε πλήγμα στη δυνατότητα της κυβέρνησης να διαπραγματευτεί.
Στο Καράκας κυκλοφορεί η εκτίμηση ότι οι παρακρατικές ομάδες που συνδέονται με τον Καμπέγιο μπορούν να προκαλέσουν αναταραχή σε χρόνο μηδέν. Και όσο η Ροντρίγκες κινείται προς συμφωνίες για το πετρέλαιο με τις ΗΠΑ, μένει ανοιχτό πόσο θα ανεχτεί εκείνος μια σχέση που για χρόνια παρουσιαζόταν ως εχθρική. Στην Ουάσιγκτον, ο Καμπέγιο βρίσκεται στο στόχαστρο για βαριές κατηγορίες, τις οποίες ο ίδιος απορρίπτει. Το γεγονός ότι απειλείται προσωπικά από αμερικανικές διώξεις, κάνει ακόμη δυσκολότερο να εμφανιστεί ως άνθρωπος συμβιβασμού.
Η κόντρα με τον Μάρκο Ρούμπιο
Η σύγκρουσή του με τον αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει γίνει προσωπική υπόθεση. Από τη μία πλευρά ο Καμπέγιο τον στοχοποιεί δημόσια με χαρακτηρισμούς, από την άλλη ο Ρούμπιο τον έχει περιγράψει ως κεντρικό πρόσωπο ενός συστήματος που, κατά τις ΗΠΑ, στηρίζεται στη διαφθορά και στο οργανωμένο έγκλημα. Στο παρελθόν είχαν κυκλοφορήσει πληροφορίες ότι αμερικανικές υπηρεσίες εξέτασαν απειλή κατά της ζωής του Ρούμπιο, χωρίς να προκύψει οριστική επιβεβαίωση.
Το αντι-αμερικανικό του αφήγημα δεν είναι καινούργιο. Ανήκει στη γενιά των στρατιωτικών που κινήθηκαν δίπλα στον Ούγκο Τσάβες από νωρίς και αντιμετωπίζουν την Ουάσιγκτον ως μόνιμο αντίπαλο. Μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος του 1992, ο Τσάβες ανέβηκε στην εξουσία με εκλογές και για ένα διάστημα τον είχε βάλει στο στενό του περιβάλλον. Το 2002, όταν ο Τσάβες ανατράπηκε προσωρινά, ο Καμπέγιο είχε βρεθεί για λίγο στην κορυφή της εξουσίας πριν επιστρέψει ο Τσάβες. Από τότε, η ιδέα ότι οι ΗΠΑ δουλεύουν διαρκώς για αλλαγή καθεστώτος έδεσε ακόμη πιο σφιχτά στο στρατόπεδο του τσαβισμού.
Το ερώτημα τώρα είναι πόσο χώρο θα αφήσει στη Ροντρίγκες να κινηθεί προς μια συμφωνία που θα ανακουφίσει την οικονομία, χωρίς να φανεί ότι υποχωρεί στον αντίπαλο. Και πόσο μπορεί να διατηρηθεί αυτή η ισορροπία όσο ο Μαδούρο παραμένει στα χέρια των ΗΠΑ.
Για τον ίδιο, το διακύβευμα δεν είναι μόνο πολιτικό. Στις ΗΠΑ εκκρεμούν κατηγορίες εις βάρος του από προηγούμενα χρόνια, που τον συνδέουν με διακίνηση ναρκωτικών, ξέπλυμα χρήματος και συνεργασία με ένοπλες οργανώσεις στην Κολομβία. Ο Καμπέγιο τις απορρίπτει πλήρως, αλλά το γεγονός ότι βρίσκεται προσωπικά στο στόχαστρο της αμερικανικής Δικαιοσύνης περιορίζει κάθε περιθώριο συνεννόησης.
Οι κόκκινες γραμμές του Καμπέγιο
Αυτό εξηγεί γιατί, ακόμη κι αν το καθεστώς επιχειρεί να εμφανιστεί πιο πραγματιστικό, ο υπουργός Εσωτερικών συνεχίζει να μιλά με όρους σύγκρουσης. Στο εσωτερικό της χώρας, η στάση αυτή λειτουργεί και ως προειδοποίηση. Τα συνθήματα πίστης και οι δημόσιες εμφανίσεις με ένοπλους δεν απευθύνονται μόνο στο εξωτερικό, αλλά και σε όσους εντός του συστήματος σκέφτονται ότι ίσως ήρθε η ώρα για πολιτικό άνοιγμα.
Πρώην στελέχη του τσαβισμού λένε ότι ο Καμπέγιο μπορεί να στηρίζει τη Ροντρίγκες όσο δεν περνιούνται «κόκκινες γραμμές». Αυτό που δεν θα δεχτεί, όπως λένε, είναι οποιαδήποτε κίνηση που να μοιάζει με πολιτική μεταρρύθμιση ή με παραχώρηση ισχύος στην αντιπολίτευση. Σε αυτό το πλαίσιο, η κράτηση του Μαδούρο από τις ΗΠΑ λειτουργεί ως καταλύτης, διότι κρατά ζωντανό το αφήγημα της πολιορκίας και κάνει πιο δύσκολη κάθε στροφή προς τον συμβιβασμό.
Για τη μεταβατική πρόεδρο, το στοίχημα είναι διπλό. Να κερδίσει χρόνο και οικονομικό χώρο μέσα από επαφές με τις ΗΠΑ και ταυτόχρονα να αποτρέψει εσωτερικές ρωγμές που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν την κατάσταση. Όσο ο Καμπέγιο επιλέγει τη γραμμή της ανοιχτής αντιπαράθεσης, η εξίσωση γίνεται πιο περίπλοκη. Και όσο η κρίση με την Ουάσιγκτον παρατείνεται, τόσο ο άνθρωπος που ελέγχει τους μηχανισμούς καταστολής θα παραμένει κεντρικός παίκτης στο πολιτικό σκηνικό της Βενεζουέλας.
Με πληροφορίες από Financial Times
