Σήμερα λήγει η προθεσμία για την καταβολή του δώρου Χριστουγέννων, από τους εργοδότες στους εργαζομένους, ένας θεσμός που με το πέρασμα των χρόνων καθιερώθηκε σε εργατικό δικαίωμα.
Το δώρο Χριστουγέννων, όπως και το δώρο Πάσχα και το επίδομα αδείας, κατοχυρώθηκαν περαιτέρω με την Εθνική Γενική ΣΣΕ του έτους 2010 (άρθρο 1) για τους εργαζόμενους ιδιωτικού δικαίου σε όλη την ελληνική επικράτεια.
Δώρο Χριστουγέννων: Οι πρώτες αναφορές και η προέλευση
Το δώρο Χριστουγέννων είναι χρηματική παροχή που καταβάλλεται από τον εργοδότη προς τον εργαζόμενο ενόψει των εορτών. Αντιστοιχεί, κατά ανώτατο όριο, σε έναν ολόκληρο μισθό και πρέπει να καταβάλλεται έως τις 21 Δεκεμβρίου. Στόχος του είναι η ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των μισθωτών και, κατ’ επέκταση, η τόνωση της αγοράς. Για δεκαετίες αποτέλεσε μέρος αυτού που καθιερώθηκε να αποκαλείται «13ος μισθός».
Κατά τον Μεσοπόλεμο, οι εργοδότες συνήθιζαν να προσφέρουν στους εργαζόμενους δώρα σε είδος ή χρήμα, χωρίς όμως θεσμική κατοχύρωση. Στις 6 Δεκεμβρίου 1925, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις διατύπωσαν για πρώτη φορά επίσημα το αίτημα για καθιέρωση 13ου μισθού.
Δύο χρόνια αργότερα, στις 22 Δεκεμβρίου 1927, οι δημόσιοι υπάλληλοι προχώρησαν σε απεργία ζητώντας την καταβολή ενός ολόκληρου μισθού για τις γιορτές των Χριστουγέννων.
Το δώρο Χριστουγέννων στην Ελλάδα: νόμοι και αλλαγές
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και ενώ δεν υπήρχε Βουλή, δύο αναγκαστικοί νόμοι του 1944 και του 1946 καθιέρωσαν τις λεγόμενες «έκτακτες ενισχύσεις», οι οποίες ενσωματώθηκαν στον μισθό. Η νομοθεσία αυτή έδινε τη δυνατότητα στους αρμόδιους υπουργούς να καθορίζουν τις αποδοχές, συμπεριλαμβάνοντας τις ενισχύσεις Χριστουγέννων και Πάσχα.
Οι νόμοι 1777 και 1901 του 1951 επικύρωσαν το πλαίσιο αυτό, προβλέποντας ότι οι υπουργοί Οικονομικών και Εργασίας μπορούσαν με κοινές αποφάσεις να ορίζουν έκτακτες οικονομικές ενισχύσεις σε χρήμα ή είδος κατά τις μεγάλες εορτές. Το καθεστώς αυτό παρέμεινε σε ισχύ έως το 1980.
Τότε, με τον νόμο 1082, ρυθμίστηκαν οριστικά το ύψος και ο χρόνος καταβολής των δώρων εορτών και αδείας, ενώ το δώρο μετονομάστηκε επισήμως σε «επίδομα».
Πότε κόπηκε το δώρο Χριστουγέννων στο δημόσιο
Η αρχή του τέλους για τα δώρα στον δημόσιο τομέα ήρθε με την οικονομική κρίση. Στις 6 Αυγούστου 2009, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο πρότεινε στην κυβέρνηση Καραμανλή την κατάργηση των δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα και του επιδόματος άδειας. Λίγους μήνες αργότερα, στις 3 Μαρτίου 2010, η κυβέρνηση Παπανδρέου ανακοίνωσε περικοπή κατά 30% των επιδομάτων αυτών στο Δημόσιο.
Με την είσοδο της χώρας στα μνημόνια, στις 2 Μαΐου 2010, ανακοινώθηκε η αντικατάσταση του 13ου και 14ου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων με επίδομα 500 ευρώ για αποδοχές έως 3.000 ευρώ και η πλήρης κατάργησή τους για υψηλότερα εισοδήματα. Αντίστοιχα, για τους συνταξιούχους προβλέφθηκε επίδομα 800 ευρώ για συντάξεις έως 2.500 ευρώ.
Η οριστική κατάργηση ήρθε στις 7 Νοεμβρίου 2012, με την ψήφιση του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2013-2016 από την κυβέρνηση συνεργασίας ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΔΗΜΑΡ. Τα επιδόματα Χριστουγέννων, Πάσχα και Αδείας καταργήθηκαν πλήρως για τους δημόσιους υπαλλήλους και τους συνταξιούχους.
