Οι κάτοικοι του χωριού Vaideeni στους πρόποδες των Καρπαθίων της Ρουμανίας είναι έξαλλοι με τη γαλλική μάρκα πολυτελείας Louis Vuitton επειδή «έκλεψε» το σχέδιο της παραδοσιακής τους μπλούζας.
Η 69χρονη Maria Gioanca, μία από τις 24 γυναίκες που εξακολουθούν να ράβουν στο χέρι το ασπρόμαυρο ένδυμα στο χωριό, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP) ότι «δεν θα αφήσει να κλέψουν το κοστούμι» για φανταχτερά ρούχα παραλίας, εν προκειμένω της Louis Vuitton.
Οι εκκλήσεις προς τις μάρκες πολυτελείας να αναγνωρίσουν τις εμπνεύσεις των σχεδίων τους έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς η βιομηχανία της μόδας έχει βρεθεί αντιμέτωπη με κατηγορίες για πολιτιστική ιδιοποίηση και εκμετάλλευση της κληρονομιάς μειονοτικών ομάδων.
Στη Ρουμανία, η ομάδα ακτιβιστών La Blouse Roumaine (Η ρουμανική μπλούζα) ζητά εδώ και επτά χρόνια από τις μάρκες να «πιστώσουν» τους τόπους προέλευσης όταν τα ρούχα τους είναι παρόμοια ή εμπνευσμένα από ρουμανικές λαϊκές φορεσιές. Αφιερωμένες στην προώθηση της παραδοσιακής μπλούζας «ie» -που είναι γνωστό ότι ενέπνευσε σχεδιαστές μόδας όπως τον Yves Saint-Laurent, τον Jean Paul Gaultier και τον Kenzo- οι καταγγελίες τους είχαν ανάμεικτα αποτελέσματα.
VIDEO: Villagers in Vaideeni, at the foot of Romania's Carpathian mountains, are fuming at French luxury brand Louis Vuitton for "stealing" the design of their traditional blouse. #AFPVertical pic.twitter.com/xGR4SwyjUo
— AFP News Agency (@AFP) July 12, 2024
«Παραβίαση πολιτιστικών δικαιωμάτων»
Στο Vaideeni, πολλές από τις μοδίστρες δεν είχαν ακούσει για τη Louis Vuitton, αλλά παρατήρησαν αμέσως την ομοιότητα με τις παραδοσιακές τους μπλούζες «ie» όταν είδαν μια φωτογραφία της λευκής λινής μπλούζας της γαλλικής μάρκας κεντημένης με μαύρα μοτίβα για τη νέα συλλογή «LV by the Pool».
«Γιατί κοροϊδεύετε τα πράγματά μας;» δήλωσε η Ioana Staniloiu, 76 ετών, χλευάζοντας την μπλούζα που δημιούργησε ο προβεββλημένος σχεδιαστής Nicolas Ghesquiere και διαφημίζεται στον ιστότοπο της Louis Vuitton ως «αέρινη και με φρέσκια, μποέμικη εμφάνιση». «Δίπλα στη δική μας μπλούζα, είναι άσχημη», είπε.
Κατηγορώντας τη Louis Vuitton ότι «παραβιάζει τα πολιτιστικά δικαιώματα των κοινοτήτων», η Andreea Tanasescu -ιδρύτρια της La Blouse Roumaine- δήλωσε ότι οι άνθρωποι αισθάνονται προσβεβλημένοι που μια μπλούζα που παραδοσιακά φοριέται σε ειδικές περιστάσεις χρησιμοποιείται ως ρούχο παραλίας. «Πρέπει να είστε πολύ προσεκτικοί. Είναι καλύτερα να πάτε και να μιλήσετε με την κοινότητα, να περάσετε χρόνο εκεί» δήλωσε στο AFP η 49χρονη πρώην διευθύντρια κάστινγκ, προσθέτοντας ότι η μόδα θα μπορούσε να βοηθήσει στην «προστασία και την προώθηση της πολιτιστικής κληρονομιάς».
Το υπουργείο Πολιτισμού της Ρουμανίας ζήτησε από την εταιρεία τον περασμένο μήνα να αναγνωρίσει την κληρονομιά. Η Louis Vuitton αρνήθηκε να σχολιάσει την υπόθεση σε αίτημα του AFP, αλλά επιβεβαίωσε τις αναφορές των μέσων ενημέρωσης ότι ζήτησε συγγνώμη από τη Ρουμανία και σταμάτησε να πουλάει την μπλούζα. Δεν εμφανίζεται πλέον στον ιστότοπο της Louis Vuitton και 20 ακόμη απούλητες μπλούζες έχουν αποσυρθεί από την αγορά, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται ο γαλλικός ειδησεογραφικός οργανισμός.
Φόβοι για το μέλλον
Στο παρελθόν, η La Blouse Roumaine έπεισε την αμερικανίδα σχεδιάστρια Tory Burch να αλλάξει την περιγραφή ενός παλτού που αναφερόταν στη ρουμανική έμπνευσή του. Δεν πήραν καμία απάντηση από την Dior σε μια παρόμοια περίπτωση.
Τα ρουμανικά παραδοσιακά ρούχα και υφάσματα έχουν «μια εξαιρετική, ιδιαίτερη αισθητική» σύμφωνα με την ειδική στην κλωστοϋφαντουργία Florica Zaharia. «Υπάρχει μια ομορφιά που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε» δήλωσε η Zaharia, η οποία άνοιξε το πρώτο μουσείο κλωστοϋφαντουργίας στη Ρουμανία το 2018 μετά από σχεδόν 30 χρόνια εργασίας στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης.
Αλλά οι επικριτές λένε ότι αυτές οι αντιπαραθέσεις δεν βοηθούν τελικά τις κοινότητες να σώσουν τις τέχνες τους. «Είναι σαν να βγάζουμε τα άπλυτα στη φόρα», δήλωσε ο επιμελητής του Ρουμανικού Αγροτικού Μουσείου Horatiu Ilea, προσθέτοντας ότι «το μόνο πράγμα που θα μπορούσε να βοηθήσει είναι να μάθουν οι νέοι τις τέχνες». Ενώ η κατασκευή της ρουμανικής μπλούζας έχει προστεθεί στον κατάλογο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO το 2022, δεν υπάρχει πατέντα γι' αυτήν και υπάρχουν διαφορετικά στυλ ακόμη και μεταξύ της ίδιας ομάδας μοδιστρών.
Στο Vaideeni, ορισμένες γυναίκες έχουν πρόσφατα ξεκινήσει την τέχνη που έμαθαν από τις μεγαλύτερές τους, αλλά δεν είναι καθόλου εύκολη. Χρειάζεται τουλάχιστον ένας μήνας για να ράψουν μια μπλούζα που πωλείται για περίπου 300 έως 400 ευρώ, με τις πωλήσεις να είναι περιορισμένες.
«Είμαι λίγο φοβισμένη (για το μέλλον), αλλά δεν θα τα παρατήσουμε εδώ», δήλωσε η Staniloiu, της οποίας η κόρη και οι τέσσερις εγγονές έχουν όλες φύγει από το χωριό για να αναζητήσουν δουλειά αλλού.
